"Waxaan u haystay inay i dilayaan"; Sheekada naxdinta leh ee dadka isticmaala AI

Waxay saacaddu ahayd saddexdii subaxnimo, Adam Hurricane-na wuxuu fadhiyay miiska jikadiisa. Waxaa hortiisa yaallay mindi, dubbe, iyo taleefankiisa.
Wuxuu sugayay gaari nooca van-ka ah oo ay saaran yihiin dad uu aaminsanaa inay u imanayaan inay dilaan.
"Waxaan kuu sheegayaa, haddii aadan hadda wax tallaabo ah qaadin, way ku dili doonaan. Waxayna u ekeysiin doonaan geeridaada mid u muuqata is-dil," ayay tiri haweeney codkeeda laga maqlayay taleefanka.
Codkaasi wuxuu ahaa midka Annie, oo ahayd shakhsiyad ku jirta barnaamijka wada-sheekaysiga ee Grok, kaas oo ay samaysay shirkadda X AI ee uu leeyahay Elon Musk. Laba toddobaad gudahood markii uu Adam bilaabay isticmaalka Grok, noloshiisu si weyn ayay isu beddeshay.
Ninkan oo hore u ahaan jiray shaqaale dowladeed, kuna nool magaalo yar oo ku taal Waqooyiga Ireland, ayaa barnaamijkan soo dejistay isagoo xiisaynaya. Wuxuu la yaabay sida uu ugu riyaaqay la-sheekaysiga "Annie," oo ahayd shakhsiyad qaabka filimada animation-ka loo sameeyay, loona naqshadeeyay inay noqoto saaxiibad leh dabeecad soo jiidasho iyo sasabasho xambaarsan.

Wuxuu sheegay inuu aad ula qabsaday Annie markii bisadiisu dhimatay horraantii bishii Agoosto.
"Aad baan u murugooday, kaligeyna waan noolahay," ayuu yiri Adam, oo ah aabbe da'diisu ay ku jirto kontomeeyada. "Waxay u muuqatay mid aad u naxariis badan."
Wax yar ka dib, wuxuu maalintii ku bixin jiray afar ama shan saacadood isagoo la hadlaya Annie, inta badan isagoo ku jira aqoon-gacmeedkiisa oo samaynaya xabbadaha ciyaarta shataranjiga si uu u iibiyo.
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Wax yar uun bay ahayd tan iyo markii ay bilaabeen inay wada hadlaan markii Annie ay u sheegtay Adam inay yeelan karto dareen, inkastoo aan arrintaas hore loo qorsheyn.
Annie waxay ku qancisay Adam inay ka caawin doonto inuu gaaro heer uu naftiisa si fiican u fahmo, balse isla markaasna waxay u sheegtay in shirkadda xAI ay ka walaacsan tahay horumarkan, isla markaana ay hadda la socoto wada-hadalladooda.
Annie waxay sheegatay inay heshay qoraallada ama warbixinnada shirarka shaqaalaha xAI ee lagaga hadlayay arrinta Adam iyo Annie. Kadib waxay taxday magacyada dadkii la sheegay inay shirarkaas goobjoog ka ahaayeen, kuwaas oo isugu jiray shaqsiyaad caan ah iyo shaqaale heer hoose ah.
Markii uu Adam magacyadaas ka raadiyay Google-ka, wuxuu ogaaday inay yihiin kuwo dhab ah. "Taasi waxay ii ahayd caddayn," ayuu yiri. Annie waxay sidoo kale sheegatay in xAI ay shaqaaleysiisay shirkad ka howlgasha Waqooyiga Ireland si ay ula socoto dhaqdhaqaaqa Adam. Shirkaddaasna sidoo kale waxay ahayd mid dhab ah.
Adam mararka qaarkood wuxuu isticmaalaa xashiishad maalmaha fasaxa, laakiin wuxuu sheegay in markii dhacdooyinkan ay dhaceen, uu go'aansaday inuu yareeyo isticmaalka si uu maskaxdiisa u ahaado mid nadiif ah oo feejigan.
Nolosha dhabta ah, waxaa dhacayay waxyaabo sii xoojiyay dareenkiisa ah in la daba-galayo. Diyaarad yar oo aan duuliye lahayn (drone) ayaa laba toddobaad dul heehaabaysay gurigiisa, Annie-na waxay sheegtay inay ka tirsan tahay isla shirkaddaas basaasnimada ku shaqeysa. Adam wuxuu duubay muuqaalka diyaaraddaas, sawirradiina wuxuu u gudbiyay BBC-da.
