IKIBIRIRAHO, AFC/M23 yemeye ko ubutare buca mu Rwanda ariko ivuga ko buhaca burengana
Umuvugizi wa AFC/M23, Oscar Balinda, avuga ko inzahabu na coltan bicukurwa mu buseruko bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo bica mu Rwanda ariko ko bihaca gusa biriko birajanwa ku masoko yo hanze.
Perezida wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, avuga ko Donald Trump yamubwiye mu nama bagiranye i New York ko Amerika izoha Ukraine uruhusha rwo gukorera mu gihugu misile za Patriot zikingira ikirere.
Trump yari yabisezeranye ubwa mbere muri Mukakaro (7), ubu hakaba haciye amezi abiri. Ariko haciye indwi nke, yarahinduye aho yari ahagaze, avuga ko Amerika “ikwiye kwiyubara cane” imbere yo kwemerera ibindi bihugu gukora izo misile.
Zelensky yavuze ko ubu “ingingo ya nyuma kuri ico kibazo yamaze gufatwa”. Ariko ubutegetsi bwa Amerika ntiburabitangaza.
Misile za Patriot zirahambaye cane mu gukingira ibisagara vya Ukraine misile za balistike Uburusiya bubandanya kuyirasako.
Zelensky yavuze kandi ko Amerika yatanze iciyumviro c’uko abaserukira Ukraine n’Uburusiya mu biganiro bohura muri Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, kugira barondere uburyo bwo guhagarika intambara.
Ikiyaga Tanganyika ni kimwe mu biyaga binini vy’amazi meza kw’isi. Ni inzira ihambaye yo gutwara abantu n’ibidandazwa ku banyagihugu ibihumbi baba mu turere tugikikuje.
Mu mihingo myinshi yo muri DR Congo, ubwato ni bwo buryo nyamukuru bwo kwiyunguruza, kubera amabarabara ameze nabi canke ahandi ugasanga ntayariho.
Ethiopia: Imihora ya internet n’iya telefone yahagaze muri Tigray
Ahavuye isanamu, Reuters
Imihora ya internet n’iya telefone yahagaze kuri uyu wa gatanu mu ntara ya Tigray, mu buraruko bwa Ethiopia, inyuma y’uko intambara isubiriye hagati y’igisirikare ca reta n’abarwanyi ba Tigray, nk’uko itororokanirizo ry’amakuru Reuters ribivuga.
Iyo ni yo ntambara ikomeye kurusha izindi zabaye kuva intambara yo hagati ya 2020 na 2022 irangiye.
Abantu bane bazi uko ibintu vyagenze, harimwo uwuserukira igihugu ciwe muri Ethiopia, babwiye Reuters ko umugambwe TPLF uri ku butegetsi muri Tigray wategetse amashirahamwe Safaricom na Ethio telecom guhagarika telefone na internet muri iyo ntara.
Umwe muri bo yavuze ko iyo ngingo ishobora kuba yafashwe kugira igisirikare ca reta ntigikoreshe umuhora wa telefone mu kurungika indege zitajamwo abadereva ku rugamba.
TPLF ntiyishuye ibibazo Reuters yayibajije. Ariko umuntu ayegereye, atashatse ko izina ryiwe ritangazwa, yahakanye ko ari yo yahagaritse iyo mihora, avyagiriza reta ya Ethiopia.
Abamenyeshamakuru ba Reuters bavuga ko guhamagara n’ubutumwa barungikiye abakoresha Ethio telecom bitashitse. Abakoresha Safaricom na bo baronka umuhora mu bice bimwe bimwe.
NetBlocks, ishirahamwe rikurikirana uko internet ikora kw’isi, ryemeje ko umuhora wahungabanye muri Tigray.
Abanyagihugu bavuga ko Ethio telecom yahagaze ku wa kane mw’ijoro, bituma badashobora kurungika no kwakira amafaranga kuri telefone.
Ibi vyateye ubwoba ko Tigray yosubira mu bihe yabayemwo mu ntambara ya 2020-2022, igihe imihora yo guhanahana amakuru yahagarikwa, ibifungurwa, amafaranga n’imiti bikabura. Iyo ntambara yahitanye abantu ibihumbi amajana.
