TOOS, Heshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Maka: Wasiirrada Arrimaha Dibadda Pakistan, Sacuudiga iyo Turkiga oo kulan ka yeeshay hirgalinta heshiiska

Tebin toos ah

1. 31 Daqiiqadood ka horHeshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Maka: Wasiirrada Arrimaha Dibadda Pakistan, Sacuudiga iyo Turkiga oo kulan yeeshay

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Dhinacyada shirka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ee ka socda magaalada New York, wasiirrada arrimaha dibadda ee Pakistan, Sacuudiga iyo Turkiga ayaa kulan ka yeeshay qaabka heshiiska difaaca wadajirka ah ee Maka.

   Ra’iisul Wasaare ku-xigeenka ahna wasiirka arrimaha dibadda Pakistan Ishaq Dar, wasiirka arrimaha dibadda Sacuudiga Amiir Faisal bin Farhan iyo wasiirka arrimaha dibadda Turkiga Hakan Fidan ayaa ka wada hadlay horumarka laga sameeyay dhismaha xoghaynta guud, guddiyada iyo kooxaha shaqada ee heshiiska, iyo diyaar-garowga ay ugu bilaabayaan shaqadooda.

   Saddexda wasiir waxay cambaareeyeen weerarrada lagu qaaday xarumaha rayidka iyo kuwa dhaqaalaha ee Sacuudiga.

   Waxay bogaadiyeen diyaar-garowga ciidamada qalabka sida ee Sacuudiga iyo tallaabooyinka difaaca ee boqortooyadu qaadday, iyagoo mar kale xaqiijiyay xaqa Sacuudiga u leeyahay is-difaacidda, sida ku cad qodobka 51-aad ee Axdiga Qaramada Midoobay.

   Kulanka ayaa sidoo kale looga hadlay in la qabto kulan degdeg ah oo ay yeeshaan taliyeyaasha ciidamada saddexda dal, si loo eego qaabka Sacuudiga loo siin karo taageero militari.

   Sida heshiisku dhigayo, weerar lagu qaado mid ka mid ah dalalka xubnaha ka ah waxaa loo aqoonsanayaa weerar lagu qaaday dhammaan dalalka heshiiska ku jira.

   Wasiirradu waxay sidoo kale ka wada hadleen xaaladda guud ee gobolka, iyagoo adkeeyay muhiimadda sharciga caalamiga ah, deris-wanaagga, ixtiraamka madaxbannaanida dowladaha, faragelin la’aanta arrimaha gudaha iyo xorriyadda iyo amniga isu-socodka maraakiibta.

   Dhammaadkii kulanka, saddexda dal waxay mar kale xaqiijiyeen inay sii wadi doonaan dadaallada wadajirka ah ee lagu gaarayo nabad iyo xasillooni waarta oo gobolka ah, dhimista xiisadaha iyo in khilaafaadka lagu xalliyo si nabadeed.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

2. Saacad ka horGuddiga Xuquuqda insaanka Itoobiya oo xaqiijiyay in kooxo hubeysan ay weeraro u gaysteen rayid

   

   Xigashada Sawirka, EHRC

   Guddiga Xuquuqda Aadanaha Itoobiya ayaa xaqiijiyay in kooxo hubeysan oo sheeganaya inay yihiin “taageerayaasha TPLF” ay weerar qaadeen 12-kii Sebtembar 2026, abaarihii 9:00 fiidnimo.

   Bayaan ay guddigu soo saareen Jimcihii ayaa lagu sheegay in iska horimaadyo ay ka dhaceen deegaannada xuduudaha la wadaaga Tigray iyo Amhara, oo ay ka mid yihiin deegaannada Cafar, aagga Wag Khemra iyo degmada Lasta ee Waqooyiga Wollo.

   Guddigu wuxuu walaac ka muujiyay dib u soo cusboonaanshaha colaadda ka jirta deegaanno horey ay u saameeyeen iska horimaadyo soo noqnoqday.

   Guddigu wuxuu sheegay inuu si dhow ula socdo colaadda socota, isagoo xusay in dagaalladu ay saameeyeen xuquuqda dadka ee nolosha, badqabka jirka iyo xorriyadda isu-socodka, iyo sidoo kale nolol maalmeedkooda.

