Maxaa adkeynaya in la jebiyo ammaanka Putin? Yaa hubiya cuntadiisa iyo biyihiisa?

Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin ayaa ku wajahan Hindiya si uu uga qeyb-galo Shir-madaxeedka 18-aad ee BRICS, kaas oo lagu qabanayo xarunta Bharat Mandapam ee New Delhi inta u dhaxeysa 12-ka ilaa 13-ka September.

Waxaa xusid mudan in Putin uu markii ugu dambeysay Hindiya tegay bishii December ee sanadkii hore, kaddib afar sano oo uu halkaas imaan, si uu uga qeyb-galo kulan labo-geesood ah.

Inta lagu guda jiro booqashadan, waxaa la filayaa in madaxweynuhu uu mar kale kulan labo-geesood ah la yeesho Ra'iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi, kulankaas oo la qorsheeyay inuu dhaco Jimcaha 11-ka September, sida uu Talaadadii sheegay afhayeenka Kremlin-ka Dmitry Peskov.

Peskov wuxuu intaa ku daray in, sidii caadada ahayd, labada dal ay ka wada hadli doonaan ajandaha labo-geesoodka ah ee u dhexeeya.

Wuxuu hadalkiisa ku daray, "Mawduucyo badan si furan loogama hadli karo, sababtoo ah waxaa jira dalal qaar oo isku dayaya inay hor istaagaan horumarinta iskaashigeenna. Sidaa awgeed, arrimaha noocaas ah waxaa looga hadlayaa si qarsoodi ah, balse si aad u wax ku ool ah oo miro-dhal ah."

Boqolaal Ilaaliye ah oo tallaabo kasta oo uu Putin qaado la socda

Vladimir Putin oo hadda 73 jir ah, wuxuu talada hayaa tan iyo 2000-dii, waana hoggaamiyihii ugu muddada dheeraa ee Kremlin-ka soo maamula tan iyo Joseph Stalin. Hadda wuxuu ku jiraa muddo-xileedkiisii shanaad ee madaxweynenimo.

Awoodihii mucaaradka ku ahaa taladiisa wax badan kama harin, haddii uu doonana way adag tahay in laga hor istaago inuu sii joogo ilaa 2036.

Marka laga hadlayo ammaanka Putin, boqollaal ilaaliye ah ayaa si dhow ula socda dhaq-dhaqaaq kasta oo uu sameeyo, iyagoo la jooga 24-ka saac.

Sida ay sheegtay warbixin ay qortay BBC News, cuntada loo diyaariyo Putin waxaa loo sameeyaa si aad u qarsoodi ah, wax kasta oo cabitaan ah oo uu cabayana waxaa baara la-taliyeyaashiisa ugu dhow.

Putin oo horey u ahaa sarkaal ka tirsan KGB-da ayaa si wanaagsan uga warqaba khataraha ku xeeran.

Yaa ilaaliya Putin?

Waxaa ka mid ah hay'adaha amniga ee Ruushka mid si gaar ah loogu asteeyay sugidda ammaanka madaxweynaha iyo qoyskiisa, taas oo loo yaqaan 'Adeegga Ammaanka Madaxweynaha Ruushka' (SBP).

Hay'addani waxay warbixin siisaa Adeegga Ilaalada Federaalka ee Ruushka (FSO), oo asal ahaan laga dhisay hay'addii sirdoonka Ruushka ee KGB-da. Ilaaliyeyaasha SBP-da oo xiran suud madow, dhegahana ku leh aaladaha dhegeysiga, waxay la joogaan Putin habeen iyo maalin sida hooskiisa oo kale.

Sida ay sheegayso warbaahinta dowladda Ruushka ay leedahay ee Russia Beyond, "Marka wakiilladani ay la socdaan Putin inta lagu guda jiro munaasabadaha dibadda, waxay u qaybsamaan afar difaac."

"Difaaca koowaad ee ugu dhow waa ilaaladiisa gaarka ah."

"Difaaca labaad waa ilaaliyeyaal aysan dadka caadiga ah sida caadiga ah aysan dareemin."

"Difaaca saddexaad wuxuu joogaa hareeraha dadka isugu soo baxay, wuxuuna ka hor istaagayaa dadka laga shakiyo inay u soo dhowaadaan."

"Difaaca afaraad ee ugu fog waa kuwa toogtayaasha ah ee saaran saqafka dhismayaasha ku xeeran."

Mark Galeotti waa khabiir ku takhasusay nidaamka ammaanka Ruushka, wuxuuna sidoo kale yahay agaasimaha Mayak Intelligence oo ah hay'ad la-talin ah oo falanqeysa arrimaha ammaanka Ruushka.

Isagoo la hadlayay BBC Mundo wuxuu sheegay, "Putin ma jecla inuu ku safro helikobtar. Caadi ahaan wuxuu ku safraa kolonyo weyn oo ay ku jiraan mootooyin, baabuur badan oo waaweyn oo madow iyo gaadiid kale oo ammaan ah. Xilliyadaas badanaa waxaa la mamnuucaa duulista diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee hawada, gaadiidka kalena waa la joojiyaa."

Ciidanka 'gaarka ah' ee Madaxweynaha

'Adeegga Ammaanka Madaxweynaha Ruushka' (SBP) waxaa taageera 'Ilaalada Qaranka Ruushka' oo ah Rosgvardia. Dadka qaarkood waxay ciidankan ku tilmaamaan "ciidanka gaarka ah" ee madaxweynaha.

