بی‌بی‌سی هویت قاچاقچی انسان را که پشت بیشتر عبور مهاجران با قایق‌های کوچک است، فاش کرد

تحقیقات بی‌بی‌سی هویت یکی از سردسته‌های قاچاقچیان انسان در ارتباط با انتقال مهاجران با قایق‌های کوچک به بریتانیا را فاش کرده است؛ فردی که گفته می‌شود شبکه‌اش در سال‌های اخیر مسئول بخش عمده عبورهای غیرقانونی از کانال مانش بوده است.

این مرد ۲۸ ساله که کرد عراقی است، سال‌ها با استفاده از نام مستعار «کاردو رانیه» از بازداشت گریخته بود. او نام واقعی خود را به شدت مخفی نگه داشته بود و این مسئله تلاش نهادهای مجری قانون برای صدور حکم بین‌المللی بازداشت علیه او را با مشکل روبه‌رو کرده بود.

نبود اطلاعات درباره نام واقعی کاردو رانیه همچنین باعث شده بود نیروهای پلیس در کشورهای مختلف اروپایی نتوانند به راحتی محل حضور او را ردیابی کنند یا سرنخ‌ها را فراتر از مرزهای خود دنبال کنند.

اما من و همکارم راب لاوری، با استفاده از رابط‌هایی در دنیای قاچاق، توانستیم ردپایی را از اردوگاه‌های مهاجران در سواحل شمالی فرانسه تا اقلیم کردستان عراق دنبال کنیم؛ مسیری که در نهایت به شناسایی هویت واقعی و جزئیات مربوط به کاردو رانیه و سپس رویارویی مستقیم با او منجر شد. روایت این جست‌وجو در پادکست جدید رادیو ۴ بی‌بی‌سی منتشر شده است.

گفته می‌شود کاردو رانیه یک شبکه قاچاق انسان را اداره می‌کند که مسیرهای آن از افغانستان تا بریتانیا امتداد دارد.

او نام مستعار خود را از شهر رانیه در اقلیم کردستان عراق گرفته است؛ منطقه‌ای خودمختار که بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ اندیشکده روابط بین‌الملل چتم هاوس، «مملو از شبکه‌های فعال قاچاق» است.

دن کاناتلا بارکرافت، از مقام‌های اداره جرایم سازمان‌یافته آژانس ملی جرم بریتانیا، می‌گوید: «ما فکر می‌کنیم کنترل بخش عمده‌ای از شبکه مجرمانه مرتبط با قایق‌های کوچک، در دست کردهاست.»

او افزود تعدادی از قاچاقچیانی که یا اهل رانیه بوده‌اند یا در آنجا فعالیت داشته‌اند، اخیرا هدف عملیات آژانس ملی جرم بریتانیا قرار گرفته‌اند.

افراد دیگری که با آنها صحبت کردیم نیز همین موضوع را تایید کردند.

یکی از قاچاقچیان حاضر در اردوگاه مهاجران در فرانسه به ما گفت شبکه‌ای که تجارت عبور از کانال مانش را کنترل می‌کند، اغلب با نام «پسران رانیه» شناخته می‌شود.

دکتر مثنی نادر، نماینده کرد پارلمان اقلیم کردستان عراق و عضو کمیته روابط خارجی این پارلمان، نیز گفت: «این شبکه‌ای قدرتمند است که همه چیز آن در نهایت به رانیه برمی‌گردد.»

او افزود: «اگر واقعا بتوانید قاچاقچیانی را که از رانیه این فعالیت‌ها را کنترل می‌کنند متوقف کنید، شاید بتوانید ۷۰ درصد مشکلی را که بریتانیا در زمینه مهاجرت با آن روبه‌رو است حل کنید.»

اگرچه نام واقعی کاردو رانیه مخفی مانده بود، اما او در تبلیغ فعالیت‌های خود به عنوان قاچاق‌بر در شبکه‌های اجتماعی، هیچ ابایی از نشان دادن چهره‌اش نداشت. او همچنین ویدیوهایی منتشر می‌کرد تا با نمایش تصاویر زندگی مجلل در لندن و روایت مشتریانی که ظاهرا از سفر خود به بریتانیا رضایت داشتند، مشتریان جدید را وسوسه کند.

یکی از قاچاقچیان سابق به ما گفت شبکه کاردو رانیه حدود ۱۷ هزار یورو، معادل ۱۵ هزار پوند، برای انتقال یک مهاجر از عراق تا بریتانیا دریافت می‌کند. هرچند این مبلغ اغلب بیش از قیمت رقبای اوست، اما این شبکه مدعی است سفری امن‌تر ارائه می‌دهد و برای کسانی که توان پرداخت داشته باشند، خدمات ویژه یا «وی‌آی‌پی» فراهم می‌کند. این قاچاقچی سابق گفت: «کاردو رانیه پول بیشتری می‌گیرد، اما باز هم مهاجرها سراغ او می‌روند.»

