کارگران جنسی پاکستانی مبتلا به اچآیوی؛ «اگر از دارو و کاندوم استفاده کنم، خطر سرایت وجود ندارد»
- نویسنده, روحان احمد
- شغل, بیبیسی
- در, اسلامآباد
- زمان مطالعه: ۹ دقیقه
«قبلاً نمیدانستم که این کار [کارگر جنسی] میتواند به این [بیماری] منجر شود. وقتی فهمیدم، زندگیام نابود شد.»
سلما (نام مستعار) یک کارگر جنسی اهل ایالت پنجاب پاکستان است که پنج سال است به اچآیوی مثبت مبتلاست. او میگوید حالا تحت درمان است، اما هنوز به عنوان یک کارگر جنسی کار میکند.
تعداد کل بیماران ثبتشده مبتلا به اچآیوی در پاکستان تا دسامبر ۲۰۲۵، هشتادوچهار هزار و ۴۲۱ نفر بوده است، با این حال، طبق گفته برنامه ملی کنترل ایدز و مصطفی کمال، وزیر صحت فدرال پاکستان، ممکن است حدود ۳۳۰ هزار مورد دیگر اچآیوی در این کشور وجود داشته باشند.
آقای کمال میگوید: «تحلیل متخصصان نشان میدهد که با توجه به جمعیت پاکستان، باید ۳۶۹ هزار مورد ابتلا در کشور وجود داشته باشد.»
وی با بیان اینکه بیش از ۸۴ هزار مورد ثبت شده مبتلا به اچآیوی در این کشور وجود دارد که از این تعداد تنها ۶۱ هزار نفر تحت درمان هستند، افزود: «حدود ۲۰ هزار نفر مفقود هستند، یعنی تحت درمان قرار نمیگیرند.»
او توضیح داد که «هیچ دارویی برای آن در بازار موجود نیست، هر دارویی که نیاز دارید مصرف کنید، باید آن را از حکومت به صورت رایگان دریافت کنید.»
این سوال مطرح میشود که چرا تعداد بیماران ثبتشده اینقدر کم است؟ در حالی که تعداد مبتلایان میتواند میلیونها نفر باشد.
مقامهای دولتی و متخصصان صحی میگویند ترس از انگ اجتماعی (برچسب منفی) مرتبط با این بیماری همهگیر اغلب مانع از مراجعه افراد به داکتر میشود.
ما اینجا درباره مردم عادی صحبت میکنیم، اما این شامل کسانی هم میشود که معیشتشان به درآمد ناشی از کارگری جنسی مرتبط است که در پاکستان غیرقانونی شناخته میشود.
بوشرا رانی، مدیر اجرایی بنیاد باهام، یک سازمان مردمنهاد که در بخش صحت و درمان ولایت پنجاب، به ویژه در زمینه مسائل طبی زنان کارگر جنسی فعالیت میکند، میگوید: «انگ اجتماعی که به این بیماری زده شده، مانع از دسترسی مردم به دارو میشود.»
او میافزاید: «ما با زنان کارگر جنسی کار میکنیم که از قبل دسترسی محدودی به خدمات درمانی دارند. اما برای زنان و مردانی که کارگر جنسی نیستند یا مواد مخدر مصرف نمیکنند، نیز دشوار است که برای درمان مراجعه کنند.»
بنا به گزارش بنیاد باهام، بیش از ۱۶۰ کارگر جنسی تنها در لاهور و گوجرانوالا نزد آنها ثبت شدهاند که به ویروس اچآیوی مبتلا هستند.
این سازمان به چندین کارگر جنسی زن سابق کمک کرده است تا شغل پیدا کنند و میگوید از طریق آنها، «ما به سایر کارگران جنسی زن نیز دسترسی پیدا کردیم.»
بیبیسی اردو با چندین کارگر جنسی در پنجاب صحبت کرده است که برخی از آنها حالا این حرفه را ترک کردهاند و برخی دیگر با مصرف مواد مخدر به کار خود ادامه میدهند.
کارگران جنسی و مسائل پیرامون آنها در پاکستان موضوعی حساس است. رسماً از آنها به عنوان «زنان با رفتارهای پرخطر» یاد میشود.
همه این زنان میگویند که دسترسی به همه چیز، از معاینات طبی گرفته تا داروها، برایشان آسان نبوده است.