   Guddigu wuxuu sheegay in colaadda ay sidoo kale sababtay in la hakiyo duulimaadyada iyo adeegyada gaadiidka dhulka ee Tigray.

   Sidaa darteed, wuxuu ugu baaqay dhinacyada ku lugta leh colaadda, gaar ahaan dhinacyadii saxiixay heshiiskii Pretoria, inay u hoggaansamaan heshiisyadii ay galeen.

   Waxa kale oo uu ugu baaqay dhinacyada inay ixtiraamaan sharciga caalamiga ah, ayna ka fogaadaan tallaabooyin waxyeello u geysan kara dadka rayidka ah iyo kaabayaasha.

   Guddigu wuxuu sidoo kale ugu baaqay beesha caalamka inay qaaddo dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu soo celinayo dhinacyada colaadda miiska wada-hadallada.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

3. Saacad ka horGolaha Ammaanka oo cambaareeyay weerarrada Xuutiyiinta ee kaabayaasha rayidka iyo tamarta Sacuudiga

   Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa cambaareeyay weerarrada sii kordhaya ee Xuutiyiinta Yemen ay ku qaadeen Sacuudiga.

   Bayaan naadir ah oo Golaha Ammaanku soo saaray, ayaa madaxweynaha hadda ee Golaha Ammaanka ah, ahna wakiilka Faransiiska u fadhiya Qaramada Midoobay, Jerome Bonnefon, ayaa cambaareynta akhriyay:

   “Xubnaha Golaha Ammaanku waxay sida ugu adag u cambaareeyeen weerarrada joogtada ah ee Xuutiyiintu ku qaadaan Boqortooyada Sacuudiga, oo ay ku jiraan weerarrada lagu bartilmaameedsanayo kaabayaasha rayidka iyo kuwa tamarta, kuwaas oo sababay dhaawaca dad rayid ah, oo ay ku jiraan haween iyo carruur.”

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

4. 2 Saacadood ka horMareykanka: Taageerada Shiinaha ee Iiraan ma aqbali karno

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Safiirka Mareykanka u fadhiya Shiinaha, David Perdue, ayaa CNBC u sheegay in madaxweyne Donald Trump uu si cad ugu sheegay madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping, intii ay kulan ku lahaayeen Aqalka Cad, in taageerada Shiinaha ee Iiraan aysan Mareykanka u cuntamin oo aan la aqbali karin.

   Mr Trump ayaa xalay Aqalka Cad ku qaabilay Xi Jinping xaflad casho sharaf ah oo heer sare ah.

   Trump ayaa Xi Jinping iyo xaaskiisa ku tilmaamay dad wanaagsan oo ixtiraam badan, isagoo sheegay in labada dal ay leeyihiin “nidaamyo kala duwan”, balse xiriirka Mareykanka iyo Shiinaha uu hadda ka wanaagsan yahay sidii hore.

   Dhankiisa, Xi Jinping ayaa sheegay in horumarka nabadeed ee Shiinaha uusan micnaheedu ahayn hoos u dhaca Mareykanka.

   Si kastaba, falanqeeyayaasha ayaa shaki ka muujiyay in kulanka labada hoggaamiye uu wax weyn ka beddeli doono arrimaha xasaasiga ah sida sirdoonka macmalka ah (AI), Ruushka iyo Iiraan.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

5. 3 Saacadood ka horZelensky: Trump wuxuu xaqiijiyay in Ukraine loo oggolaan doono samaynta nidaamyada difaaca Patriot

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa sheegay in madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu intii ay kulan ku lahaayeen magaalada New York u xaqiijiyay inuu ugu dambayn oggolaan doono in Ukraine ay samaysato nidaamyada difaaca cirka ee Patriot.

   Ballanqaadkan ayaa markii ugu horreysay la sameeyay bishii July, balse dhowr toddobaad ka dib Mr Trump ayaa beddelay mowqifkiisa, isagoo sheegay in Mareykanku “si aad ah uga taxaddaro” oggolaanshaha dalal kale inay sameystaan nidaamyadan.

   Mr Zelensky ayaa sheegay in hadda laga gaaray arrintan “go’aan kama dambeys ah”, balse Washington weli ma xaqiijin warkan.

