Umutegetsi mukuru w'umutwe wa IS yishwe n'ingabo z'Amerika n'iza Nigeria

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
- Umwanditsi, Makuochi Okafor
- Igikorwa, Umunyamakuru muri Afurika y'Uburengerazuba
- Yakoze inkuru ari, Lagos
- Umwanditsi, Yang Tian
- Yatangajwe
- Igihe co gusoma: iminota 3
Perezida wa Nigeria Bola Tinubu yemeje iyicwa ry'umutegetsi wo ku rwego rwo hejuru w'umutwe wiyita Leta ya Kisilamu (IS), mu gikorwa cya gisirikare ingabo z'icyo gihugu zakoranye n'iz'Amerika.
Mu itangazo yasohoye, Tinubu yagize ati: "Ingabo zacu ziyemeje za Nigeria, mu gukorana bya hafi n'Ingabo za Leta Zunze Ubumwe [z'Amerika], zakoze igikorwa gihuriweho cy'ubwihanduzacumu cyashegeshe bikomeye Leta ya Kisilamu."
Umuvugizi w'ingabo za Nigeria yavuze ko ari "igikorwa cya gisirikare gihuriweho cyo kurwanya iterabwoba cyanditse amateka akomeye".
Icyo gikorwa cya gisirikare cyatangajwe bwa mbere na Perezida w'Amerika Donald Trump, wasobanuye Abu-Bilal al-Minuki nk'"uwa kabiri mu butegetsi bwa ISIS ku isi".
Mu mwaka wa 2023, Washington yatangaje ko al-Minuki ari umuterabwoba wihariye wo ku rwego rw'isi.
Mu butumwa yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa Truth Social, Trump yavuze ko icyo gikorwa cya gisirikare gihuriweho "cyakozwe nta makemwa... mu gukuraho umuterabwoba wa mbere ukora cyane ku isi".
Iyicwa rye ribaye ukundi gushegesha cyane umutwe wa IS, nyuma y'urupfu ry'umukuru wawo Abu Bakr al‑Baghdadi, wiyishe ubwo yari asugerejwe n'igitero cy'ingabo zihariye z'Amerika mu mwaka wa 2019.
Umuvugizi w'igisirikare cya Nigeria Sani Uba yavuze ko icyo gikorwa cyatangiye nyuma gato ya saa sita z'ijoro kigeza mu ma saa kumi za mu gitondo (4:00) ku isaha yaho ku wa gatandatu, kikaba cyakurikiye ibikorwa byari bimaze amezi byo gukusanya amakuru y'ubutasi.
Uba yavuze ko cyatangiye nyuma yuko amakuru y'ubutasi yemeje ko al-Minuki n'abarwanyi be bari bashinze ibirindiro bikomeye i Metele, muri leta ya Borno mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bwa Nigeria.
Mbere, mu itangazo yasohoye, PerezidaTinubu yari yavuze ko al-Minuki yishwe "hamwe n'abizerwa be benshi, mu gitero ku gipangu cye mu Kibaya cy'Ikiyaga cya Chad [Tchad]".
Abategetsi bavuze ko nta musirikare n'umwe wahapfiriye cyangwa ngo akomereke, cyangwa ngo hagire igikoresho kihatakarira.
Igisirikare cya Nigeria cyavuze ko icyo "gikorwa cya gisirikare kidahusha" cyashobotse kubera "ubufatanye buherutse gushyirwaho bw'Amerika na Nigeria hamwe n'ibikorwa byo guhanahana amakuru y'ubutasi".
Cyavuze ko al-Minuki yari yarazamuwe ku mwanya w'"Umukuru w'Ubutegetsi Bukuru bw'Intara [mu bwinshi]", ibyo bikaba byatumaga aba umwe mu bategetsi bo ku rwego rwo hejuru cyane mu butegetsi bwa IS ku isi.
Mbere yaho, abategetsi bavuze ko yagenzuraga ibikorwa (operations) bifitanye isano na IS mu karere ka Sahel no muri Afurika y'uburengerazuba, birimo n'ibitero byibasira abasivile n'abaturage bo mu moko ya ba nyamucye.
Igisirikare cya Nigeria cyanavuze ko al-Minuki afitanye isano n'ishimutwa ryabaye mu mwaka wa 2018 ry'abanyeshuri b'abakobwa barenga 100 bo ku ishuri ryisumbuye rya Dapchi, aho bigaga baba kuri iryo shuri ryo mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bwa Nigeria, bashimuswe n'umutwe w'intagondwa wa Boko Haram.
Umuvugizi w'ingabo za Nigeria yavuze ko mbere al-Minuki yafashije mu kwimurira abarwanyi muri Libya mu gufasha ibikorwa by'umutwe wa IS muri Afurika ya Ruguru. Mbere yuko atangaza ko ayobotse IS mu mwaka wa 2015, yasobanurwaga ko yari komanda wo ku rwego rwo hejuru wa Boko Haram.
Mu mwaka wa 2009, Boko Haram yatangiye ibikorwa byitwaje intwaro bigamije gushyiraho ku ngufu ubutegetsi bwa kisilamu mu majyaruguru ya Nigeria.
Trump yavuze ko urupfu rwe ari ishegeshwa rikomeye ry'ibico bya IS muri Afurika no ku isi, rikaba rihungabanya imiyoboro inyuramo amafaranga ndetse n'inzego z'ubutegetsi z'uwo mutwe.
Perezida w'Amerika yashimiye leta ya Nigeria ku bw'"ubufatanye" bwayo, yongeraho ko al-Minuki "ntazongera gutera ubwoba ukundi abaturage b'Afurika cyangwa ngo afashe mu gutegura ibikorwa byibasira Abanyamerika".
Amerika na Nigeria byongereye ubufatanye bwa gisirikare, mu gihe iki gihugu cyongereye ibikorwa byo kurwanya urugomo rukorwa n'intagondwa.
Muri Mata (4) uyu mwaka, IS yarabyigambye nyuma yuko abagabo bitwaje imbunda bishe abantu nibura 29 ku kibuga cy'umupira w'amaguru cyo muri leta ya Adamawa mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bwa Nigeria.
Kuri Noheli ishize, Amerika na Nigeria byagabye igitero bihuriyeho cyo mu kirere ku mitwe ifitanye isano na IS, muri leta ya Sokoto mu majyaruguru ashyira uburengerazuba bwa Nigeria.