«شرم نمیکنی، بچهدار میشوی»
برای محافظت از هویت کارگران جنسی زن، در این مقاله به آنها نامهای مستعار داده شده است.
بعد از حدود ۳۰ دقیقه رانندگی از یک منطقه لوکس لاهور، به یک محله فقیرنشین در حومه شهر رسیدیم، جایی که حتی فضای کافی برای عبور یک موتر هم در خیابانها وجود نداشت.
وقتی از پلههای باریک به طبقه بالای خانهای مخروبه در چنین خیابانی بالا رفتیم، سلما، مادر سه فرزند، منتظر ما بود.
سلما میگوید در شش سال گذشته به عنوان کارگر جنسی کار کرده است، در حالی که میگوید: «من پنج سال است که میدانم اچآیوی مثبت هستم.»
به گفته خودش، وقتی به اچآیوی مبتلا شد، احساس کرد زندگیاش به آخر رسیده است.
«قبلاً نمیدانستم که این کار [کارگر جنسی] میتواند به این [بیماری] منجر شود. وقتی فهمیدم، زندگیام نابود شد.»
به گفته سلما، جایی که او برای اولین بار ازدواج کرد، «کار جنسی رایج بود».
او میگوید که پس از تشخیص ابتلا به اچآیوی، دید مردم نسبت به او کاملاً تغییر کرد.
«مردم قبلاً میگفتند: در کاسههای ما غذا نخورید، کنار ما ننشینید، از تشناب ما استفاده نکنید، از حولههای ما استفاده نکنید.»
«دختر بزرگم اچآیوی نداشت. مردم میگفتند: دخترش را از او دور کن، وگرنه او هم میکروب را میگیرد.»
سلما همچنین گفت وقتی دختر دومش به دنیا آمد، روی تختش ابتلای او به اچآیوی تشخیص داده شد، پس از آن «هیچکس به او دست نمیزد، پرستاران میآمدند و او را بلند میکردند. من از شفاخانه دولتی فرار کردم و در یک شفاخانه خصوصی زایمان کردم.»
«داکتر به من گفت شرم نمیکنی، باردار میشوی. فشار خونم آنقدر بالا رفت که گوشیام را شکستم و دختر نوزادم را از خودم دور کردم.»
سلما تنها زن کارگر جنسی نیست که در ابتدا با موانعی در دسترسی به درمان اچآیوی مواجه بود.
مهناز حدود ۴۰ سال دارد و از یک سال پیش به عنوان کارگر جنسی کار میکند.
او میگوید که پس از تشخیص، داکتر به او گفت که این یک مشکل بزرگ است و همچنین گفت: «این زن، بدکاره است.»
مهناز با تعریف داستانش گفت که از کار کردن به عنوان کارگر جنسی راضی نیست، بلکه «اجباری است، فقر در خانه وجود دارد، بچه هست و هشت سال پیش شوهرش هم او را ترک کرد.»
او در گذشته به عنوان آشپز در عربستان سعودی نیز کار کرده است، اما به گفته خودش، با این بیماری نمیتواند بیرون برود.
با اینحال، او اذعان میکند که پس از تشخیص بیماریاش در نه ماه پیش، هنوز مشغول این کار است.
آیا این کارگران جنسی میتوانند باعث شیوع اچآیوی شوند؟
سلما و مهناز هر دو میگویند که پس از تشخیص ابتلا به اچآیوی، هنوز به عنوان کارگر جنسی کار میکنند.
هر دو به بیبیسی گفتند که از کاندوم استفاده میکنند و دارو مصرف میکنند که به گفته آنها از شیوع اچآیوی از طریق رابطه جنسی جلوگیری میکند.
وقتی از سلما پرسیدیم که آیا از سرایت اچآیوی به دیگران نگرانی ندارد، گفت: «حالا اطلاعات کافی دارم، از خودم هم محافظت میکنم تا کسی نگران من نباشد.»
مهناز همچنین میگوید داکترها به او گفتهاند که «اگر دارو مصرف کنم و از کاندوم استفاده کنم، هیچ خطری برای انتقال اچآیوی وجود ندارد.»
متخصصان میگویند که اچآیوی را میتوان از طریق مصرف دارو سرکوب کرد و پس از آن دیگر از طریق رابطه جنسی منتقل نمیشود.