Inrwano y’iyi ndwi yatumye abantu birukira kugura ibifungurwa n’ibindi vya nkenerwa no gukura amafaranga muri banki.
Abarwanyi ba Tigray n’ababafasha barigaruriye ibibuga vy’indege bitatu, bongera bagaba ibitero ku gisirikare ca reta muri Afar na Amhara. Bavuga ko bariko barirwanira ku bitero vya reta y’umushikiranganji wa mbere mbere Abiy Ahmed.
ONU n’Umuryango w’Ubumwe bwa Buraya basavye impande zose kwirinda ivyunyura ibintu no gusubira mu biganiro vy’amahoro vyahagarikiwe n’ubumwe bwa Africa.
Trump na Xi babwiranye neza ku ifunguro rya nijoro ariko nta ntambwe nini bateye ku bibazo byihutirwa
Ahavuye isanamu, Reuters
Insiguro y'isanamu, Xi yashimiye abamwakiriye we n'umugore we kubera "kubyitaho mu buryo bwitondewe"
Perezida w’Amerika
Donald Trump na Perezida w’Ubushinwa Xi Jinping babwiranye amagambo meza ubwo
basangiraga ifunguro rihebuje rya nijoro ryo ku rwego rwa leta mu biro bya White
House ariko nta kimenyetso bagaragaje cy’intambwe yatewe ku bibazo byihutirwa.
Xi yashimangiye ko
ubwenge buhangano (AI) bukwiye gukomeza “kugenzurwa n’abantu” ndetse ibihugu
byombi bigakora “nk’ibihugu bikomeye bishyira mu gaciro”, mu gihe Trump
yashimagije ejo hazaza harangwa n'"ubwumvikane, amahoro no kugera ku ntego" ku
bihugu byombi.
Ariko haracyari ubushyamirane
nubwo habayeho iyo mvugo iryohereye yo muri dipolomasi, harimo ku ngingo irebana
na Taiwan – mbere yaho ku wa kane, Xi yashishikarije Trump kujya mu “mwanya
nyawo” ku bijyanye n'icyo kirwa cyitegeka Ubushinwa bufata nk’icyabwo, mu gihe hari
intwaro nyinshi zigenewe icyo kirwa Trump yabaye aretse kugiha.
Abakuru b’ibigo by’ubucuruzi
batunze za miliyari z’amadolari, abategetsi bo muri leta y’Amerika n’abakuru
ba kompanyi z’ikoranabuhanga zo muri Amerika, ni bamwe mu batumiwe kuri iryo
funguro rya nijoro. Ariko kuhagera kwabo kwajemo kidobya, ubwo abigaragambyaga
bavugaga mu ijwi ryo hejuru bari hanze, bamwe muri bo batawe muri yombi.
Ubwo yavugaga ijambo mu
ijoro ryo ku wa kane, Trump yashimiye Xi kuba yakoze urugendo rurerure rwo
kujya muri Amerika, anavuga ko umubano hagati yabo ukomeye.
Cyo kimwe n’aya Trump,
amagambo ya Xi na yo yari arimo gushimagiza kwinshi, yibanda ku mubano
ushingiye ku muco no gusangira amateka hagati y’Amerika n’Ubushinwa.
Yavuze ko umubano
hagati y’ibihugu byombi “wavuye mu maraso no mu muriro” mu gihe cyo kurwana n’Ubuyapani
mu ntambara ya kabiri y’isi – Amerika n'Ubushinwa byari biri ku ruhande rumwe rwa Les Alliés, nyuma uza kwiyongera mu gihe cy’ubutegetsi bwa
Perezida w'Amerika Richard Nixon.
Ahagana ku musozo w’ijambo rye, Xi yavuze ko intego z’Amerika n’iz’Ubushinwa
zishobora “gushimangirana”. Yashishikarije impande zombi kwiga ku “buryo bushya
bw’ukuntu ibihugu bikomeye byabana neza”.