   Nidaamyada Patriot ayaa muhiim u ah difaaca magaalooyinka Ukraine, gaar ahaan ka hortagga weerarrada joogtada ah ee gantaallada ballistic-ga ah ee Ruushka.

   Madaxweynaha Ukraine ayaa sidoo kale sheegay in Mareykanku soo jeediyay in Imaaraadka Carabta lagu qabto kulan ay yeeshaan wada-xaajoodyahanno ka socda Ukraine iyo Ruushka, si loo baaro waddooyin suuragal ah oo lagu soo afjari karo dagaalka.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

6. 3 Saacadood ka horAfarta horyaal ee waaweyn ee kubadda cagta Yurub oo baaq soo saaray

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Afarta horyaal ee waaweyn ee kubadda cagta Yurub ayaa dalbaday in dib-u-habayn ballaaran lagu sameeyo FIFA, oo ah hay’adda maamusha kubadda cagta adduunka.

   Horyaallada Premier League ee England, Bundesliga ee Jarmalka, Serie A Talyaaniga iyo La Liga ee Spain ayaa ku baaqay in si weyn loo kala saaro waaxyaha FIFA ee qaabilsan dejinta xeerarka iyo kuwa ganacsiga.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

7. 4 Saacadood ka horAdeegyada internet-ka iyo taleefannada ee Ethio Telecom oo la hakiyay gobolka Tigray

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Waxaa la soo sheegay in adeegyada internet-ka iyo taleefannada ee shirkadda Ethio Telecom laga jaray gobolka Tigray ee Itoobiya tan iyo xalay.

   Hay’adda NetBlocks oo ka shaqaysa arrimaha xorriyadda internet-ka ayaa sidoo kale sheegtay in adeegga internet-ka ee Tigray uu si weyn u hakad galay tan iyo habeenkii Khamiista.

   BBC-da ayaa isku dayday inay khadadka Ethio Telecom kula xiriirto magaalooyinka Mekelle iyo Shire, balse isku dayadaas ma aysan suurtagelin. Shirkadda Safaricom ayaa xaqiijisay in adeeggeeda taleefannadu uu shaqaynayay.

   Wakaaladda wararka Faransiiska ee AFP ayaa iyaduna sheegtay in adeegga internet-ka uu hakad ku yimid waqooyiga Itoobiya.

   BBC-da ayaa dhowr jeer wacday oo farriimo u dirtay madaxa isgaarsiinta ee Ethio Telecom, si ay wax uga weydiiso sababta adeegga u hakaday, balse wax jawaab ah kama aysan helin.

   BBC-da ma aysan xaqiijin karin in hakadka ku yimid adeegyada taleefannada iyo internet-ka ay sababtay Ethio Telecom iyo in cid kale ay ka dambeyso.

   Shalay, dadka deegaanka ayaa walaac ka muujiyay in hakadka ku yimid adeegga taleefannadu uu saameyn weyn ku yeelan karo xawaaladaha iyo ganacsiga badeecadaha.

   Qof deegaanka ah oo saaka BBC-da la hadlay ayaa sheegay in inta badan dadka gobolka ay isticmaalaan adeegyada Ethio Telecom. Wuxuu sheegay in haddii adeegga aan dib loo soo celin saacadaha soo socda, dad badan oo gobolka ku nool ay waayi karaan isku xirka iyo adeegyada isgaarsiinta.

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

8. 4 Saacadood ka horShahbaz Sharif oo Masoud Pezeshkian kala hadlay walaaca laga qabo colaadaha ka socda gobolka

   

   Xigashada Sawirka, X/ShahbazSharif

   Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shahbaz Sharif ayaa walaac ka muujiyay colaadaha sii socda iyo kororka xiisadaha gobolka.

   Mr Shahbaz ayaa magaalada New York kulan kula qaatay madaxwaynaha Iran Masoud Pezeshkian.

   Wuxuu carrabka ku adkeeyay baahida loo qabo in la dejiyo xiisadda, lana xoojiyo waddooyinka diblomaasiyadeed si loo gaaro nabad iyo xasillooni waarta.

   Pakistan iyo Qatar ayaa ahaa labada dal ee ugu muhiimsanaa ee dhexdhexaadinayay Iran iyo Maraykanka, intii uu socday geeddi-socodkii horseeday heshiiskii Islamabad.

