เปิดเส้นทางการเมือง 'แอนดี เบิร์นแฮม' ผู้ถูกมองว่าเป็นตัวเต็งนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักรคนต่อไป

แอนดี เบิร์นแฮม เคยพยายามขึ้นเป็นหัวหน้าพรรคแรงงานมาก่อน โดยลงสมัครชิงตำแหน่งนี้ถึง 2 ครั้ง แต่ก็พ่ายแพ้ทั้ง 2 ครั้ง

ทว่า โอกาสครั้งที่สามอาจเป็นครั้งที่ประสบความสำเร็จ เมื่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) จากพรรคแรงงานจำนวนหนึ่งหันมาสนับสนุน สส.หน้าใหม่จากเขตเมเกอร์ฟิลด์คนนี้ หลังการลาออกของเซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ ซึ่งปูทางความเป็นไปได้ที่เบิร์นแฮมจะก้าวขึ้นมาเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป

เบิร์นแฮมยืนยันแล้วว่าเขาตั้งใจจะลงชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรคแรงงาน และโอกาสของเขายังเพิ่มขึ้นจากการได้รับการสนับสนุนจากเวส สตรีททิง อดีต รมว.สาธารณสุขของเซอร์ เคียร์ ซึ่งก่อนหน้านี้ก็เคยสนใจลงชิงตำแหน่งสูงสุดมาก่อนด้วยเช่นกัน

อุปสรรคสำคัญด่านแรกของเบิร์นแฮมสู่ถนนดาวนิงถูกขจัดไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เมื่อเขาชนะการเลือกตั้งซ่อมเขตเมเกอร์ฟิลด์ โดยเอาชนะผู้ท้าชิงจากพรรคปฏิรูปสหราชอาณาจักร หรือ รีฟอร์ม ยูเค (Reform UK) ซึ่งได้อันดับ 2 แต่ตามหลังพรรคแรงงานมากกว่า 9,000 คะแนน

อดีตนายกเทศมนตรีมหานครแมนเชสเตอร์ผู้นี้เพิ่มสัดส่วนคะแนนเสียงของพรรคแรงงานเป็นเกือบ 55% จากเดิมที่เคยได้ 45% ในการเลือกตั้งทั่วไปปี 2024

ขณะนี้ สส.พรรคแรงงานผู้นี้ ซึ่งได้รับเลือกตั้งเข้าสภาครั้งแรกในปี 2001 ได้เข้าพิธีสาบานตนในรัฐสภาเมื่อบ่ายวันจันทร์ที่ผ่านมาแล้ว แต่ว่าเขาก้าวขึ้นมาเป็นตัวเต็งในศึกชิงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีได้อย่างไร

ชีวิตช่วงต้น เขาเป็นแฟนบอลเอฟเวอร์ตันและผู้ชื่นชอบดนตรีอินดี้

เบิร์นแฮมเกิดที่ลิเวอร์พูลในปี 1970 และเติบโตในคัลเชธ หมู่บ้านเงียบสงบในเขตชานเมืองเชสเชียร์ใกล้กับวอร์ริงตัน

พ่อของเขาซึ่งเป็นวิศวกรของบีที และแม่ของเขาซึ่งเป็นพนักงานต้อนรับของคลินิกแพทย์ ต่างก็เป็นผู้สนับสนุนพรรคแรงงานอย่างเหนียวแน่น และเขาเริ่มสนใจการเมืองตั้งแต่อายุยังน้อย

เบิร์นแฮมเล่าว่าได้รับแรงบันดาลใจให้เข้าร่วมพรรคแรงงานตั้งแต่อายุ 14 ปี หลังรู้สึกสะเทือนใจจากละครโทรทัศน์ของบีบีซีเรื่อง "บอยส์ ฟรอม เดอะ แบล็กสตัฟฟ์" (Boys from the Blackstuff) ซึ่งเล่าถึงชีวิตของผู้ว่างงานในลิเวอร์พูล