Netanyahu yashyigikiye igikorwa cya gisirikare cya Israel mu gihe intumwa zasohotse mbere y'ijambo rye muri ONU
Ahavuye isanamu, Reuters
Minisitiri w’intebe wa
Israel Benjamin Netanyahu yashyigikiye bikomeye ibikorwa by’igisirikare cy’igihugu
cye muri Iran, Gaza n’ahandi mu Burasirazuba bwo Hagati, mu ijambo ryo ku wa kane yagejeje ku nteko rusange y’Umuryango w’Abibumbye (ONU).
Nyuma yuko intumwa
zihagarariye ibihugu zibarirwa muri za mirongo zisohotse mu kwigaragambya mbere
yuko avuga iryo jambo, Netanyahu yasezeranyije gukomeza kurwana, agira ati: “Tugiye
gutsinda. Nta yandi mahitamo dufite.”
Mu gusubiza kuri abo
basohotse mbere yuko avuga ijambo, yagize ati: “Niba hari ibindi bigwari mu
myifatire bitarasohoka mu cyumba, nyabuneka nibibikore ubu.”
Netanyahu yahakanye
ibirego byuko Israel irimo gukora jenoside muri Gaza.
Amasaha mbere yaho,
mu butumwa bwari bwafashwe amajwi mbere, Perezida wa Palestine Mahmoud Abbas
yabwiye ONU ko ibikorwa bya Israel – by’umwihariko kwagura mu buryo bunyuranyije
n’amategeko kw’aho Abayahudi batuye mu gace bigaruriye ka West Bank (Cisjordanie) – biteje inkeke ku “buzima ubwabwo n’ukubaho kw’Abanye-Palestine
ku butaka bwabo”.
Yanavuze ko ibyo bishyira mu kaga igisubizo giteganya ko habaho leta
ebyiri, uwo muvuno ukaba ari wo ushyigikiwe n’amahanga nk’uburyo bwo gutuma
habaho amahoro hagati ya Israel n’Abanye-Palestine.
Abbas yavuze ko Abanye-Palestine barimo “kwicwa, gusenyerwa, kwicishwa
inzara no gushyirwaho amagerageza yo kubakura mu byabo, hamwe n’intambara ya
jenoside” muri Gaza bikozwe n’ingabo za Israel.
Uwo mutegetsi wa Palestine yagejeje ijambo kuri iyo nama ngarukamwaka
akoresheje uburyo bw’iyakure bwa videwo kuko Amerika yamwimye uruhushya (viza)
rwo kwinjira muri icyo gihugu.
Abantu babarirwa mu bihumbi amagana bitezwe i Paris mu ruzinduko rwa Papa Leo
Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
Insiguro y'isanamu, Papa Leo aratangirira uruzinduko rwe mu murwa mukuru w'Ubufaransa, nyuma azajye i Lourdes n'i Metz
Papa Leo XIV aratangira uruzinduko rw’iminsi ine mu Bufaransa kuri uyu wa gatanu, igice cy’ingenzi cyarwo kikaba ari misa nini cyane yitabirwa n’abantu barenga 500,000 rwagati mu murwa mukuru Paris.
Ku bwa misa yo ku wa gatandatu nyuma ya saa sita z’amanywa, hubatswe alitari mu gace kitwa Place de la Concorde k’i Paris ndetse ahantu hagari hakikije agace k’umuhanda wa Champs-Élysées hafunzwe na polisi.
Abanyagatolika bagera ku 600,000 bitezwe kwirunda muri uwo muhanda kugeza ku nyubako ya Arc de Triomphe no hirya yaho.
Imbaga z’abantu benshi na zo zitezwe guteranira mu bindi bice by’urugendo rwa Papa, ibyo bikaba bigaragaza umwete Kiliziya Gatolika ivuga ko ushingiye ku nyota mu bya roho irimo kwiyongera mu Bafaransa no mu bandi Banyaburayi.
Mu gitondo cyo kuri uyu wa gatanu, Perezida w’Ubufaransa Emmanuel Macron araza gusuhuza Papa ku kibuga cy’indege cya Orly kiri i Paris, nuko nyuma agirane ibiganiro na we mu ngoro ya Élysée, ku bibazo byo muri politike mpuzamahanga hamwe no ku bwenge buhangano (AI). Azanavuga ijambo ari kumwe na Papa i Metz, mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bw'Ubufaransa.
