تیرباران یک جوان در ملأ عام در هرات؛ «دشمنی شخصی» یا «محاکمه صحرایی»؟

هشدار: ممکن است برخی از جزئیات این گزارش برای شماری از مخاطبان ناراحت‌کننده باشد.

در روزهای گذشته تصاویری در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌‌ست شد که نشان می‌دهد فردی در «حوزه چهارم امنیتی شهر هرات» توسط افراد مسلحی که هویت آن‌ها به گونه‌ای دقیق مشخص نشده تیرباران می‌شود. حادثه‌ای که واکنش‌های زیادی در شبکه‌های اجتماعی در پی داشته است.

تصاویر ثبت‌شده توسط کمره‌های امنیتی نشان می‌دهد این حادثه روز اول سپتمبر، حدود ساعت ۵:۳۰ عصر به وقت محلی رخ داده است.

مقام‌های پولیس طالبان در هرات وقوع این قتل را تأیید کرده‌اند و گفته‌اند که تحقیقات درباره این رویداد آغاز شده است.

سیدمسعود حسینی، سخنگوی فرماندهی پولیس هرات، گفته است یافته‌های اولیه نشان می‌دهد این قضیه «ریشه در خصومت شخصی دارد و هیچ‌گونه ارتباطی با ناامنی عمومی ندارد.»

بی‌بی‌سی نمی‌تواند به‌صورت مستقل انگیزه این قتل را تأیید کند و تلاش‌های ما برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه تاکنون به نتیجه نرسیده است.

با این‌حال، برخی رسانه‌های محلی افغانستان به نقل از نزدیکان فرد جان‌باخته گزارش داده‌اند که او «هیچ دشمنی شخصی نداشته است» و روایت ارائه‌شده از سوی پولیس طالبان را زیر سئوال برده‌اند.

آقای حسینی همچنین گفته است مظنونان این پرونده، پس از تحقیقات نیروهای کشفی و امنیتی، شناسایی و بازداشت شده‌اند. او تعداد افراد بازداشت شده را مشخص نکرده است.

به گفته پولیس هرات، این افراد پس از تکمیل روند قانونی به نهادهای عدلی و قضایی سپرده خواهند شد.

قتل چگونه رخ داد؟

ویدیوی منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد این رویداد در نزدیکی یک تانک تیل رخ داده است. در تصاویر، چند نفر در محل دیده می‌شوند که دقایقی بعد شمار آنان افزایش می‌یابد.

اندکی بعد، جوانی با لباس محلی آبی‌رنگ نیز به جمع آنان اضافه می‌شود که فردی مسلح او را همراهی می‌کند. بر اساس تصاویر، این فرد ابتدا با یکی از حاضران احوال‌پرسی می‌کند اما بلا فاصله مورد ضرب‌وشتم قرار می‌گیرد. حتی فردی که او را همراهی می‌کرد هم او را لت‌و‌کوب می‌کند، سیلی می‌زند و با تفنگ می‌کوبد. او چادری را که بر دوش مقتول قرار دارد بر می‌دارد، او را به زمین می‌اندازد و سپس دست‌هایش را با آن می‌بندند.

پس از آن، در ادامه، در حالی که فرد بر زمین افتاده است، یکی از حاضران سلاح کمری‌ای را از جیبش بیرون می‌‌کند و‌به سوی او شلیک می‌کند. از روی تصاویر مشخص نیست پیش از تیراندازی چه گفت‌وگویی میان افراد حاضر ردوبدل شده است.

در ویدیو به نظر می‌رسد برخی از افراد حاضر تلاش می‌کنند مانع تیراندازی شوند، اما فرد مسلح موفق می‌شود و چندین بار دیگر نیز شلیک می‌کند. تصاویر نشان می‌دهد که قربانی لحظاتی بعد جان خود را از دست می‌دهد.

مهاجمان چه کسانی بودند؟

اطلاعات تأییدشده و مستقلی درباره هویت مهاجمان در دست نیست. پولیس طالبان در هرات حدود یک هفته پس از وقوع حادثه و در پی بازتاب گسترده آن در شبکه‌های اجتماعی، امروز دوشنبه از بازداشت مظنونان خبر داد، اما جزئیاتی درباره هویت آنان ارائه نکرد.

بر اساس تصاویر کمره‌های امنیتی، شماری از افرادی که در محل حضور دارند سلاح‌های سیاه‌رنگ امریکایی حمل می‌کنند. سلاح‌هایی که در دوره جمهوری در اختیار نیروهای امنیتی دولت پیشین افغانستان بود و اکنون نیروهای طالبان از آنها استفاده می‌کنند.

برخی رسانه‌های محلی افغانستان به نقل از منابع خود گزارش داده‌اند که شماری از مظنونان با مقام‌های محلی طالبان در هرات ارتباط دارند. بی‌بی‌سی تاکنون نتوانسته است این ادعا را به‌صورت مستقل تأیید یا رد کند.

انتقادها از «محاکمه صحرایی»

انتشار تصاویر این رویداد واکنش‌های گسترده‌ای را در شبکه‌های اجتماعی به‌دنبال داشته است. بسیاری از کاربران با بازنشر این ویدیو، ادعای تأمین امنیت از سوی طالبان را زیر سئوال برده‌اند.

در همین حال، گروهی دیگر با اشاره به گزارش‌های تأییدنشده درباره وابستگی احتمالی مظنونان به برخی مقام‌های طالبان، از این رویداد به عنوان نمونه‌ای از «محاکمه صحرایی» یاد کرده‌اند.

این کاربران می‌گویند حتی اگر ادعای وجود «دشمنی شخصی» درست باشد، هیچ فردی نباید خارج از چارچوب قانون و روند قضایی، در ملأ عام مورد خشونت قرار گرفته و کشته شود.

این کاربران نوشته‌اند که صرف‌نظر از انگیزه یا پیشینه قربانی، رسیدگی به اتهام‌ها باید از مجرای نهادهای عدلی و قضایی و بر اساس روندهای قانونی انجام شود و هیچ فرد یا گروهی نباید خودسرانه در جایگاه قاضی و مجری حکم قرار گیرد.