   Intii uu kulanku socday, Shahbaz Sharif ayaa sidoo kale xusay muhiimadda ay leedahay in la hirgeliyo Is-afgaradkii Islamabad, wuxuuna sheegay in Pakistan ay diyaar u tahay inay sii waddo doorkeeda “dhisidda kalsoonida iyo dhexdhexaadnimada” ee taageeridda nabadda iyo xasilloonida gobolka.

   Madaxweyne Masoud Pezeshkian ayaa isna carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay “in la sii wado wadatashiyada iyo dadaallada diblomaasiyadeed si loo yareeyo xiisadaha loogana hortago in dhibaatooyinka gobolka ay sii fidaan.”

   Sheekooyin dheeraad ah

   Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

   Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

9. 6 Saacadood ka horWar deg deg ah, Laba askari oo Israa’iili ah oo lagu dilay qarax ka dhashay diyaarad si lama filaan ah u qarxday

   Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in laba askari oo ka tirsan ciidamadooda lagu dilay waqooyiga Gaza, kadib markii uu si lama filaan ah u qaraxday diyaarad aan duuliye lahayn oo ay ku shaqeynayeen.

   Sida uu sheegay milatariga Israa’iil, drone-ka ayaa shalay gudaha saldhigooda milatari ugu dhacay sababo aan la shaacin. Askarta ayaa soo qaaday drone-ka, balse daqiiqado kadib ayay qarxday.

   Milatariga Israa’iil ayaa si ku-meel-gaar ah u hakiyay duullimaadyada dhammaan diyaaradaha yaryar ee aan duuliyaha lahayn ee sida walxaha qarxa.

10. 7 Saacadood ka horWar deg deg ah, Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil oo xaaska Mamdani weerar afka ah ku qaaday

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa mar kale weerar afka ah ku qaaday Duqa Magaalada New York Zohran Mamdani, intii uu Khamiistii khudbad ka jeedinayay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

    Netanyahu ayaa Mamdani ku eedeeyay Yuhuud-nacayb, wuxuuna sheegay in dhaleeceynta uu Israa’iil u jeediyo ay khatar gelisay amniga bulshada Yuhuudda ee New York.

    Netanyahu ayaa sheegay in tan iyo markii Mamdani xilka la wareegay, “Yuhuud badan aysan hadda New York ku dareemayn ammaan.”

    Mamdani, oo ah duqii ugu horreeyay ee Muslim ah ee magaalada New York, ayaa muddo dheer si adag u dhaleeceynayay sida Israa’iil ula dhaqanto Falastiiniyiinta, wuxuuna Netanyahu ku tilmaamay dambiile dagaal.

    Netanyahu ayaa sidoo kale si joogto ah u dhaleeceynayay Mamdani sababo la xiriira aragtidiisa, waxaana eedeymo badan oo uu Ra’iisul Wasaaruhu Khamiistii khudbaddiisa ka sheegay ay ahaayeen kuwo uu horey uga sheegay Mamdani.

    Netanyahu ayaa sidoo kale xusay xaaska Mamdani, Rama Duvaji, oo lagu dhaliilay inay “like” siisay qoraallo baraha bulshada lagu faafiyay oo taageerayay Falastiiniyiinta, wax yar kadib weerarradii 7-dii Oktoobar.

    Isagoo ka hadlayay xaaska Mamdani, Netanyahu ayaa Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ka sheegay:

    “Xaaskaaga ayaa ‘like’ siisay qoraal ammaanayay xasuuqii 7-dii Oktoobar. Waxay sidoo kale ‘like’ siisay qoraal kale oo sheegayay in Tel Aviv aysan jirin. Adiguna waxaad diiday inaad cambaareyso hadalladaas.”

    Rama Duwaiji, oo ah xaaska Mamdani, waa farshaxaniiste iyo sawir-qaade asal ahaan Suuriyaan ah, kuna nool Brooklyn, magaalada New York. Waxay ka qalinjabisay Virginia Commonwealth University ee Maraykanka, waxayna shahaadada labaad ee master-ka ka qaadatay School of Visual Arts ee New York.

    Mamdani iyo Rama waxay is guursadeen sanadkii hore. Intii ka horreysay guurka, waxay isku mehersadeen Dubai sanadkii 2024, kadibna waxay sameeyeen xaflad nikax dhaqameed.

11. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Madaxweynaha Shiinaha oo farriin u diray Mareykanka iyo Iiraan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping ayaa sheegay in Beijing ay taageersan tahay in Maraykanka iyo Iran ay dib ugu laabtaan “Heshiiskii Is-afgaradka ee Islamabad”.

    Madaxweynaha Shiinaha ayaa hadalkan sheegay intii uu kulan la lahaa dhiggiisa Maraykanka, Donald Trump, Aqalka Cad maalintii Khamiista, iyadoo kulanku dhacay xilli uu socday shirkii Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

    Sida ay ku warrantay warbaahinta Shiinaha, Xi Jinping ayaa kulanka ka sheegay in Beijing ay taageersan tahay in Maraykanka iyo Iran ay dib ugu laabtaan “Heshiiskii Is-afgaradka ee Islamabad.”

    Saacado kadib markii uu Washington uu ku yimid booqasho rasmi ah oo heer sare ah, Madaxweyne Xi Jinping ayaa bayaan lagu daabacay warbaahinta dowladda Shiinaha ku sheegay in Shiinaha iyo Maraykanku ay noqon lahaayeen saaxiibbo halkii ay iska soo horjeedi lahaayeen.

    Inta lagu guda jiro booqashada oo saddex maalmood ah, Madaxweyne Donald Trump ayaa dhiggiisa Shiinaha si diirran oo gaar ah ugu soo dhaweeyay Aqalka Cad. Waxaa la filayaa wada-hadallo adag oo ku saabsan arrimo ay ka mid yihiin ganacsiga, sirdoonka macmalka ah AI, Taiwan iyo Iran.

12. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Imaaraadka oo qaaday tallaabo ka dhan ah Iran iyo wax ka dhalan kara

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Imaaraadka Carabta ayaa ku dhawaaqay in la hakiyay dhammaan duullimaadyada ay shirkadaha diyaaradaha Iran ku tagayeen ama uga imaanayeen dalkaas.

    Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Imaaraadka, Emirates News Agency, ayaa Khamiistii sheegtay in Hay’adda Duulista Rayidka ee Imaaraadku ay hakisay dhammaan duullimaadyada shirkadaha diyaaradaha Iran ee ka imanaya ama tagaya Imaaraadka.

    Hay’addu waxay sheegtay in go’aanka loo qaatay cunaqabateyn uu Maraykanku kusoo rogay shirkadaha diyaaradaha Iran, taas oo ka hor istaagaysa inay adeegsadaan adeegyada garoomada diyaaradaha ee meelo kala duwan oo dunida ah.

    Warbaahinta Iran ayaa sidoo kale Khamiistii sheegtay in Imaaraadku hakiyay duullimaadyada shirkadaha diyaaradaha Iran.

    Sida ay sheegtay AFP, Dubai oo ah xarunta ganacsiga ee Imaaraadka, waa xarun muhiim u ah shirkadaha diyaaradaha Iran, waxaana maalin kasta jira duullimaadyo dhowr ah oo u dhexeeya Iran iyo Dubai. Dubai waxaa sidoo kale ku nool bulsho badan oo reer Iran ah, halka Iran iyo Dubai ay leeyihiin xiriir ganacsi oo dhow.

    Imaaraadka ayaa tan iyo markii uu dagaalku billowday waxaa lagu bartilmaameedsaday kumannaan gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn oo Iran laga soo riday. Bishii hore, Imaaraadku wuxuu hakiyay ganacsigii iyo macaamilladii maaliyadeed ee uu la lahaa Iran.

    Laba maalmood ka hor, Bangiga Dhexe ee Imaaraadka ayaa xannibay macaamilkii maaliyadeed ee laamaha National Bank of Iran ee dalkaas, kuwaas oo lacagaha u kala dira Iran iyo Imaaraadka.

    Imaaraadku wuxuu bangiga ku eedeeyay inuu ka baxsanayo sharciyada la xiriira ka hortagga lacag-dhaqidda, maalgelinta argagixisada iyo ka ganacsiga hubka.

    Arrintan ayaa kusoo beegmaysa iyadoo Iran ay uga digtay dalalka deriska ah inay carqaladayn doonto garoomadooda diyaaradaha haddii ay oggolaadaan inay dhaqan geliyaan cunaqabateynta Maraykanka ee lagu xirayo hawadooda.