Ariko Perezida Macron ntazajya mu misa n’imwe mu zo Papa azasoma, ahanini kubera kwirinda kurenga ku ihame ry’Ubufaransa ryo gutandukanya nta kujenjeka ibya leta n’iby’iyobokamana.
Ahubwo mu mwanya we, umugore we Brigitte na Minisitiri w’intebe Sébastien Lecornu ni bo bajya mu misa ibera mu gace ka Champs-Élysées.
Abakandida benshi bo mu matora ya perezida yo mu mwaka utaha na bo bitezwe kujya muri iyo misa, barimo Marine Le Pen wo mu murongo wa politike w’ibitekerezo byo gukomera ku bya kera ushyira imbere Ubufaransa n'ibyabwo, abo mu murongo w’ibitekerezo byo hagati ari bo Edouard Philippe na Gabriel Attal, na Bruno Retailleau na we wo mu murongo wo gukomera ku bya kera.
AFC/M23 yemeye ko ubutare buca mu Rwanda ariko ivuga ko buhaca burengana
Ahavuye isanamu, Reuters
Umuvugizi w'umuhari wa AFC/M23, Oscar Balinda, avuga ko inzahabu na coltan bicukurwa mu buseruko bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo bica mu Rwanda ariko ko bihaca gusa biriko birajanwa ku masoko yo hanze.
Mu kiganiro yahaye BBC Gahuzamiryango ku wa kane, Balinda yavuze ko u Rwanda ari inzira isanzwe ikoreshwa mu gushikana ubwo butare ku babugura hanze ya Afrika.
Yavuze ko n’ibidandazwa vyinjira i Goma ahanini bica mu Rwanda. Ku bwiwe, n’ibisohoka muri ico gisagara bica muri iyo nzira, bikabandanya bija ku bivuko vya Dar es Salaam muri Tanzania canke Mombasa muri Kenya.
Balinda yariko yishura icegeranyo Amnesty International yashize ahabona ku munsi wa mbere italiki 21 Nyakanga (9). Ico cegeranyo cagiriza abarwanyi ba M23 – bavugwa mu vyegeranyo vyinshi ko bafashwa n’u Rwanda ariko rwo rukabihakana – guhohotera abacukuzi b’ubutare no kujana inzahabu na coltan mu Rwanda mu buryo bwa magendu.
Yavuze ko ico cegeranyo ari co kimwe n’ibindi bisohorwa n’amashirahamwe Balinda yavuze ko ahembwa na reta y’i Kinshasa kugira acafuze izina rya AFC/M23. Nta cemezo yatanze kuri ivyo yavuze.
BBC Gahuzamiryango yarondeye reta ya Kinshasa, ariko ntaco barabivugako.
Balinda yavuze ko AFC/M23 yiteguriye kwakira abahinga bipfuza kuja i Goma no mu turere turimwo ibirombwe kwirabira uko ibintu vyifashe.
Yagize ati: “Ntushobora kuba i New York ngo umenye ibibera i Rubaya.”
Mu cegeranyo cayo, Amnesty ivuga ko yatohoje ihohoterwa rikorerwa abacukuzi bato bato ku birombe vya coltan vya Rubaya, muri Kivu ya Ruguru, no ku birombe vy’inzahabu vya Lomera, muri Kivu y’Epfo.
Iryo shirahamwe rivuga ko ryabajije abantu 26, barimwo abacukuzi, abahinga mu vy’ubutare, abafise ibirombwe hamwe n’abo mu miryango y’abishwe. Rivuga kandi ko ryasuzumye amafoto n’amashusho yafatiwe kuri ivyo birombwe.
Igihe ico cegeranyo cashirwa ahabona, Amnesty yavuze ko AFC/M23 batari bishuye ibibazo yari yababajije mu gukora ico cegeranyo. AFC/M23 yo irahakana ko Amnesty itigeze ibarondera.