اما این سفر طولانی از خاورمیانه تا اروپا تقریبا در تمام طول راه، هم غیرقانونی است و هم ناامن؛ مسیری که برای بسیاری از پناهجویان مرگبار بوده است.

از سال ۲۰۲۰، عبور با قایق‌های کوچک به رایج‌ترین شیوه شناسایی ورود غیرقانونی به بریتانیا تبدیل شده است. تقریبا همه افرادی که از این مسیر وارد می‌شوند درخواست پناهندگی می‌کنند و می‌گویند به دلیل خشونت یا آزار و اذیت، امکان زندگی امن در کشور خود را ندارند.

تقریبا همه کسانی که از کانال مانش عبور می‌کنند زیر ۴۰ سال دارند. بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵، حدود ۹ نفر از هر ۱۰ مهاجری که با قایق‌های کوچک وارد بریتانیا شدند مرد یا پسر بوده‌اند.

تا دسامبر ۲۰۲۵، ۱۰۳ هزار و ۴۲۶ نفر در مراکز اسکان پناهجویان در بریتانیا زندگی می‌کردند؛ از جمله در هتل‌ها، خانه‌های اشتراکی یا پایگاه‌های نظامی سابق.

در یکی از اردوگاه‌های مهاجران در فرانسه، داستان جوانی اهل رانیه به نام شوانا را شنیدیم که سال گذشته از اقلیم کردستان عراق راهی کانال مانش شده بود.

این مرد ۲۴ ساله در ماه نوامبر به سواحل شمال فرانسه رسیده بود؛ جایی که او را همراه حدود ۱۰۰ نفر دیگر سوار قایقی کردند که ظرفیتش کمتر از ۲۰ نفر بود. به گفته یکی از سرنشینان، قاچاقچیان قایق را روانه دریا کردند اما خودشان در ساحل ماندند.

قایق در میانه مسیر شروع به غرق شدن کرد. گشت ساحلی بیشتر سرنشینان را نجات داد و به فرانسه بازگرداند، اما به نظر می‌رسد چهار نفر در تاریکی شب به دریا افتادند و ناپدید شدند که شوانا یکی از آنها بود. جسد او هرگز پیدا نشد.

به گفته یکی از همسفران شوانا، هماهنگی این سفر از طریق یک گروه واتس‌اپ انجام شده بود. او شماره تلفنی را که قاچاقچیان استفاده می‌کردند به ما نشان داد؛ همان شماره‌ای که در یکی از تبلیغات شبکه‌های اجتماعی کاردو رانیه نیز دیده می‌شد.

مدتی بعد توانستیم با خانواده شوانا در شهر رانیه گفت‌وگو کنیم. آنها می‌گویند شوانا تحت تاثیر تبلیغاتی قرار گرفته بود که رویای زندگی بهتر و مرفه‌تر در بریتانیا را به جوانان نشان می‌داد.

نرخ بالای بیکاری و نبود چشم‌انداز روشن در اقلیم کردستان عراق باعث شده باندهای قاچاق بتوانند جوانان را به قمار کردن همه چیز برای رسیدن به اروپا و بریتانیا ترغیب کنند.

دکتر همن میرانی، مدیرکل دیوان وزارت کشور دولت اقلیم کردستان عراق، می‌گوید: «صدای قاچاقچیان از صدای رسانه‌ها و دولت بلندتر است.»

با این حال، خانواده‌های زیادی در رانیه مانند خانواده شوانا هستند که عزادار عزیزان از دست‌رفته خود شده‌اند و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مردم بیش از گذشته آماده‌اند علیه تجارت قاچاق انسان حرف بزنند.

در این شهر، موزه کوچکی برای یادبود افرادی ساخته شده که در مسیر مهاجرت و عبور با قایق جان خود را از دست داده‌اند. دیوارهای این موزه پوشیده از صدها عکس است.

بکرا علی، مالک این موزه، اکنون به دلیل تهدید به مرگ از سوی قاچاقچیان محلی، تحت حفاظت ۲۴ ساعته پلیس قرار دارد، اما همچنان بر موضع خود پافشاری می‌کند.

وقتی عکس کاردو رانیه را به او نشان دادیم، فورا او را شناخت. او گفت نام واقعی این فرد را نمی‌داند، اما اطلاعات تماس چند قاچاقچی سطح پایین را به ما داد که به گفته او شاید بتوانند این موضوع را روشن کنند.

در واتس‌اپ به یکی از آنها پیام دادیم. او ابتدا با پیام متنی و سپس تلفنی پاسخ داد.