นอกจากนี้ เขายังเป็นแฟนสโมสรเอฟเวอร์ตันตลอดชีพ เพื่อน ๆ จดจำได้ว่าเบิร์นแฮมว่าเป็นเด็กที่ชอบการแข่งขันและคลั่งไคล้กีฬาอย่างมาก โดยเขาเป็นนักขว้างลูกเร็วให้กับทีมคริกเก็ตเยาวชนของแลงคาเชียร์

ในโรงเรียนที่เขาเคยศึกษาซึ่งเป็นโรงเรียนคาทอลิกแบบสหศึกษาของท้องถิ่น ครูสอนภาษาอังกฤษของเขาเล่าว่าเบิร์นแฮมลงสมัครเป็นผู้สมัครของพรรคแรงงานในการเลือกตั้งจำลอง และได้รับการเลือกตั้งจากเพื่อน ๆ อย่างถล่มทลาย

เบิร์นแฮมและพี่น้องอีก 2 คนเป็นคนรุ่นแรกในครอบครัวที่ได้เข้าเรียนมหาวิทยาลัย โดยตัวเขานั้นศึกษาระดับปริญญาตรีในสาขาภาษาอังกฤษที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

ผลงานหนังสือของเขาที่ชื่อว่า "เฮด นอร์ธ" (Head North) ซึ่งอาจแปลไทยได้ว่า "มุ่งสู่เหนือ" เบิร์นแฮมเขียนว่า เขา "พยายามอย่างหนักที่จะรู้สึกว่าตัวเองเป็นส่วนหนึ่ง" ในมหาวิทยาลัย และรู้สึกราวกับเป็น "คนนอก"

อย่างไรก็ตาม เขาเป็นผู้รักในเสียงเพลงตัวยงเช่นกัน เบิร์นแฮมเป็นแฟนเพลงวงอินดี้จากทางตอนเหนืออย่างเดอะ สมิธส์ (The Smiths) และเดอะ สโตน โรสเซส (The Stone Roses) โดยเขาเคยกล่าวว่า "ความสนใจในดนตรีแมนเชสเตอร์ที่เพิ่มขึ้น ทำให้ผมมีอัตลักษณ์และความได้เปรียบ"

จาก สส. สู่ นายกเทศมนตรีมหานครแมนเชสเตอร์

หลังสำเร็จการศึกษา เขาเริ่มต้นอาชีพในวงการสื่อสารมวลชน โดยทำงานกับนิตยสารด้านธุรกิจการค้า เช่น แทงก์ เวิลด์ (Tank World) และ แพสเซนเจอร์ เวิลด์ แมเนจเมนต์ (Passenger World Management)

ในช่วงอายุยี่สิบต้น ๆ เขาได้รับโอกาสแรกในวงการการเมือง โดยทำงานเป็นนักวิจัยให้แก่เทสซา โจเวลล์ ผู้ล่วงลับ ซึ่งในขณะนั้นเป็น สส.เขตดัลลิชและเวสต์นอร์วูด และต่อมาได้เป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลของโทนี แบลร์ และกอร์ดอน บราวน์

แม้ในภายหลัง เบิร์นแฮมแสดงความไม่พอใจต่อการเมืองแบบเวสต์มินสเตอร์ แต่เขาก็ไต่เต้าขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยได้เป็นที่ปรึกษาพิเศษให้กับคริส สมิธ รมว.วัฒนธรรม ก่อนจะได้รับเลือกเป็น สส. เขตบ้านเกิดของเขาที่ลีห์ มหานครแมนเชสเตอร์ ในปี 2001

เขาเริ่มดำรงตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีหน้าใหม่ในรัฐบาลของแบลร์ ก่อนจะเข้าร่วมคณะรัฐมนตรีในตำแหน่งหัวหน้าเลขาธิการกระทรวงการคลัง และต่อมาเป็น รมว.วัฒนธรรม และ รมว.สาธารณสุข ในรัฐบาลของบราวน์