13. 9 Saacadood ka horWar deg deg ah, Taliyaha ciidamada qalabka sida ee Itoobiya oo war cusub soo saaray

    

    Xigashada Sawirka, ETV

    Taliyaha Ciidamada Qalabka Sida ee Itoobiya, Field Marshal Berhanu Jula, ayaa sheegay in isbahaysiga cusub ee lagu magacaabo “Friendship for Survival”, oo ujeeddadiisu tahay in xukunka laga tuuro dowladda Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed, uusan guulaysan doonin.

    Isagoo la hadlayay telefishinka dowladda ee ETV, Berhanu wuxuu sheegay in Eritrea ay kooxda TPLF ee Tigray u adeegsanayso ciidan wakiil ah, iyadoo siinaysa dhaqaale iyo agab, isla markaana abaabulaysa ciidamo taageera kooxda.

    Wuxuu sidoo kale ku eedeeyay Masar, Sudan iyo kooxo kale inay taageerayaan TPLF iyo Eritrea dadaalladan.

    Taliyaha ciidanka ayaa ka digay in Ciidanka Cirka Itoobiya uusan hawlgalladiisa ku koobnaan doonin oo keliya deegaannada xuduudaha.

    Si kastaba, Berhanu kama uusan hadlin dagaalladii billowday shalay. Warbaahinta dowladda ayaa sidoo kale si kooban uga warbixinaysa xaaladaha cusub ee ka jira gobollada Tigray, Canfarta iyo Amxaarada.

14. 9 Saacadood ka horMuxuu yahay 'cudurka halista ah' ee raggu ka qaadaan cabidda caanaha?

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Ragga sida joogtada ah u isticmaala manaafacaadka xoolaha, gaar ahaanna caanaha, ayaa marka la barbardhigo kuwa aan isticmaalin, waxay boqolkiiba 60 halis weyn ugu jiraan inuu ku dhaco xanuunka kansarka ku dhaca kaadi-heysta, sida lagu xusay daraasad cusub.

    Daraasaddan oo lagu daabacay joornaalka Mareykanka ka soo baxa ee nafaqada ka faallooda, ayaa waxaa sameeyay baarayaal ka tirsan Jaamacadda Loma Linda, kuwaas oo daneynayay baaritaanka xiriirka ka dhaxeeya cuntada iyo kansarka kaadi-heysta.

    Sii akhri: Muxuu yahay 'cudurka halista ah' ee raggu ka qaadaan cabidda caanaha?

15. 9 Saacadood ka horArrintaan oo dad badan sameyaan waa khatar dhimasho sababi karta

    

    Xigashada Sawirka, YouTube/Wake and Bite

    Nin 49 jir ah ayaa ku dhintay magaalada Kerala ee Palakkad dhowr toddobaad ka hor ka dib markii uu ka qeyb galay tartan cunto intii lagu jiray festifaalka Onam.

    Mid ka mid ah ka qaybgalayaashu ayaa ku margaday cuntada isaga oo si dhaqso ah isaga daba geynayay si uu u noqdo qofka tartanak ku guuleystay.

    Dadka halkaasi ku sugnaa ayaa cunaha ka soo saaray raashiinka, waxayna ula carareen isbitaalka, halkaasi oo uu ku geeriyooday xilli lagu dabiibaayay, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee PTI.

    Sii akhri: Maxaa ku dhacaya jirka marka aad si boobsiis ah cuntada u cunto?

16. 9 Saacadood ka horWar deg deg ah, Sacuudiga, Turkiga iyo Pakistan oo kulan degdeg ah ka yeelanaya weerarrada Xuutiyiinta

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan ayaa qabanaya kulan heer sare ah oo degdeg ah, si ay uga wada hadlaan sidii Sacuudiga loo taageeri lahaa iyadoo ay sii kordhayaan weerarrada Xuutiyiinta Yemen.

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda Sacuudiga ayaa sheegtay in wasiirrada arrimaha dibadda ee saddexda dal ay ka wada hadleen xaaladda, iyagoo cambaareeyay weerarrada lagu bartilmaameedsaday Makka iyo goobo kale oo rayid ah. Waxay sidoo kale xaqiijiyeen xaqa Sacuudiga u leeyahay inuu is-difaaco.

    Saddexda dal ayaa qorsheynaya kulan ay yeeshaan taliyeyaasha ciidamada, kaas oo lagu qiimeyn doono taageerada Sacuudiga, iyadoo la adeegsanayo heshiiska wadajirka ah ee difaaca ee ay saddexda dal galeen. Heshiisku wuxuu dhigaya in weerar lagu qaado mid ka mid ah dhinacyada loo arko weerar lagu qaaday dhammaantood.

    Xuutiyiinta ayaa sheegay inay Khamiistii weerarro gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ah ku qaadeen bartilmaameedyo Sacuudigu leeyahay. Dhanka kale, Sacuudiga ayaa sheegay inuu qabtay lix gantaal oo ballistic ah oo ay soo rideen Xuutiyiintu.

    Sacuudiga ayaa sidoo kale digniino degdeg ah ka soo saaray deegaano ay ka mid yihiin Makka, Jeddah iyo Yanbu, oo ah deked muhiim u ah dhoofinta shidaalka.

    Dhanka kale, Muftiga Guud ee Sacuudiga ayaa ciidamada ugu baaqay inay diyaar u noqdaan inay naftooda u huraan dagaalka ka dhanka ah Xuutiyiinta, ilaa kooxda laga saaro awoodda.

    Kulankan ayaa ku soo beegmaya iyadoo Madaxweynaha Iran, Masoud Pezeshkian, uu sheegay in Xuutiyiintu ay mas’uul ka yihiin ficilladooda, isagoo isku dayaya inuu kala fogeeyo dowladda Iran iyo weerarrada kooxda.

    Dhanka kale, Iran iyo Maraykanka ayaa wada dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu doonayo in lagu yareeyo dagaalka. Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran Cabbaas Caraqji ayaa sheegay in Tehran ay soo jeedisay in Marinka Hormuz dib loo furo, haddii Maraykanku dabciyo cadaadiska milatari iyo cunaqabateynta.

    Dagaallada iyo xiisadaha gobolka ayaa saameyn ku yeeshay dhoofinta shidaalka iyo maraakiibta ganacsiga, gaar ahaan Marinka Hormuz oo ah waddo muhiim u ah gaadiidka shidaalka caalamka.

17. 25 Sebtembar 2026War deg deg ah, War cusub: Pakistan oo weerar ku dishay xubo ka tirsan Taalibaan iyo faahfaahin ka soo baxaysa

    Wararka ayaa sheegaya in rabshado cusub ay ka dhaceen xadka u dhexeeya Pakistan iyo Afghanistan.

    Ilo laga soo xigtay Pakistan iyo warbaahinta dowladda dalkaas ayaa sheegay in dhowr xubnood oo ka tirsan Taalibaan la dilay xilli ay isku dayayeen inay ka gudbaan xadka oo ay galaan gobolka Balochistan, iyagoo la sheegay inay doonayeen inay geystaan “fal gardarro ah.”

    Waxaa sidoo kale la sheegay in iska horimaadka iyo is-weydaarsiga rasaastu ay weli socdaan, balse faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan dhacdada lama shaacin.

    Xiisadda iyo rabshadaha ka jira gobolka ayaa mar kale sii kordhay.

    Afghanistan ayaa shalay sheegtay in afar qof oo rayid ah lagu dilay duqeymo cirka ah oo Pakistan ay ka fulisay gudaha Afghanistan, kuwaas oo mid ka mid ah lagu bartilmaameedsaday magaalada Kandahar.

    Dhanka kale, Pakistan waxay sheegtay in bartilmaameedyada duqeymaha ay ahaayeen goobo ay Taalibaan u adeegsanaysay weerarro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah oo xuduudda ka gudba. Taalibaan ayaa beenisay sheegashadaas.

18. 25 Sebtembar 2026War deg deg ah, Madaxweynaha Shiinaha oo Trump u sheegay inuu ka taxaddaro la macaamilka Taiwan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Xi Jinping wuxuu sheegay in Shiinuhu rajaynayo in Maraykanku uu u hoggaansamo “mowqifka saxda ah” ee ka soo horjeeda madax-bannaanida Taiwan, sida ay sheegtay wakaaladda wararka dowladda Shiinaha ee Xinhua.

