Jinsi kifo cha Raila Odinga kilivyovuruga mahesabu ya Ruto

Waziri Mkuu wa zamani wa Kenya hayati Raila Odinga alipokuwa hai, karibu kila mkakati mkubwa wa kisiasa ulilazimika kuzingatia ushawishi wake. Alikuwa mpinzani, mshirika na mara nyingi kigezo ambacho wanasiasa wengine walijipima nacho.

Kutokuwepo kwake kumeibua swali muhimu kuhusu mustakabali wa siasa za Kenya: je, mazingira mapya yamefungua fursa zaidi kwa Rais Ruto au yameongeza hali ya kutotabirika kuelekea uchaguzi mkuu wa 2027?

Kwa mtazamo wa juu juu, huenda ikaonekana kuwa Ruto ndiye mnufaika mkuu wa enzi ya baada ya Raila. Hata hivyo, kadiri ramani ya kisiasa inavyoendelea kubadilika, ndivyo inavyodhihirika kuwa kutokuwepo kwa mwanasiasa huyo mkongwe kumeleta fursa na changamoto kwa wakati mmoja.

Hata hivyo, kupenya kisiasa hakumaanishi moja kwa moja kuwa uaminifu wa wapiga kura umebadilika. Hapo ndipo changamoto halisi inaanzia.

Raila alikuwa zaidi ya kiongozi wa chama

Katika siasa za Kenya, kuna viongozi wengi wenye umaarufu. Lakini ni wachache wenye uwezo wa kugeuza umaarufu huo kuwa ushiriki wa kisiasa na hatimaye kuwa kura.

Raila alikuwa mmoja wao.

Nguvu yake kubwa haikuwa tu katika uwezo wa kuvuta umati wa watu kwenye mikutano ya hadhara, bali katika uwezo wa kuhamasisha watu hao kujitokeza siku ya uchaguzi. Kwa miaka mingi, aliweza kuunda hisia ya kisiasa iliyovuka mipaka ya chama na kujenga uhusiano wa karibu na mamilioni ya wafuasi wake.

Kifo chake kiliondoa ghafla mhimili huo.

Kwa maana hiyo, Ruto amepata nafasi ya kuingia katika maeneo ambayo hapo awali yalikuwa magumu kwake kisiasa, lakini pia amepoteza uwepo wa mwanasiasa ambaye alikuwa na uwezo wa kuunganisha na kuelekeza hisia za kisiasa za sehemu kubwa ya wapiga kura kwa mwelekeo mmoja.

Upinzani kukosa sauti moja ya uongozi

Moja ya athari kubwa za kutokuwepo kwa Raila ni kwamba upinzani wa Kenya hauna tena kitovu kimoja cha ushawishi.

Kwa muda mrefu, serikali yoyote ilijua mahali ambapo upinzani ulisimama na nani aliyekuwa akiuongoza. Leo, taswira hiyo imebadilika.

Badala ya sauti moja kuu, kuna sauti nyingi zinazoshindana kujaza nafasi iliyoachwa wazi. Wanasiasa mbalimbali wanajitokeza kama watetezi wa ajenda tofauti, huku wengine wakitaka ushirikiano na serikali na wengine wakisisitiza msimamo mkali wa upinzani.

Hali hii inaweza kuonekana kama faida kwa Ruto kwa sababu hakuna mpinzani mmoja mwenye nguvu zinazolingana na zile ambazo Raila alikuwa nazo.

Lakini pia inaleta hatari.

Katika mazingira yenye viongozi wengi na vituo vingi vya ushawishi, siasa huwa ngumu kutabirika. Kura zinazokuwa bila mwelekeo wa pamoja zinaweza kuhamia upande wowote kulingana na masuala yatakayojitokeza wakati wa uchaguzi.

Umati sio kura

Kwa Rais Ruto, mojawapo ya maswali muhimu kuelekea uchaguzi wa 2027 ni kama uwepo wake katika maeneo ya zamani ya ODM utaweza kutafsiriwa kuwa kura.

Historia ya siasa za Kenya imeonyesha mara nyingi kwamba mikutano mikubwa ya kisiasa si kipimo sahihi cha matokeo ya uchaguzi. Wanasiasa wengi wamewahi kuvuta umati mkubwa lakini wakashindwa kujenga uaminifu wa kutosha wa kuwafanya watu hao kupiga kura kwa niaba yao.

Hivyo basi, changamoto ya Ruto si kufika katika maeneo ambayo hapo awali yalikuwa nje ya ushawishi wake. Changamoto ni kuwashawishi wapiga kura kwamba anawakilisha maslahi yao kwa kiwango cha kuwafanya wabadili misimamo yao ya kisiasa.

Hilo ndilo litakalopima ikiwa mafanikio ya sasa ni ya kweli au ni ya muda mfupi.

Safari kuelekea 2027

Mwaka mmoja baada ya kifo cha Raila Odinga, jambo moja linaonekana wazi: hakuna mwanasiasa ambaye ameweza kurithi kikamilifu ushawishi wake.

Kutokuwepo kwake kumeipa serikali nafasi zaidi ya kujitanua kisiasa, lakini pia kumeondoa utabirika uliokuwa umezoeleka katika siasa za Kenya kwa muda mrefu. Ramani ya kisiasa imekuwa wazi zaidi, lakini wakati huo huo imekuwa ngumu zaidi kusomeka.

Kwa Rais Ruto, huu ni wakati wenye fursa na hatari kwa kiwango sawa.

Anaweza kuwa amefanikiwa kuingia katika maeneo yaliyokuwa magumu kwake hapo awali. Lakini swali litakalobaki hadi uchaguzi mkuu wa 2027 ni kama ataweza kugeuza uwepo huo kuwa uungwaji mkono wa kudumu na hatimaye kura za ushindi.

Na labda hiyo ndiyo athari kubwa zaidi ya kutokuwepo kwa Raila Odinga: hata mwaka mmoja baada ya kifo chake, bado anaendelea kuwa sehemu muhimu ya mazungumzo kuhusu mustakabali wa siasa za Kenya.