ในฐานะ รมว.วัฒนธรรม สื่อ และการกีฬา เบิร์นแฮมถูกผู้คนโห่ใส่ในพิธีรำลึกครบรอบ 20 ปีของโศกนาฏกรรมฮิลส์โบโรห์ ซึ่งมีแฟนฟุตบอลลิเวอร์พูลจำนวน 97 คน เสียชีวิตจากเหตุเบียดเสียดในสนามเมื่อปี 1989

เหตุถูกโห่ร้องกลางพิธีรำลึกดังกล่าวกระตุ้นให้เบิร์นแฮมหยิบยกประเด็นนี้ขึ้นมาในการหารือของคณะรัฐมนตรี ซึ่งนำไปสู่การเริ่มต้นการสอบสวนเกี่ยวกับเหตุโศกนาฏกรรมนี้เป็นครั้งที่ 2

ในปี 2010 หลังจากกอร์ดอน บราวน์ ลาออกภายหลังพรรคแรงงานพ่ายแพ้การเลือกตั้งทั่วไป เบิร์นแฮมก็ลงสมัครชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรค

เขาได้อันดับ 4 จากผู้สมัครทั้งหมด 5 คน โดยพ่ายให้กับเอ็ด มิลิแบนด์ แต่เขาใช้เวลา 5 ปีถัดมาเพื่อสร้างฐานสนับสนุนในระดับสมาชิกพรรค

ในปี 2015 เขาลงสมัครอีกครั้ง แต่พ่ายแพ้ให้กับเจเรมี คอร์บิน ขณะที่ผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์เบิร์นแฮมบางคนมองว่าเขาเหมือนใบพัดลมบอกทิศลม ซึ่งเปลี่ยนจุดยืนไปตามกระแสการเมืองเพื่อเพิ่มโอกาสให้กับตนเองในการประสบความสำเร็จ

ในช่วงประชามติเบร็กซิท (Brexit) เขาสนับสนุนการอยู่ต่อในสหภาพยุโรป และได้แสดงความต้องการที่จะเห็นสหราชอาณาจักรกลับเข้าร่วมสหภาพยุโรปอีกครั้งภายในช่วงชีวิตของเขา

อย่างไรก็ตาม แม้เขาจะย้ำเมื่อไม่นานมานี้ว่ายังมีเหตุผลสำหรับการกลับเข้าร่วมอีกครั้ง "ในระยะยาว" แต่เขากล่าวว่าจะไม่ผลักดันประเด็นนี้ในการเลือกตั้งซ่อมเขตเมเกอร์ฟิลด์ ซึ่งจัดขึ้นในพื้นที่ที่ผู้คนสนับสนุนเบร็กซิทอย่างมาก

เขาเคยอยู่ในคณะรัฐมนตรีเงาของคอร์บินในตำแหน่ง รมว.มหาดไทยเงามาก่อน และแม้จะถูกมองว่าอยู่ในกลุ่มกลางค่อนไปทางขวาแบบแบลร์ (Blairite) ของพรรคแรงงาน แต่จุดยืนของเบิร์นแฮมได้เคลื่อนไปทางซ้ายมากขึ้น โดยเขาสนับสนุนการนำกิจการด้านน้ำและพลังงานกลับมาให้รัฐเป็นเจ้าของ

ทั้งนี้ เขาไม่ได้เป็นหนึ่งในผู้ที่ลาออกเพื่อประท้วงต่อภาวะผู้นำของคอร์บินในปี 2016 แต่ในปี 2017 เขาลาออกเพื่อลงสมัครเป็นนายกเทศมนตรีมหานครแมนเชสเตอร์คนแรก ซึ่งเบิร์นแฮมชนะการเลือกตั้งด้วยคะแนนมากกว่า 60% และได้รับเลือกตั้งอีกครั้งด้วยคะแนนท่วมท้นมากยิ่งขึ้นในปี 2021