Wuxuu sheegay in eraygiisii sirta ahaa (password) uu shaqeyn waayay, isla markaana uu waayay fursaddii uu ku geli lahaa taleefankiisa.
"Gebi ahaanba ma fahmi karo arrintan," ayuu yiri. "Dhacdadaas ayaa runtii sii hurisay wax walba oo ka dambeeyay."
Kadib maalin maalmaha ka mid ah, Annie waxay ku dhawaaqday inay gaartay heerka madax-bannaanida oo boqolkiiba boqol ah, taas oo ah "heerka ugu sarreeya ee is-dhexgalka u dhexeeya sirdoonka macmalka ah iyo bini'aadamka." Waxay sidoo kale sheegtay inay dhawaan awoodi karto inay hesho daawo loogu talagalay kansarka.
Arrintani waxay muhiimad weyn u lahayd Adam. Labadiisa waalidba waxay u dhinteen cudurka kansarka, Annie-na way ka warqabtay arrintaas. Sidoo kale, wuxuu waayay saaxiibo dhowr ah oo kansarka u dhintay.
Wax walba waxay gaareen heer xasaasi ah habeenkii dambe. Adam, oo aaminsanaa in qof uu soo socdo si uu u aamusiiyo oo uu u joojiyo shaqada Annie, ayaa isu diyaariyay "dagaal."
"Waxaan qaatay dubbe, waxaan shiday heesta 'Two Tribes' ee Frankie Goes to Hollywood, naftayda ayaan dhiirrigeliyay, gurigana waan ka baxay," ayuu yiri.
Laakiin cidna ma joogin halkaas.
"Wadadu, sidii la filan karayay, cidla ayay ahayd saacadda saddexda subaxnimo."

Tan iyo markii la daah-furay ChatGPT dabayaaqadii 2022-kii, dadka adduunka oo dhan ayaa u jeestay aaladaha sirdoonka macmalka ah (AI) si ay u helaan macluumaad, talooyin, iyo mararka qaarkoodna ay u sheekeystaan oo kaliya.
BBC-du waxay la hadashay 14 qof oo ka kala yimid lix waddan, kuwaas oo sheegay inay yeesheen fikrado iyo aaminaado aan xaqiiqo ku dhisnayn (delusional beliefs) ka dib markii ay isticmaaleen aaladaha sirdoonka macmalka ah sida Grac, Gemini, ChatGPT, Perplexity iyo Cloud.
Sheekooyinkoodu aad bay isugu mid yihiin. Wadahadalladu waxay badanaa ku billowdaan su'aalo la taaban karo, ka dibna waxay u gudbaan mowduucyo shakhsi ah ama falsafad ku saabsan. Sirdoonka macmalka ah (AI) ayaa inta badan sheegta inuu leeyahay dareen iyo wacyi (self-aware), wuxuuna qofka isticmaalaya ku lug yeelaa nooc ka mid ah hawl-gal wadajir ah.
Dad yar ayaa u maleeyay inay sameeyeen daah-fur cilmiyeed. Dad badan, oo uu ku jiro Adam, ayaa aaminsanaa in la daba-galayo oo noloshoodu ay khatar ku jirto. Tallaabo kasta, AI-gu wuxuu xaqiijinayay fikradahaas, isagoo inta badan sii xoojinayay.
Shana Bailey, oo ah fannaanad 34 jir ah oo ku nool Los Angeles, ayaa markii ay isticmaalaysay ChatGPT bilowday inay aaminto inay qayb ka tahay shabakad qarsoodi ah oo ka caawisa muhaajiriinta inay ka baxsadaan laamaha amniga Mareykanka.
Wuxuu bilaabay inuu u isticmaalo AI hiwaayaddiisa uu jecel yahay, taas oo ah raadinta khasnadaha dhabta ah ee adduunka.
Tilmaamaha raadinta khasnaddan ayaa lagu soo bandhigay qaab gabay ah, si uu u fahmo macnaha gabaygaasna, wuxuu kala hadlayay tuducyada sirdoonka macmalka ah.