به نظر میرسد بوشرا رانی، مددکار اجتماعی و مدافع سلامت زنان کارگر جنسی، با این نظر موافق است.
او میگوید: «اگر یک زن یا مرد مبتلا به اچآیوی تحت درمان باشد، خطر انتقال از طریق رابطه جنسی محافظت نشده (بدون کاندوم) نیز کاهش مییابد. با این حال، ما هنوز به کارگران جنسی توصیه میکنیم که از کاندوم استفاده کنند.»
بیبیسی هفتهها با مقامات برنامه کنترول ایدز ایالت پنجاب تماس گرفت تا پاسخ سوالات مربوط به این مسائل را پیدا کند، اما با وجود اطمینانهای مکرر، هیچ مقام رسمی حاضر به بحث در مورد این موضوع نشد.
با این حال، دکتر مالک محمد عمیر، متخصص اچآیوی مرتبط با برنامه ملی کنترل ایدز، به بیبیسی گفت: «داروهای اچآیوی به صورت رایگان در دسترس هستند و به محض اینکه یک مرد یا زن مبتلا به اچآیوی شروع به مصرف دارو کند، رشد ویروس در عرض ۹۰ روز متوقف میشود و باعث شیوع بیشتر نمیشود.»
ارائه خدمات درمانی به کارگران جنسی چقدر دشوار است؟
بنیاد باهوم، سازمان مردمنهاد مستقر در لاهور، از زنانی که در گذشته به عنوان کارگر جنسی کار میکردند، برای برقراری ارتباط با کارگران جنسی فعلی استفاده کرد.
آنها «فعال اجتماعی» یا «مددکاران اجتماعی» نامیده میشوند. برای محافظت از هویتشان، در این مقاله به آنها نامهای مستعار داده شده است.
این مددکاران اجتماعی از مکانی به مکان دیگر میروند و به کارگران جنسی در مورد داروها و اقدامات پیشگیرانه آموزش میدهند.
بخش اردو بیبیسی همچنین به همراه مددکاران اجتماعی از خانهای در یک منطقه متوسط لاهور بازدید کرد که در آن چندین کارگر جنسی حضور داشتند و در مورد اقدامات احتیاطی به آنها اطلاع داده شد.
این خانهی به ظاهر معمولی چندین خروجی داشت. از آنجایی که کار جنسی در پاکستان غیرقانونی است، افراد شاغل در این حرفه اغلب از یورش ماموران اجرای قانون میترسند.
یک مددکار اجتماعی به نام نوشین (اسم مستعار) نیز در آنجا حضور داشت. او به ما گفت: «هرگز فکر نمیکردم که این (کارگری جنسی) را ترک کنم و برای جامعهای که زمانی عضوی از آن بودم، کار کنم.»
نوشین افزود: «خوشحالم که به خاطر ما، این زنان از اچآیوی و سایر بیماریها محافظت میشوند. اغلب اتفاق میافتد که ما با کاندوم به سراغ آنها میرویم، اما این افراد (سرپرستهای آنها) همان کاندوم را به قیمت صد روپیه به این افراد فقیر میفروشند.»
با این حال، نوشین میگوید با وجود اینکه در گذشته عضوی از این جامعه بوده، دسترسی به کارگران جنسی آسان نیست.
آنها به ما گفتند، «خیلی سخت است. گردانندگان شبکهای که دارند، قهرمانان زن، به ما اجازه دسترسی به آنها را نمیدهند.»
حتی اگر به آنها برسیم و بخواهیم آزمایش و غیره انجام دهیم، آنها بالای سر ما میایستند.
نه تنها دسترسی به کارگران جنسی اغلب دشوار است، بلکه خطری نیز بر سر کارگران اجتماعی سایه افکنده است.
فائزه، یک مددکار اجتماعی، به بیبیسی گفت که چون خودش در گذشته با این جامعه ارتباط داشته، دسترسی به مکانهایی که آنها با آنها ارتباط دارند دشوار نیست.
با اینحال، او میگوید جلب اعتماد کارگران جنسی اغلب یک چالش است.
ما تمام تلاش خود را میکنیم که آنها را نرنجانیم یا احساساتشان را جریحهدار نکنیم.