Ciidankani wuxuu ka madax-bannaan yahay ciidamada qalabka sida ee Ruushka. Rasmiyan ujeedkiisu waa ilaalinta xuduudaha Ruushka, la dagaallanka argagixisada iyo ilaalinta sharciga iyo kala-dambeynta dadweynaha.

Balse marka dhabta loo eego, shaqada ugu muhiimsan ee ciidankan waxaa loo arkaa inay tahay ka ilaalinta Putin khataraha kala duwan.

Stephen Hall oo ah aqoonyahan ku takhasusay arrimaha Ruushka kana tirsan Jaamacadda Bath ee UK ayaa u sheegay BBC Mundo, "Qof walba wuu ogyahay in Ilaalada Qaranka Ruushka ay inta badan yihiin ilaalada gaarka ah ee Putin, madaxweynuhuna wuxuu ku sugan yahay ammaan aad u weyn oo ay ku dhex jiraan hay'adihiisa kale ee ammaanka."

Sanadihii u dambeeyay tirada askarta ciidankan waxaa lagu kordhiyay ilaa 400,000.

Hall wuxuu yiri, "Tani waa tiro aad u weyn. Tirada ilaalada ku jirta nidaamka ammaanka madaxweynaha Mareykanka xitaa meel u dhow kama soo gaarto."

Sidee loo maamulaa ammaanka Putin?

Waa ay adag tahay in la ogaado sida saxda ah ee loo adeegsado tallaabooyinka ammaanka Putin iyo heerka ay gaarsiisan yihiin. Si kastaba ha ahaatee, Kremlin-ka iyo khubarada ammaanka Ruushka ayaa bixiyay macluumaad qaar.

Nidaamka ammaanka Putin, taxadarka ugu adag waxaa la saaraa cuntadiisa iyo cabitaankiisa.

Mark Galeotti oo arrintan ka hadlayay wuxuu sheegay in Putin, isaga oo ka baqaya in la sumeeyo, uu leeyahay qof gaar ah oo cuntadiisa marka hore dhadhamiya, si loo hubiyo badqabka cunto kasta oo loo keeno.

Wuxuu BBC Mundo u sheegay, "Habkani wuxuu u eg yahay mid uu leeyahay boqor ka tirsan qarnigii dhexe, ee ma aha mid uu leeyahay madaxweyne casri ah."

Sidoo kale, marka Putin uu u safro dibedda Ruushka, kooxdiisa ammaanka ayaa baarta wax kasta oo uu isticmaalayo.

Galeotti wuxuu yiri, "Wax kasta oo Putin cuni doono ama cabi doono waxaa keena kooxdiisa. Tusaale ahaan, haddii ay jirto xaflad rasmi ah oo lagu cabayo khamri, Putin wuxuu cabaa oo keliya dhalada ay kooxdiisu keentay, ee ma cabo dhalooyinka kale."

Isticmaalka taleefanka casriga ah oo aan jirin

Tallaabo kale oo muhiim u ah ammaanka Putin waa ka hortagga isticmaalka taleefannada casriga ah gudaha Kremlin-ka.

Madaxweynaha Ruushka laftiisa ayaa mar sheegay inuusan isticmaalin taleefan casri ah. Waxa uu arrintan ka sheegay wareysi uu siiyay wakaaladda wararka Ruushka ee TASS sanadkii 2020.

Wuxuu sheegay inuu leeyahay khad taleefan oo gaar ah oo rasmi ah, oo loogu soo wici karo haddii lala xiriiryo.

La-taliyeyaashiisa ayaa arrintan xaqiijiyay. Afhayeenka Kremlin-ka Dmitry Peskov ayaa marar badan sheegay in Putin uusan isticmaalin taleefanka gacanta, maadaama uusan waqti u hayn.

Si kastaba ha ahaatee, sababta kale ee Putin uusan taleefanka casriga ah u isticmaalin ayaa ah inuusan ku kalsoonayn internet-ka.

Mar hore ayuu si dadban internet-ka ugu tilmaamay inuu yahay "CIA" oo ah hay'adda sirdoonka Mareykanka.

Sidoo kale, wuxuu muwaadiniinta Ruushka ugu baaqay inaysan isticmaalin Google Search. Wuxuu aaminsan yahay in dhammaan xogta ay la socoto Mareykanka.

Galeotti wuxuu yiri, "Putin si dhif ah ayuu u adeegsadaa internet-ka. Qof walba wuu ogyahay inuusan jeclayn taleefannada, taasina waa iska caadi. Xagga ammaanka aad ayuu ugu daacad yahay. Putin aad ayuu u taxaddar badan yahay. Taleefannada casriga ah ammaan badan ma laha."

Sida ay qabaan khubarada, Putin waxaa xogta loogu gudbiyaa faylal warqad ah, waxaana u keena la-taliyeyaashiisa.

Hall wuxuu yiri, "Putin maalintiisa wuxuu ku bilaabaa saddex warbixin oo ammaan ah. Mid waxay ku saabsan tahay xaaladda adduunka, midda labaad waxay ku saabsan tahay waxa ka dhacaya gudaha Ruushka, midda saddexaadna waxay ku saabsan tahay waxa ka socda heerka ugu sarreeya ee dalka. Xogtaan ayaa ugu muhiimsan isaga, waxayna go'aamisaa waxa uu maalintaas qabanayo."

Wuxuu intaa ku daray, "Waxaan xusuustaa inaan la hadlay diblomaasiyiin iyo saraakiil ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Dibadda. Waxay ii sheegeen haddii ay hayaan macluumaad ay hay'adahooda sirdoonku u arkaan mid aan sax ahayn, Putin wuxuu u qaataa in basaasiintiisa ay sax yihiin halka diblomaasiyiintu ay khaldan yihiin."