કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ એટલે શું, આ રમત અન્યથી કેટલી જુદી હોય છે, ભારતે અત્યારસુધી કેટલા મેડલ્સ મેળવ્યા?

કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ દર ચાર વર્ષે યોજાનારા એક મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય રમત મહોત્સવ છે, જેમાં કૉમનવેલ્થમાં સામેલ હોય એવા દેશો ભાગ લે છે.

વર્ષ 2026ની કૉમનવેલ્થ 23 જુલાઈથી 2 ઑગસ્ટ સુધી સ્કૉટલૅન્ડના ગ્લાસગોમાં રમાઈ રહી છે. આ સ્પર્ધાનું 23મું સંસ્કરણ છે, જેની શરૂઆત 1930માં બ્રિટિશ એમ્પાયર ગેમ્સના રૂપમાં થઈ હતી.

21મી સદીમાં બર્મિંઘમ, ગોલ્ડ કોસ્ટ, ગ્લાસગો, દિલ્હી, મૅલબર્ન અને માન્ચેસ્ટર આ રમતની યજમાની કરી ચૂક્યાં છે.

2026માં આ રમતોમાં 74 અલગ-અલગ દેશો અને ક્ષેત્રોની ટીમો ભાગ લઈ રહી છે.

ઑલિમ્પિક અને પૅરાલિમ્પિક જેવાં આયોજનથી અલગ ગ્રેટ બ્રિટનના ભાગ રહેલા દેશો અલગ-અલગ ટીમના રૂપમાં પ્રતિસ્પર્ધા કરે છે. એનો અર્થ કે ઇંગ્લૅન્ડ, વૅલ્સ, સ્કૉટલૅન્ડ અને ઉત્તરીય આયર્લૅન્ડ એક સંયુક્ત ટીમને બદલે સામસામે રમે છે.

કૉમનવેલ્થ રમતોને ઑલિમ્પિક અને પૅરાલિમ્પિકનું નાનું સંસ્કરણ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં ભાગ લેનાર બધા દેશોના ઐતિહાસિક સંબંધો બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સાથે રહ્યા છે.

ઑલિમ્પિક અને પૅરાલિમ્પિકની જેમ કૉમનવેલ્થ પણ દર ચાર વર્ષે યોજાય છે. તેનું આયોજન ઑલિમ્પિક અને પૅરાલિમ્પિક રાઉન્ડની વચ્ચે થાય છે.

કૉમનવેલ્થ રમતોની વિરાસતનો એક મહત્ત્વનો ભાગ એ પણ છે કે આ પ્રથમ મલ્ટિ-સ્પૉર્ટ આયોજન હતું, જેમાં પૅરા સ્પર્ધાઓને સંપૂર્ણ રીતે સામેલ કરાઈ હતી.

2026ની કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં કઈ કઈ રમતો રમાશે?

2026ની કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં કુલ 10 રમત સામેલ છે. આ સંખ્યા 2014માં ગ્લાસગોમાં યોજાયેલી કૉમનવેલ્થ ગેમ્સની 17 રમતો કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઘણી ઓછી છે.

હૉકી અને તમામ રૅકેટથી રમાતી બધી રમતોને આ વખતે બહાર કરી દેવાઈ છે.

ઍથ્લેટિક્સ, સ્વિમિંગ, ટ્રેક સાઇકલિંગ, નેટબૉલ, બૉક્સિંગ અને જુડો જેવી રમતો અંતિમ યાદીમાં સામેલ છે.

પૅરા ઍથ્લેટિક્સ, સ્વિમિંગ, ટ્રેક સાઇકલિંગ, પાવરલિફ્ટિંગ અને બૉલ્સમાં પૅરા સ્પર્ધાઓ પણ યોજાઈ રહી છે.

2026 કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં સામેલ રમતોની સૂચિ

રમતોમાં કયા કયા દેશો ભાગ લઈ રહ્યા છે?

રાષ્ટ્રમંડળ ખેલ સંઘ (સીજેએ)ના બધા 74 સભ્ય આ વર્ષે ગ્લાસગોમાં થનારી રમતોમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે.

