ایران و مصر در جام جهانی؛ وقت عبور از «نمایش‌های قابل احترام» رسیده است؟

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۵ دقیقه

قبل از آغاز جام جهانی ۲۰۲۶، کمتر کسی انتظار داشت تیم ملی ایران یکی از داستان‌های غیرمنتظره این رقابت‌ها شود. حاشیه‌های متعدد، لغو بازی‌های تدارکاتی، شرایط جنگی و حتی پیش از آن نمایش‌های نه چندان جذاب ایران با هدایت امیرقلعه‌نویی باعث شده بود بسیاری از هواداران و تحلیل‌گران فوتبال نسبت به عملکرد این تیم خوش‌بین نباشند.

با این حال، ایران پس از تساوی ۲-۲ مقابل نیوزیلند و متوقف کردن بلژیک با نتیجه صفر بر صفر حالا در آستانه دیداری قرار گرفته که می‌تواند جایگاه این تیم در جام جهانی و حتی قضاوت‌ها درباره عملکرد کادر فنی را تغییر دهد.

چرا انتظارات از تیم ملی پایین بود؟

تردیدها درباره تیم ملی ایران از ماه‌ها قبل از آغاز جام جهانی شکل گرفته بود. بعد از نمایش امیدوارکننده مقابل ژاپن در جام ملت‌های آسیا، ایران در نیمه‌نهایی همان رقابت‌ها در دوحه برابر قطر شکست خورد و از رسیدن به فینال بازماند.

همان زمان بسیاری از ناظران بر لزوم تغییر کادر فنی تیم ملی ایران تاکید کردند اما فدراسیون ترجیح داد کار را با امیر قلعه‌نویی ادامه دهد. ایران در مرحله مقدماتی جام جهانی در قاره آسیا در گروهی قرار گرفت که هیچ‌یک از قدرت‌های سنتی این قاره در آنجا حضور نداشتند؛ نه کره جنوبی، نه ژاپن، نه استرالیا و نه عربستان.

در گروهی که ازبکستان، امارات و قطر حاضر بودند قلعه‌نویی توانست تیمش را به عنوان یکی از نخستین کشورها به جام جهانی برساند؛ هرچند او در دو دیدار رفت و برگشت نتوانست ازبکستان را شکست دهد.

انتقادها بار دیگر از کادرفنی بالا گرفت و برخی اهالی فوتبال هشدار دادند که ایران با قلعه‌نویی نمی‌تواند کار چندانی در جام جهانی از پیش ببرد.

انتقادها تنها به رسانه‌های ورزشی محدود نماند و در برخی رسانه‌های نزدیک به حاکمیت نیز بازتاب پیدا کرد. بخش مهمی از این انتقادها به عملکرد فنی تیم ملی مربوط می‌شد؛ منتقدان می‌گفتند که تیم ملی برنامه تاکتیکی مشخصی ندارد و کیفیت بازی‌هایش با سطح بازیکنانش همخوانی ندارد.

نتایج ایران در ماه‌های منتهی به جام جهانی نیز چندان امیدوارکننده نبود. تیم ملی مقابل کیپ‌ورد و ازبکستان به تساوی بدون گل رسید، برابر روسیه و نیجریه شکست خورد و پیروزی‌هایش مقابل مالی و گامبیا نیز نتوانست تردیدها را برطرف کند.

هم‌زمان لغو برخی بازی‌های تدارکاتی، مشکلات ناشی از جنگ و نیمه‌تمام ماندن لیگ داخلی، شرایط آماده‌سازی تیم را دشوارتر کرده بود. در عین حال مسئله تغییر احتمالی قلعه‌نویی هم به صورت کامل به حاشیه رفت و در شرایط جنگی، دیگر اولویت کسی آوردن مربی خارجی سرشناس برای تیم ملی ایران نبود.

خوش‌شانسی ایران در مقدماتی جام جهانی در خود این رقابت‌ها هم ادامه داشت. بلژیک در مقایسه با بسیاری از قدرت‌های سنتی فوتبال جهان افتخار چندانی در جام‌های جهانی نداشت. مصر و نیوزیلند نیز هیچ‌کدام پیش از این رقابت‌ها طعم پیروزی در این تورنمنت را نچشیده بودند.

ضمن اینکه این رقابت‌ها برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم برگزار می‌شود و علاوه بر دو تیم نخست هر گروه، حتی ۸ تیم برتر در میان تیم‌های سوم گروه‌های مختلف به مرحله حذفی راه می‎‌یابند.

در ادامه تصمیم‌های قلعه‌نویی در انتخاب بازیکنان بار دیگر انتقادات را شدت بخشید: او با وجود دعوت از چند بازیکن جوان در اردوهای آماده‌سازی، در نهایت ترجیح داد به هسته اصلی تیمی تکیه کند که بخش مهمی از آن را بازیکنان حاضر در جام‌های جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ تشکیل می‌دادند؛ بازیکنانی مانند علیرضا بیرانوند، مهدی طارمی، احسان حاج‌صفی، رامین رضاییان، سعید عزت‌اللهی و علیرضا جهانبخش.

انتخاب قلعه‌نویی باعث شد تا تیم ایران دومین تیم مسن این رقابت‌ها شود و در دیدار با بلژیک هم رکورد مسن‌ترین تیم تاریخ جام جهانی از زمان ثبت این رکورد را بشکند.

نیوزیلند؛ بازگشت تردیدها

بازی نخست مقابل نیوزیلند بسیاری از نگرانی‌های پیشین را دوباره زنده کرد. زوج شجاع خلیل‌زاده و علی نعمتی که پیش از این کمتر در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند در مرکز خط دفاعی نتوانستند عملکرد مطمئنی ارائه دهند و نیوزیلند دو بار از ناهماهنگی مدافعان ایران استفاده کرد و به گل رسید.

تساوی ۲-۲ مقابل تیمی که روی کاغذ ضعیف‌ترین حریف ایران در گروه محسوب می‌شد، باعث شد انتقادها از انتخاب‌های فنی و ترکیب تیم ملی بار دیگر شدت بگیرد.

بسیاری از کارشناسان ۲ امتیاز از دست رفته در مسابقه روز نخست را در تعیین تکلیف صعود از این مرحله کلیدی توصیف کردند.

بلژیک؛ نتیجه‌ای فراتر از انتظار

فضای اطراف تیم ملی اما تنها چند روز بعد تغییر کرد. ایران مقابل بلژیک نمایشی ارائه داد که با انتظارات پیش از مسابقه فاصله زیادی داشت.

هرچند بلژیک در بیشتر دقایق مسابقه مالک توپ بود اما ایران در ضدحملات خطرناک ظاهر شد و حتی در نیمه نخست یک بار توسط مهدی طارمی دروازه حریف را باز کرد که این گل به دلیل آفساید مردود اعلام شد. ضربه حسین کنعانی‌زادگان نیز در همان نیمه اول می‌توانست ایران را به گل برساند.

اخراج مدافع بلژیک در نیمه دوم اما روند مسابقه را تا حدی تغییر داد. قلعه‌نویی با چند تعویض تهاجمی تلاش کرد از برتری عددی تیمش استفاده کند، هرچند خود او بعد از مسابقه گفت که این تغییرات مطابق انتظارش پیش نرفته است.

با این حال، تساوی برابر بلژیک نتیجه‌ای بود که کمتر کسی پیش از آغاز جام جهانی آن را پیش‌بینی می‌کرد. همین نتیجه باعث شد بخشی از فشارها بر کادر فنی کاهش یابد و نگاه‌ها به بازی پایانی مرحله گروهی معطوف شود. اتفاقی که برای طرفداران فوتبال ایران چندان جدید نبود.

مصر؛ آزمونی برای متفاوت بودن

در دو دیدار نخست، مصر یکی از منسجم‌ترین تیم‌های این گروه بوده است. تیمی که با حضور بازیکنانی چون محمد صلاح و عمر مرموش، از نظر بسیاری از ناظران جدی‌ترین مدعی صعود از گروه است.

بازی مقابل مصر حالا اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. ایران در جام‌های جهانی گذشته نیز بارها نمایش‌های قابل قبول مقابل تیم‌های بزرگ ارائه کرده بود؛ از شکست یک بر صفر مقابل آرژانتین در سال ۲۰۱۴ گرفته تا عملکرد آبرومند برابر اسپانیا و تساوی مقابل پرتغال در سال ۲۰۱۸.

اما هیچ‌یک از آن تیم‌ها نتوانستند از مرحله گروهی عبور کنند و در نهایت آن نمایش‌ها بیش از آنکه به یک دستاورد تاریخی منجر شوند، به خاطراتی خوش از رقابت با حریفان بزرگ تبدیل شدند.

اکنون بعد از ۹۰ دقیقه بازی مقابل مصر مشخص خواهد شد که تساوی برابر بلژیک چه جایگاهی در مسیر ایران در این جام پیدا می‌کند. نتیجه‌ای که می‌تواند به نخستین صعود ایران از مرحله گروهی جام جهانی منجر شود یا تساوی مقابل بلژیک را در کنار دیگر نمایش‌های قابل احترام اما بی‌سرانجام فوتبال ایران در این رقابت‌ها قرار دهد.

قلعه‌نویی یا می‌تواند نخستین سرمربی تاریخ فوتبال ایران شود که تیم ملی را از مرحله گروهی جام جهانی عبور داده، یا دوباره با همان پرسش‌هایی روبه‌رو خواهد شد که پیش از آغاز رقابت‌ها درباره انتخاب‌ها، سبک بازی و مدیریت او در تیم ملی مطرح بود.