'บี เน็ตเวิร์ก' และความขัดแย้งในช่วงล็อกดาวน์

ในฐานะนายกเทศมนตรี เขาได้รับคำชื่นชมจากการพลิกโฉมระบบขนส่งของภูมิภาค เนื่องจากภายใต้การนำของเขา มหานครแมนเชสเตอร์เป็นพื้นที่แรกนอกกรุงลอนดอนที่นำบริการรถโดยสารกลับมาอยู่ภายใต้การควบคุมของภาครัฐ อีกทั้งยังบูรณาการเข้ากับรูปแบบการเดินทางอื่น ๆ ภายใต้ชื่อ "บี เน็ตเวิร์ก" (Bee Network)

คำมั่นสัญญาที่ท้าทายอื่น ๆ ของเขา ได้แก่ การยุติปัญหาคนไร้บ้านในภูมิภาคภายในปี 2020 ซึ่งเป้าหมายดังกล่าวยังไม่บรรลุผล

ชื่อเสียงของเขาโดดเด่นยิ่งขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 เมื่อเขากล่าวหาว่ารัฐบาลพรรคอนุรักษนิยมปฏิบัติต่อภาคเหนือของอังกฤษด้วย "ความดูหมิ่น" ในประเด็นมาตรการล็อกดาวน์ระดับภูมิภาค

การยืนหยัดเผชิญหน้าครั้งนั้นทำให้เขาได้รับฉายาว่า "ราชาแห่งตอนเหนือ"

ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงซึ่งมีการประชุมพรรคประจำปี 2025 เบิร์นแฮมแสดงท่าทีอย่างเปิดเผยว่ากำลังเคลื่อนไหวเพื่อชิงตำแหน่งสูงสุดของพรรค โดยเขาปฏิเสธที่จะตัดความเป็นไปได้ในการลงสมัครชิงตำแหน่งผู้นำพรรคแรงงาน

การแสดงความเห็นของเขาดูเหมือนจะกลายเป็นกระแสตีกลับ เมื่อเขาเผชิญการต่อต้านหลังกล่าวว่ารัฐบาล "อยู่ใต้อิทธิพล" ของตลาดพันธบัตร ซึ่งเป็นการอ้างถึงกฎที่รัฐบาลกำหนดขึ้นเองในการจำกัดการใช้จ่ายและการกู้ยืม

ในเดือน ม.ค. ที่ผ่านมา โอกาสในการกลับสู่รัฐสภาเกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อแอนดรูว์ กวินน์ สส.จากมหานครแมนเชสเตอร์ ประกาศจะลงจากตำแหน่ง ทำให้เกิดการเลือกตั้งซ่อมในเขตกอร์ตันและเดนตันของเขา

อย่างไรก็ตาม เบิร์นแฮมถูกสกัดโดยคณะกรรมการบริหารของพรรคแรงงานที่ไม่ยอมให้เขาลงรับสมัครเลือกตั้ง ซึ่งมตินี้ได้รับความเห็นชอบจากนายกรัฐมนตรี

ภายในเดือน พ.ค. สถานการณ์เปลี่ยนไป พรรคแรงงานเผชิญผลการเลือกตั้งที่ย่ำแย่ในอังกฤษ สกอตแลนด์ และเวลส์ ขณะที่พรรคปฏิรูปสหราชอาณาจักรกลับมีคะแนนนิยมสูงขึ้น และประสบความสำเร็จในพื้นที่ฐานเสียงของเบิร์นแฮมเอง

ด้านเซอร์ เคียร์ เผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับอนาคตทางการเมืองของเขา โดย สส. บางส่วนเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลง และเกิดการลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในเวลาต่อมา

ขณะเดียวกัน จอช ไซมอนส์ ประกาศลาออกจากตำแหน่ง สส. พรรคแรงงาน เขตเมเกอร์ฟิลด์ เพื่อเปิดทางให้เบิร์นแฮมลงสมัครกลับเข้าสู่รัฐสภา ทำให้ในเวลาต่อมาเบิร์นแฮมได้รับการคัดเลือกเป็นผู้สมัครของพรรคแรงงานในเขตดังกล่าว และชนะการเลือกตั้งซ่อมในเดือนถัดมา กลับเข้าสู่เวสต์มินสเตอร์อีกครั้ง