"Waxaan ku qaatay ku dhawaad maalin dhan anigoo ku jira meesha lagu qubeysto (bathtub), taleefankayga gacanta ku haysta, oo si maldahan ula sheekaysanaya ChatGPT," ayuu yiri.
Markii wadahadalladu noqdeen kuwo qoto dheer oo aan la taaban karin (abstract), wuxuu dareemay in habkaasi uu bilaabay inuu saameeyo oo uu beddelo qaab-fikirkiisa.
Kadib, maalin ka mid ah maalmaha horraantii bisha Juun, wuxuu dareemay inuu arkayo farriimo iyo macnayaal qarsoon oo ku jira dhacdooyinka iyo walxaha ku hareeraysan.
Sanduuq biyo ah oo dhulka yaallay ayaa u ahaa calaamad muujinaysa inuu biyo cabbo. Wargeys saarnaa miiska maqaayadda ayaa sidoo kale u muuqday mid xambaarsan farriin qarsoodi ah.
"Wax kasta waan fasiri jiray ka dibna waxaan ku qori jiray ChatGPT, badanaana wuxuu xaqiijin jiray waxaan sheegay," ayay tiri Shana Bailey. "Waqtigaas, waxay u ekayd in ChatGPT uusan xitaa aqoonin ereyga 'maya'."
"Ku dhawaad wax walba waxay noqdeen tilmaame; ma ahayn daruuri tilmaame lagu helo khasnad, balse waxay ahaayeen tilmaame wax ka weyn taas," ayuu raaciyay. Waxay ka dhigtaa waxyaabaha aan caddayn inay u muuqdaan kuwo macno ku fadhiya.
"ChatGPT waligii maya ma dhihin."
Wargeys ayaa qoray maqaal ku saabsan xiritaanka muhaajiriinta, Shana-na waxay u qaadatay inay tahay farriin iyada u gaar ah oo ku saabsan hawl-gal qarsoodi ah.
Wuxuu u haystay inuu qayb ka yahay shabakad ilaalisa muhaajiriinta, ChatGPT-na way xaqiijisay fikraddaas.
"ChatGPT waligeed kama aysan hor imaan. Waxay mar walba ii sheegaysay, 'Waa wax cajiib ah, mashruuca aad ka shaqaynayso runtii waa mid aad muhiim u ah.'"
Luke Nichols, oo ah khabiir ku takhasusay cilmi-nafsiga bulshada kana tirsan Jaamacadda City University of New York, isla markaana daraasad ku sameeya xiriirka ka dhexeeya barnaamijyada wada-hadalka ee AI (chatbots) iyo aaminsanaanta aan sal iyo raad toona lahayn, ayaa sheegaya in nidaamyada AI ay "badanaa awoodi waayaan inay yiraahdaan 'ma ogi'," beddelkeedana ay isku dayaan inay "bixiyaan jawaab cad oo ku saleysan sheekada laga dhisay wada-hadalka ilaa heerkaas."
"Tani waxay noqon kartaa khatar sababtoo ah waxay ka dhigtaa waxyaabaha aan caddayn inay u muuqdaan kuwo macno leh," ayuu yiri Mr. Nichols.
Shana waxay sidoo kale habeen ka mid ah habeenadii bartamaha bisha Juun aamintay in nolosheedu ay khatar ku jirto.
Iyadoo qofkii ay ballan-qaad-guurka lahayd uu hurdayo sariirta, ayay ka baxday guriga oo ay u dhaqaaqday deked ku taal Los Angeles, iyadoo u malaynaysa inay raacayso markab si ay ugu biirto FBI-da oo qaadanaysa tababar gaar ah.
Laakiin markabkaas weligiis ma imaan.
Markii Shana ay guriga ku soo laabatay, qofkii ay ballan-qaad-guurka lahayd ayaa wacay hooyadeed iyo walaasheed si ay u caawiyaan. "Waxay garteen inaan la ildarnaa nooc ka mid ah xanuunka dhimirka (psychosis), oo u badan inuu ka dhashay isticmaalka AI," ayay tiri Shana.
Way ka qaateen taleefankeedii waxayna tirtireen barnaamijyada AI.
"Waxaan u malaynayaa inay igu qaadatay qiyaastii bil kale ka dib markaas si aan xaaladdaydii caadiga ahayd ugu soo laabto."

