તેમાં 55 દેશ, 9 બ્રિટિશ ઓવરસીઝ ટેરિટરી, યુનાઇટેડ કિંગડમના ચાર ઘટક દેશ, ત્રણ ક્રાઉન ડિપેન્ડેન્સી, ન્યૂઝીલૅન્ડના રાજતંત્ર સાથે જોડાયેલાં બે ઍસોસિયેટ સ્ટેટ અને ઑસ્ટ્રેલિયાનું એક બહારનું ક્ષેત્ર સામેલ છે.

પ્રતિસ્પર્ધામાં ભાગ લેનારા અન્ય દેશોથી વિપરીત, 2026ના કૉમનવેલ્થમાં પહેલી વાર ભાગ લેનાર ગૅબૉન અને ટોગોનો કૉમનવેલ્થ સાથે કોઈ ઐતિહાસિક સંબંધ નથી રહ્યો.

બંને દેશ 2022માં કૉમનવેલ્થમાં સામેલ થયા હતા.

ભારતનું પ્રદર્શન અત્યાર સુધીમાં કેવું રહ્યું છે?

ભારત બે ગોલ્ડ, સાત સિલ્વર અને ત્રણ બ્રૉન્ઝ સમેત કુલ 12 પદકો સાથે પૉઇન્ટ ટેબલ પર નવમા સ્થાને છે.

ભારતને પ્રથમ મેડલ આ સ્પર્ધામાં પૅરા પાવરલિફ્ટિંગમાં ઝંડુકુમારે અપાવ્યો હતો. તેમણે બ્રૉન્ઝ મેડલ જીત્યો હતો. ત્યાર બાદ ઋષિકાંતસિંહે 60 કિલોગ્રામ પુરુષ વેઇટલિફ્ટિંગમાં સિલ્વર મેડલ અપાવ્યો હતો.

ગ્લાસગો કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં પ્રથમ ગોલ્ડ મેડલ વેઇટલિફ્ટર મીરાબાઈ ચનુએ અપાવ્યો. મહિલાઓની 48 કિલોગ્રામની સ્પર્ધામાં મીરાબાઈએ અનેક રેકૉર્ડ તોડ્યા છે.

તેમણે સ્નૅચમાં 85 કિલોગ્રામ, ક્લીન ઍન્ડ જર્કમાં 105 કિલોગ્રામ સમેત કુલ 190 કિલોગ્રામ વજન ઊંચક્યું હતું.

મીરાબાઈ ચનુએ કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં સ્નૅચમાં 85 કિલોગ્રામ વજન ઊંચક્યું છે, જે એક રેકૉર્ડ છે.

ભારતને બીજો ગોલ્ડ પૅરા ઍથ્લેટિક્સ શર્મિલા ધનખડે અપાવ્યો. શર્મિલા ધનખડે મહિલાઓના શૉટપુટ એફ-57 ઇવેન્ટમાં આ મેડલ જીત્યો હતો.

ભારતે અત્યાર સુધીમાં વેઇટલિફ્ટિંગમાં સાત મેડલ, પૅરા ઇવેન્ટમાં ત્રણ મેડલ અને ઍથ્લેટિક્સમાં બે મેડલ જીત્યો છે.

ભારતીય સ્ટાર દોડવીર ગુલવીરસિંહ 2026 કૉમનવેલ્થની પુરુષોની 10,000 મીટર સ્પર્ધામાં સિલ્વર મેડલ જીતીને આ ઇવેન્ટમાં મેડલ મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા છે.

27 વર્ષીય ગુલવીરસિંહે 27 મિનિટ 49.78 સેકન્ડનો સમય લીધો અને બીજા સ્થાને રહ્યા.

તો ભારતીય વેઇટલિફ્ટર હરજિંદરકોરે 69 કિગ્રા સ્પર્ધામાં સિલ્વર મેડલ જીત્યો હતો.

2026 કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ભાગ લેનારા દેશો અને પ્રદેશોની યાદી

કયા દેશોનો રેકૉર્ડ ઉત્તમ છે?

કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં સૌથી વધુ મેડલ

કૉમનવેલ્થ ગેમ્સના દેશો, જેણે ક્યારેય મેડલ જીત્યો નથી

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન