بریتانیا د اسرائیلو پر اتو شرکتونو بندیزونه ولګول

د بیت‌المقدس ختیځ ته پرته E1 سیمه له ستراتیژیک پلوه د اشغال شوې لوېدیځې غاړې یوه مهمه برخه ده.
د عکس تشریح، د بیت‌المقدس ختیځ ته پرته E1 سیمه له ستراتیژیک پلوه د اشغال شوې لوېدیځې غاړې یوه مهمه برخه ده.
    • Author, بیکي مارټن
    • دنده, سیاسي خبریاله
  • د خپرېدو وخت
  • د لوستلو وخت: ۵ دقیقې

بریتانیا پر هغو شرکتونو بندیزونه لګولي چې د دغه هېواد د حکومت په وینا، د اشغال شوې لوېدیځې غاړې د مېشت‌ځایونو په جوړولو کې ښکېل دي. دا له هغې وروسته د بندیزونو لومړنی اعلان دی چې حکومت په دې سیمه کې د اسرائیلو د کړنو پر وړاندې د سخت دریځ خپلولو اعلان کړی و.

د بریتانیا حکومت ویلي، د ودانیزو چارو او ملکیتونو د پراختیا پر اتو شرکتونو لګول شوي بندیزونه به د هغوی د مالي سرچینو بهیر ګډوډ کړي او په لوېدیځه غاړه کې به د ودانیزو فعالیتونو د ملاتړ وړتیا محدوده کړي.

د مېشت‌ځایونو جوړول، چې د نړیوالو قوانینو له مخې ناقانونه دي، په وروستیو کلونو کې په چټکۍ ډېر شوي دي. همداراز، د فلسطینیانو او د هغوی پر ملکیتونو د مېشت‌ځایونو د اوسېدونکو بریدونه هم ډېر شوي دي.

د اسرائیلو د بهرنیو چارو وزیر ګیډون ساعر دغه بندیزونه "د قانون‌پالو خصوصي شرکتونو پر وړاندې دوښمنانه اقدام" بللی دی.

هغه پر اېکس د دې ګام په غندلو لیکلي، اسرائیل به د پخوا په څېر د "متقابلو اقداماتو" ځواب ورکړي او پرېکړې به یې په مناسب وخت کې اعلان شي.

ساعر ویلي: "اسرائیل به بهرني فشار ته سر ټیټ نه کړي او د دې فشار په پایله کې به خپلې تګلارې بدلې نه کړي." هغه زیاته کړې چې اسرائیل به په لوېدیځه غاړه کې د یهودي ټولنو د پیاوړتیا او د پراختیا او ودانیزو چارو د ښکېلو کسانو د ساتنې لپاره "نوې لارې" وڅېړي.

اسرائیلو تر دې وړاندې هم د لوېدیځې غاړې د مېشت‌ځایونو په تړاو د بریتانیا بندیزونه غندلي او د کارګر ګوند حکومت یې تورن کړی و چې "په منظم ډول د اسرائیلو د دولت پر ضد اقدامات کوي".

د فلسطین د بهرنیو چارو وزارت د دغو بندیزونو هرکلی کړی او له نورو هېوادونو یې غوښتي چې ورته اقدامات وکړي.

د فلسطین زړه

دا بندیزونه په داسې حال کې اعلان شوي چې د بیت‌المقدس ختیځ ته د ډېرې حساسې E1 سیمې د ودانیزو پروژو د داوطلبۍ لپاره د وړاندیزونو د سپارلو وروستۍ نېټې ته یوازې دوه ورځې پاتې دي.

دغې طرحې په نړیواله کچه غندل شوې دي، ځکه چې د عملي کېدو په صورت کې به لوېدیځه غاړه په دوو برخو ووېشي او له ختیځ بیت‌المقدس سره به یې اړیکه پرې کړي.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر اېډ مېلیبنډ ویلي، د E1 سیمې پراختیا به د فلسطین له زړه نه په تېرېدو د دوو دولتونو د حل‌لارې عملي کېدل "ناممکن" کړي.

په دغو بندیزونو کې د اسرائیلو د فعالانو غورځنګ "تساو ۹" هم شامل دی. د بریتانیا حکومت وايي، دغه غورځنګ د هغو لارو د بندولو چارې تنظیم او عملي کړې دي چې له لارې یې غزې ته د مرستو د لېږد مخه نیول کېده.