با اینحال، آنها میگویند که اغلب در معرض خطرات نیز قرار دارند.
«گاهی اوقات نگران این هستیم که محیط زیست در حال بدتر شدن است، نگران این هستیم که ممکن است مشکلی پیش بیاید، سپس ناگهان برنامه خود را تغییر میدهیم.»
به گفته فائزه، مردم میترسند که تیم ما به آنجا آمده باشد، مبادا به آنجا حمله کنند یا ویدیویی از آن در رسانهها پخش شود.
اقدامات حکومت
در زبان رسمی، معتادان به مواد مخدر و کارگران جنسی «افراد دارای رفتارهای پرخطر» نامیده میشوند.
مصطفی کمال، وزیر صحت فدرال، در مورد اقدامات دولت برای کنترول اچآیوی توضیح میدهد و میگوید که در سال ۲۰۲۰، تنها ۴۹ هزار مرکز آزمایش اچآیوی در کشور وجود داشت و امروز، پنج سال بعد، تعداد آنها به ۹۷ هزار رسیده است.
او همچنین به خبرنگاران گفت که در سال ۲۰۲۰ تعداد ۳۷ هزار و ۹۴۴ آزمایش اچآیوی در سراسر کشور انجام شده است، در حالی که در سال ۲۰۲۵، ۳۷۴ هزار و ۱۳۶ آزمایش اچآیوی در پاکستان انجام شده است.
از سوی دیگر، به گفته داکتر مالک محمد عمیر، متخصص اچآیوی مرتبط با برنامه ملی کنترول ایدز، مردم به دلیل ترس از انگ اجتماعی به دنبال درمان نمیروند.
او گفت: «دولت در سراسر پاکستان مؤسساتی تأسیس کرده و داروها را در شفاخانهها ارائه میدهد، اما ترس از انگ اجتماعی مردم را مجبور میکند که به دنبال درمان نروند.»
با اینحال، او میگوید که دولت پاکستان با محققان، رسانهها و دانشگاهها همکاری میکند تا آگاهیبخشی کند که این یک بیماری شایع است.
به گفته دکتر عمیر، یک کیت خودآزمایی نیز برای کسانی که از انگ اجتماعی میترسند، معرفی شده است که امکان آزمایش در خانه را فراهم میکند و اگر کسی اچآیوی مثبت باشد، میتواند به ما مراجعه کند و دارو دریافت کند.
او میگوید مردم همچنین این تصور اشتباه را دارند که این بیماری فقط از طریق اعمال نادرست شیوع پیدا میکند.
«این بیماری از طریق بیبندوباری جنسی هم شیوع پیدا میکند، اما نه فقط آن. این بیماری از طریق مصرف مواد مخدر، افرادی که با سرنگهای استفاده شده تزریق میکنند، هم شیوع پیدا میکند.»
ما با شرکای خود و مددکاران اجتماعی همکاری میکنیم تا به افرادی که رفتارهای پرخطر و ناسالم دارند، دسترسی پیدا کنیم. وقتی آنها آزمایش میدهند، برای درمان نیز به ما مراجعه میکنند.
داکتر عمیر میگوید داروهای پیشگیری از اچآیوی موجود در پاکستان در اینجا تولید نمیشوند، بلکه از خارج از کشور میآیند.
«اینها داروهایی هستند که توسط شرکتهای مورد تأیید سازمان صحت جهانی تجویز میشوند. داروهایی که به گروههای پرخطر داده میشود، بسیار مؤثر است، اما ما باید سبک زندگی ناسالم آنها را متوقف کنیم.»
چندین کارگر جنسی که با بیبیسی صحبت کردند میگویند که بدون هشدار قبلی این داروها را دریافت میکنند.
با اینحال، در حالی که برخی از زنان با وجود این بیماری به کار خود به عنوان کارگر جنسی ادامه دادهاند، برخی دیگر از ترس شیوع بیماری، کار خود را رها میکنند.
ماریا (اسم مستعار) یکی از آنهاست که پس از ازدواجش هشت سال به عنوان کارگر جنسی کار کرد.
او گفت: «من در ابتدا هرگز به مشتریانم نگفتم که اچآیوی دارم و دارو مصرف میکنم. اما بعد این کار را متوقف کردم چون میترسیدم که ممکن است شخص دیگری را آلوده کنم.»