    Hoggaamiyaha Shiinaha wuxuu Washington ugu baaqay inay “si taxaddar leh ula tacaasho arrinta Taiwan”, si loo abuuro saldhig adag oo loogu talagalay iskaashiga istiraatiijiga ah ee labada dal iyo horumarinta xiriirka Shiinaha iyo Maraykanka. Xinhua waxay intaas ku dartay in “mowqifka Shiinaha ee ilaalinta midnimadiisa qaran iyo dhulkiisa uu yahay mid si cad loo qeexay.”

    Beijing waxay Taiwan oo iskeed isu maamusha u sheegataa inay qayb ka tahay dhulkeeda, halka Taiwan ay isu aragto inay tahay dhul ka duwan Shiinaha. Dowladda Xi, gaar ahaan, waxay xoojisay hanjabaadaha ka dhanka ah Taiwan, waxayna raadisay habab ay ku joojiso waxa ay u aragto gooni-u-goosad.

    Maraykanku xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah lama laha Taiwan, balse sharci ahaan waxaa waajib ku ah inuu Taiwan siiyo hab ay isku difaaci karto. Si kastaba, Maraykanku wuxuu marar badan isku dayay inuu isu dheellitiro taageerada uu siiyo Taiwan iyo ilaalinta xiriirka diblomaasiyadeed ee uu la leeyahay Shiinaha.

19. 25 Sebtembar 2026War deg deg ah, Duulimaadyada diyaaradaha Iran oo laga joojiyay garoomo ku yaalla Ciraaq

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Garoonka diyaaradaha ee Najaf ee dalka Ciraaq ayaa sheegay in la joojiyay duulimaadyadii shirkadaha diyaaradaha Iran ay halkaasi ku tagi jireen.

    Maalmo ka hor, garoonka diyaaradaha Baqdaad ayaa isaguna ku dhawaaqay in la hakiyay duulimaadyadii Iran.

    Si kastaba, Khamiistii shalay waxaa jad-walka macluumaadka garoonka diyaaradaha Istanbul lagu arkayay duulimaadyo ka baxaya Istanbul kuna sii jeeda Tehran.

    Tallaabooyinkan ayaa yimid kadib markii Waaxda Maaliyadda Mareykanka ay bilowday wareeg cusub oo cunaqabateyn ah, kaas oo lagu doonayo in lagu xaddido duulimaadyada caalamiga ah ee shirkadaha diyaaradaha Iran, iyadoo cadaadis lagu saarayo shirkadaha bixiya adeegyada duulimaadyada.

    Sheekooyin dheeraad ah

    Waxa aan ilaa hadda ka ognahay colaadda dib uga soo cusboonaatay Waqooyiga Itoobiya

    Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

20. 25 Sebtembar 2026War deg deg ah, Maxaa dhexmaray wasiirka arrimaha dibadda Uk iyo dhiggiisa Iran?

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Wasiirka Arrimaha Dibadda Britain, Ed Miliband, ayaa Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran, Cabbaas Caraqji, u sheegay in Britain aysan “u dulqaadan doonin cabsi-gelin, hanjabaado ama falal colaadeed” oo ka dhaca gudaha dalka.

    Labada wasiir ayaa kulan fool-ka-fool ah ku yeeshay magaalada New York, iyagoo ka qaybgalaya shirka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda Britain ayaa sheegtay in Miliband uu kala hadlay dhiggiisa Iran hanjabaadaha ay kooxo xiriir la leh Iran ka geysanayaan gudaha Britain, oo ay ku jiraan weerarro lagu qaado bulshada Yuhuudda ee dalka, iyo sidoo kale dagaalka Bariga Dhexe iyo labo muwaadin oo British ah oo Iran ku xiran.

    Miliband ayaa hadalladan jeediyay kadib weerarro dhowr ah oo ka dhacay Britain sannadkan. Sirdoonka Britain ayaa markii dambe sheegay inay heleen xog muujinaysa in Iran ama kooxo ay taageerto ay ku lug lahaayeen qaar ka mid ah weerarradaas.

    Dhinaca kale, Wakaaladda Wararka Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran, IRNA, ayaa sheegtay in labada wasiir ay ka wada hadleen xiriirka labada dal iyo arrimaha caalamiga ah.