دغه غورځنګ د بندیزونو په غبرګون کې ویلي: "تساو ۹ د بېلابېلو سیاسي لیدلورو د هغو ژمنو اتباعو غورځنګ دی چې تل یې په سوله‌ییز ډول اعتراض کړی دی."

دا اقدام وروسته له هغې کېږي چې بریتانیا تېره میاشت د بشري حقونو اړوند د بندیزونو تګلاره پراخه کړه او حکومت ته یې واک ورکړ چې د نړۍ په هره برخه کې د نړیوال بشردوستانه قانون په سرغړونو کې ښکېل اشخاص او شرکتونه په نښه کړي.

د بریتانیا حکومت همداراز د جلا قانون جوړولو پر طرحې کار کوي، څو له اسرائیلي مېشت‌ځایونو څخه د توکو واردول او په بریتانیا کې د دغو مېشت‌ځایونو د ملکیتونو لپاره د اعلاناتي خدمتونو وړاندې کول منع کړي.

Map showing Israeli settlements and built-up Palestinian areas in the West Bank around Jerusalem – highlighting the E1 settlement in red. Other Israeli settlements are marked in blue and Palestinian areas in light purple. The municipal boundary of Jerusalem is outlined in red. An inset map shows the region’s location within Israel and Jordan.

مېلیبنډ ویلي: "د دوو دولتونو د حل‌لارې ساتنه د دې حکومت د تګلارې اساسي محور دی. له همدې امله، د E1 سیمې په اړه زما پیغام روښانه دی: نه داوطلبۍ ته وړاندیز وکړئ، نه ودانیز کارونه ترسره کړئ او نه هم د دوو دولتونو د حل‌لارې له منځه وړلو څخه ګټه ترلاسه کړئ. په لوېدیځه غاړه او غزه کې اوسنی وضعیت د منلو وړ نه دی.

موږ ژمن یو چې د اسرائیلو له نوي حکومت او فلسطیني ادارې سره په رغنده توګه کار وکړو، څو د اسرائیلیانو او فلسطینیانو دواړو لپاره تلپاتې سولې او امنیت ته لاره هواره شي."

"نوې تګلاره"

د بریتانیا حکومت په سپټمبر میاشت کې اعلان وکړ چې له اسرائیلي مېشت‌ځایونو به د توکو پر وارداتو بندیز ولګوي او همداراز به د مېشت‌ځایونو د پراختیا لپاره د خدمتونو وړاندې کوونکو شرکتونو او اشخاصو پر وړاندې اقدامات وکړي.

په هغه وخت کې مېلیبنډ ویلي وو چې دغه اقدام د اسرائیلو او فلسطین د شخړې په اړه د یوې "نوې تګلارې" پیل دی؛ داسې تګلاره چې "نه یوازې بې‌عدالتي او کړاوونه غندي، بلکې عملي اقدامات هم کوي".

دغه اعلان د اسرائیلو سخت غبرګون راوپاراوه. اسرائیلو وویل چې د غچ اخیستنې په توګه به په ختیځ بیت‌المقدس کې د بریتانیا کونسلګري وتړي.

تېره میاشت ډېری ډیپلوماټان له دغې کونسلګرۍ ووتل. دغه کونسلګرۍ په بیت‌المقدس، لوېدیځه غاړه او غزه کې له فلسطینیانو سره د بریتانیا اړیکې سمبالولې. خو بریتانیا ټینګار وکړ چې ودانۍ به نه تړل کېږي او د "بریتانیا د ماموریت" په توګه به خپلو فعالیتونو ته دوام ورکوي.

اسرائیلو په ۱۹۶۷ کال کې د منځني ختیځ د جګړې پر مهال د لوېدیځې غاړې او ختیځ بیت‌المقدس له نیولو راهیسې شاوخوا ۱۶۰ مېشت‌ځایونه جوړ کړي چې نژدې ۷۰۰ زره یهودان پکې ژوند کوي. د اټکل له مخې، شاوخوا ۳.۳ میلیونه فلسطینیان هم د دغو مېشت‌ځایونو ترڅنګ ژوند کوي.

د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر پر اومه پر اسرائیلو د حماس په مشرۍ برید- چې پر غزې د جګړې لپاره یوه پلمه وه، راهیسې په لوېدیځه غاړه کې پر فلسطینیانو او د هغوی پر ملکیتونو د مېشت‌ځایونو د اوسېدونکو بریدونه ډېر شوي دي.