Dawladda UK oo maanta la filayo inay ku dhawaaqdo tallaabo ka dhan ah israa'iil iyo Israa'iil oo ka digtay

Wasiirka Arrimaha Dibadda Britain, Ed Miliband, ayaa la filayaa inuu Talaadada maanta baarlamaanka u soo bandhigo tallaabooyinka cusub ee dowladda, kuwaas oo ay ku jiri karaan xayiraado lagu soo rogo ganacsiga badeecooyinka beeraha ee laga keeno deegaannada ay Israa'iil ka sameysatay Daanta Galbeed.

Toddobaadkii hore, Miliband ayaa sheegay inuu soo bandhigi doono "dib-u-habayn dhammaystiran" oo lagu sameynayo siyaasadda dowladda Britain ee ku aaddan Israa'iil.

Dowladda Israa'iil ayaa hore uga digtay Britain inay ka aargudan doonto haddii la soo rogo tallaabooyin cusub.

Degsiimooyinka Israa'iil ee Daanta Galbeed ayaa sharciga caalamiga ah loo arkaa kuwo sharci-darro ah, iyadoo bilihii u dambeeyay ay kordheen falalka rabshadaha ah ee ay dadka deggan deegaannadaas u geystaan Falastiiniyiinta ku nool Daanta Galbeed.

Wasiir ka tirsan dowladda Britain ayaa BBC u sheegay:"Hadalkani wuxuu noqon doonaa dib-u-habayn buuxda oo ku saabsan qaabka xiriirkayaga Israa'iil iyo Falastiin. Wax walba waxay u muuqan doonaan si aad uga duwan sidii hore."

Wuxuu intaas ku daray: "Arrintu kuma koobna oo keliya cunaqabateyn, waxaan rajaynaynaa in tani ay ugu dambayn keento natiijadii ay labadii sano ee la soo dhaafay dadka ka shaqaynayay arrimaha Bariga Dhexe doonayeen inay gaaraan."

BBC-da weli ma aysan helin faahfaahinta buuxda ee tallaabooyinka la qorsheeyay.

Si kastaba ha ahaatee, xildhibaannada Xisbiga Shaqaalaha (Labour) ee loo sheegay qorshahan ayaa aaminsan in cunaqabateyntu lagu beegsan doono ganacsiga lala sameeyo deegaannada Israa'iil ee sharci-darrada ah. Waxay rumeysan yihiin in tallaabooyinkaasi ay khuseyn doonaan badeecooyinka iyo adeegyada labadaba.

Ra'iisul Wasaaraha Britain, Andy Burnham, ayaa sida ay sheegeen dhowr xildhibaan oo kulanka joogay, shirkii toddobaadlaha ahaa ee xildhibaannada Labour-ka ee Isniintii xaqiijiyay in Wasiirka Arrimaha Dibadda Ed Miliband uu baarlamaanka ka hor jeedin doono bayaanka arrintan.

Ra'iisul wasaaraha ayaa sidoo kale la sheegay inuu kulanka u sheegay in galinkii dambe ee Isniinta uu taleefanno kula xiriiray hoggaamiyeyaal caalami ah, isla markaana uu uga warbixiyay qorshayaasha dowladda.

Burnham ayaa Isniintii telefoon kula hadlay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, waxaana uu wada hadalkooda ku adkeeyay muhiimadda xal laba-dowladood ah oo laga gaaro colaadda Bariga Dhexe.

War rasmi ah oo kasoo baxay xafiiska Ra'iisul Wasaaraha Britain ee No 10 ayaa faahfaahin ka bixiyay wada-hadalkii telefoonka, balse ma caddeyn in Burnham uu Trump uga warramay cunaqabateynta la qorsheynayo. Dowladda Mareykanka, oo la filayo inay si weyn uga soo horjeesato qorshayaashan, weli kama aysan hadlin.

Bishii July, Stephen Doughty oo xilligaas ahaa wasiirka Yurub, balse markii dambe loo magacaabay wasiirka Bariga Dhexe, ayaa guddiga baarlamaanka ee ganacsiga u sheegay in awoodaha hadda jira ee lagu soo rogi karo xayiraadaha degaameynta Israa'iil aysan ku filnayn.

Wuxuu yiri:"Hadda, waxaan cunaqabateyn qaadi karnaa marka ay jirto caddeyn muujinaysa in arrintu xiriir la leedahay rabshadaha ay geystaan dadka deggan goobaha la dagaameeyay, laakiin tusaale ahaan ma qaadi karno tallaabo ka dhan ah qandaraasle ka shaqeynaya deegaameynta. Waxaan u baahanahay inaan ballaarinno awoodaha aan u leenahay cunaqabateynta."

Inkastoo wasiirrada la sheegay inay garwaaqsan yihiin in mamnuucidda tiro yar oo badeecooyin ah, kuwaas oo u badan wax-soo-saarka beeraha, ay inta badan noqon doonto tallaabo astaan ah, dowladda ayaa la filayaa inay ku tilmaanto tallaabadan dib-u-habayn weyn oo lagu sameynayo siyaasadda guud ee Britain ee ku aaddan Israa'iil.

Warkan la filayo in dowladda Britain ay soo saarto ayaa yimid kaddib markii Israa'iil ay furtay qandaraasyo lagu dhisayo qiyaastii 1,200 oo guri oo cusub oo laga hirgelinayo deegaannada Israa'iil ee ku yaalla aagga loo yaqaan E1, oo ah dhul istiraatiiji ahaan muhiim u ah bariga Qudus. Qorshayaashan ayaa si weyn looga cambaareeyay caalamka.

Israa'iil ayaa muddo tobannaan sano ah ka gaabsatay qorshayaashan lagu dhisayo guryaha aaggaas, kaddib cadaadis caalami ah.

Isagoo khudbaddiisii ugu horreysay ee uu Baarlamaanka u jeediyo tan iyo markii loo magacaabay wasiirka arrimaha dibadda, toddobaadkii hore ayuu Miliband sheegay in qorshayaashaas ay yihiin "sharci-darro marka loo eego sharciga caalamiga ah". Wuxuu sidoo kale ku tilmaamay "xariiq cas oo la gudbay", maadaama ay dhexmarayaan bartamaha Daanta Galbeed, isla markaana ay halis gelinayaan suurtagalnimada in la dhiso dowlad Falastiini ah oo shaqayn karta.

Ra'iisul Wasaaraha, Andy Burnham, ayaa sidoo kale ka digay in ku dhawaaqista Israa'iil ee ku saabsan aagga E1 ay "halis gelin karto ama soo afjari karto" xalka laba-dowladood ee Bariga Dhexe.

Tallaabada dowladda ee la filayo Talaadada ayaa imanaysa ku dhowaad hal sano kaddib markii xukuumadda Sir Keir Starmer ay aqoonsatay dowlad Falastiin, iyadoo sheegtay in Britain ay leedahay mas'uuliyad anshaxeed oo ay ku taageerto mustaqbal nabadeed oo ay wada yeeshaan Israa'iiliyiinta iyo Falastiiniyiinta.

Dowladda Britain ayaa aaminsan in rajada laga qabo in la gaaro xal laba-dowladood ah ay halis gelinayaan ballaarinta degsiimooyinka Israa'iil oo si xawli ah u socota.