Amerika yagabye ibitero kuri Iran mu ijoro rya karindwi ryikurikiranya

Ingabo z'Amerika zavuze ko zagabye ibitero kuri Iran mu ijoro rya karindwi kuva Perezida Donald Trump atangaje ko amasezerano y'agahenge k'agateganyo "yarangiye".

Bumwe mu buyobozi bukuru bw'ingabo z'Amerika (CENTCOM) bwatangaje ko ingabo z'Amerika "zarashe ibigo by'ubutasi, ibikorwa-remezo by'ibikoresho bya gisirikare, ububiko bw'intwaro bwo munsi y'ubutaka, n'ubushobozi [bwa gisirikare] bwo mu mazi magari".

Iran yavuze ko yihoreye irasa ku nshuti z'Amerika zo muri ako karere zirimo Kuwait, yavuze izindi ngomero zayo z'amashanyarazi n'amazi zarashweho nyuma y'ikindi gitero nk'icyo cyabaye ku munsi wabanje.

Minisiteri ya Kuwait ishinzwe amazi n'amashanyarazi yagize iti: "Urundi rugomero rw'amashanyarazi no kuyungurura amazi rwarashwe mu gitero cy'umwanzi cyatumye haduka umuriro muri kimwe mu bice bigize urugomero." Iyo minisiteri yavuze ko bimwe mu bice bitanga amashanyari by'urwo rugomero byaretse gukora.

Ingabo za Jordan (Jordanie) na zo zavuze ko zasamye misile 10 za Iran zarashwe mu kirere cya Jordan mu ijoro ryacyeye. Nta byangiritse byatangajwe. Bahrain na yo yavuze ko ubwirinzi bw'ikirere bwayo "bwaburijemo" ibitero bya Iran.

CENTCOM yavuze ko yarangije ibitero byayo saa cyenda n'igice z'ijoro (03:30) ku isaha yo mu Rwanda no mu Burundi, byari bimaze amasaha menshi.

Mu itangazo yasohoye, yagize iti: "Ingabo z'Amerika zakoresheje indege z'intambara, 'drones' [indege nto z'intambara zitajyamo umupilote], n'amato y'intambara, byiyongera ku bindi bikoresho."

Ibitangazamakuru bya leta ya Iran byatangaje ko humvikanye ibiturika mu mujyi wa Yazd uri rwagati mu gihugu hamwe no ku kirwa cya Qeshm ndetse no ku cyambu cya Bandar Abbas kiri iruhande rw'Umuhora wa Hormuz.

Muri Kamena (6) uyu mwaka, Amerika na Iran byasezeranye guhagarika imirwano kugira ngo ibyo bitume habaho ibiganiro byo kurangiza iyi ntambara, yatangiye ubwo Amerika na Israel byagabaga ibitero byo mu kirere kuri Iran ku itariki ya 28 Gashyantare (2) uyu mwaka.

Ako gahenge ahanini karubahirijwe, nubwo Iran yagabye ibitero ku mato atwara ibikomoka kuri peteroli mu rwego rwo kuyahatira gukurikiza ibyo isaba byuko amato asaba uruhushya rwo kwambuka Umuhora wa Hormuz. Ibyo bitero bya Iran kuri ayo mato byakurikiwe n'ibitero by'Amerika kuri Iran.

Ariko uko bigaragara ibiganiro ntibyateye intambwe ndetse mu cyumweru gishize Trump yatangaje ko agahenge karangiye.

Kuva icyo gihe, uretse kugaba ibitero ku bigo byo muri Iran, Amerika yanasubijeho uburyo bwo kubuza urujya n'uruza ku byambu bya Iran.

Iran yatangaje ko uwo Muhora ufunze ku mato ndetse muri rusange ingendo zarahagaze.

Mbere, uwo Muhora wanyuragamo kimwe cya gatanu cy'ibikomoka kuri peteroli hamwe na gaze itunganyije bikoreshwa ku isi. Umukuru w'ikigo mpuzamahanga cy'ingufu, Fatih Birol, yavuze ko afite impungenge zijyanye no gutanga ingufu ku isi.

Ingabo z'Amerika zanahakanye amakuru yatangajwe n'ibiro ntaramakuru Fars bya Iran avuga ko amato abiri y'ibikomoka kuri peteroli "yaturitse ndetse arashya ubwo yanyuraga mu nzira itezemo ibisasu mu majyepfo y'Umuhora wa Hormuz".

CENTCOM yagize iti: "Cyo kimwe na byinshi mu bivugwa na IRGC [umutwe wihariye wo mu ngabo za Iran], ibi ni ibinyoma.

Ku wa gatanu, ingabo za Iran zavuze ko zagabye ibitero ku bigo byinshi bya gisirikare by'Amerika byo mu karere k'Ikigobe cy'Abarabu, birimo Kuwait, Bahrain, Jordan ndetse – ku nshuro ya mbere – na Syria. Amerika yabihakanye.

Abavuganye n'igitangazamakuru CBS, gikorana na BBC muri Amerika, bakibwiye ko abasirikare benshi b'Amerika bakomerekeye mu bitero Iran yagabye ku bigo bibiri bya gisirikare byo muri Jordan muri iki cyumweru gishize.

Hagati aho, Amerika yahakanye ibyari byavuzwe na Iran mbere ko Amerika yarashe ku bikorwa-remezo bya gisivile byo muri Iran, birimo amateme, sitasiyo itegerwamo gariyamoshi ndetse no ku kibuga cy'indege.

Ishami rya BBC rigenzura ukuri kw'amakuru rya BBC Verify hamwe n'ishami rya BBC ritangaza amakuru mu rurimi rw'Igiperisi, byagenzuye binemeza ukuri kw'amashusho agaragaza kwangirika kw'iteme rya Gariveh, nyuma yuko videwo zatangajwe nijoro zerekanye indimi z'umuriro hejuru yaryo.

Amafoto yo ku manywa yerekanye igice cyasenyutse cy'umuhanda hamwe n'ibyasenyutse biri iruhande rw'iteme ryamanyutse. Abategetsi bo ku rwego rw'intara ya Hormozgan ibyo byabereyemo, bavuze ko abantu barindwi biciwe muri ibyo bitero.

Umuvugizi w'ibiro bya Perezida w'Amerika yabwiye BBC ko Amerika "yagabye ibitero ku hantu ha gisirikare honyine, harimo ibikorwa-remezo by'ibikoresho bya gisirikare".

Amerika yanavuze ko yashenye umunara w'ubugenzuzi wo ku cyambu cya Chabahar. Minisitiri w'ingabo w'Amerika Pete Hegseth yatangaje ifoto y'uwo munara urimo guhirima ubwo waraswaga mu gitero. CENTCOM yavuze ko uwo munara wari umwe mu bikoresho umutwe wa IRGC ukoresha mu butasi bwo mu mazi magari.