او ادعا کرد رابطه‌اش با کاردو رانیه از رابطه دو برادر هم نزدیک‌تر است. همین موضوع باعث شد از خود بپرسیم چرا حاضر شده با ما تماس بگیرد. تصور کردیم شاید به دنبال جایگاه رهبری در باند قاچاق باشد و تحقیقات ما را فرصتی برای کنار زدن رئیس خود ببیند.

پس از چند روز رفت‌وبرگشت پیام‌ها، راب پیامی دریافت کرد: «آماده‌ای؟»

صفحه خاموش شد و ۱۵ دقیقه همان‌طور ماند. سپس دوباره روشن شد. سندی ظاهر شد که عکس کاردو رانیه، تاریخ تولد او و مهم‌تر از همه، نام واقعی‌اش روی آن دیده می‌شد: کاردو محمد امین جاف.

تصمیم گرفتیم وقت آن رسیده که اتهام‌های مربوط به قاچاق انسان را مستقیما با خودش مطرح کنیم.

در طول تحقیقات، شماره واتس‌اپی در اختیار ما قرار گرفته بود که گفته می‌شد کاردو رانیه و همکارانش از آن برای اداره فعالیت‌های خود استفاده می‌کنند. مترجم ما با آن شماره تماس گرفت و خود را مهاجری معرفی کرد که پول کافی برای انتقال تمام اعضای خانواده‌اش به بریتانیا دارد.

او با فردی صحبت کرد که گفت هزینه خدمات ویژه برای این خانواده ۱۶۰ هزار پوند خواهد بود. قرار بود پرواز، ظاهرا به دلایل امنیتی، به فرودگاهی خارج از لندن انجام شود. سپس افرادی خانواده را تحویل می‌گرفتند و به هر جایی که لازم بود منتقل می‌کردند.

مترجم ما گفت درباره این پیشنهاد فکر خواهد کرد، اما اضافه کرد همسرش نگران است. او شماره ما را گذاشت، به این امید که وسوسه چنین معامله بزرگی، خود جاف را وادار به تماس کند.

چند روز بعد دقیقا همین اتفاق افتاد.

وقتی جاف تماس گرفت، یافته‌هایمان را درباره شبکه و کسب‌وکارش با او مطرح کردیم. او قاچاقچی بودن را انکار کرد و گفت فقط به مردم درباره نحوه خروج از عراق مشاوره داده است. او افزود باور ندارد مرتکب جرمی شده باشد.

سپس از جاف درباره نقش او در سفری که شوانا در آن ناپدید شد، پرسیدیم. او اعتراف کرد می‌دانسته یکی از سرنشینان قایق پیدا نشده است، اما ادعا کرد این موضوع ارتباطی به او ندارد.

پس از آن جاف تماس را قطع کرد. شماره‌ای که از طریق آن با ما تماس گرفته بود نیز از آن زمان غیرفعال شده است.

در همین حال، یکی از همکاران او اخیرا در فرانسه به ۱۰ سال زندان محکوم شده است.

نوح آرون، مانند جاف، عضو باند «پسران رانیه» بود و از سال ۲۰۱۹ در انتقال غیرقانونی مهاجران به بریتانیا نقش داشت.

آرون در اتهام‌هایی از جمله پولشویی و سازمان‌دهی «ورود، جابه‌جایی یا اقامت غیرقانونی اتباع خارجی» مجرم شناخته شد.

با وجود آنکه در بیش از یک کشور تحت تعقیب بود و نامش با مرگ دو نفر در کانال مانش ارتباط داشت، او سال‌ها توانسته بود بدون جلب توجه میان بریتانیا و اروپا رفت‌وآمد کند.

اتحادیه خدمات مهاجرتی می‌گوید پس از برگزیت، دسترسی به بخشی از اطلاعات مربوط به مجرمان احتمالی دشوارتر شده است.

لوسی مورتون از این اتحادیه به رادیو ۴ بی‌بی‌سی گفت: «ما دیگر در اروپا نیستیم و دیگر با بسیاری از کشورهای اروپایی توافق اشتراک‌گذاری داده نداریم. بنابراین دیگر به سوابق جرایم سطح پایین دسترسی نداریم.»

او افزود: «ما دیگر به سوابق مهاجرتی آنها هم دسترسی نداریم. پیش‌تر می‌دانستیم فردی در کشور دیگری در اروپا درخواست پناهندگی داده و رد یا حتی پذیرفته شده است، اما اکنون دیگر به آن داده‌ها دسترسی نداریم.»

اکنون که نام واقعی جاف در تحقیقات ما فاش شده، عبور بی‌سر و صدای او از مرزها احتمالا در آینده بسیار دشوارتر خواهد بود. او در حال حاضر دست‌کم از سوی یک نیروی پلیس اروپایی برای بازجویی تحت تعقیب است، هرچند محل فعلی حضورش مشخص نیست.