افغانستان در دستور کار دیدار پوتین و رحمان در تاجیکستان

    • نویسنده, فرهاد محمدی
    • شغل, بی‌بی‌سی
    • در, لندن
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۳ دقیقه

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، امروز جمعه (۲۰ نوامبر) در سفری یک روزه به تاجیکستان با همتای تاجیک خود، امام‌علی رحمان، دیدار کرد.

خبرگزاری تاس روسیه گزارش داده است که آنها در شهر دوشنبه درباره «فعالیت پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان، مسائل امنیت منطقه‌ای و چشم‌اندازهای گسترش همکاری‌های دوجانبه گفت‌وگو کردند.»

امنیت مرزی میان تاجیکستان و افغانستان نیز از مسائل مورد گفت‌وگو بوده است.

جزئیات بیشتری از دیدار دو رئیس جمهور در پیوند با افغانستان منتشر نشده اما سهراب ضیا خبرنگار بی‌بی‌سی در دوشنبه می‌گوید: «به نظر می‌رسد که پوتین در رویکردش خواهان روابط خوب کشورهای آسیای میانه با حکومت طالبان است. مسکو این کشورها را حیاط خلوت خود می‌داند که امنیت آنها تأثیر مستقیم بر امنیت روسیه دارد؛ به‌ویژه در زمانی که روسیه در اوکراین درگیر است.»

نشانه‌هایی از بهتر شدن روابط میان کابل و دوشنبه نیز به چشم می‌خورد. اخیرا دو طرف از اراده خود برای گشایش بازار مشترک مرزی گفتند.

نیویارک تایمز اخیرا گزارش داد که در دیدار اخیر نمایندگان روسیه و امریکا، مسکو علاوه بر مطرح کردن موضوع اوکراین و اروپای شرقی، خواستار این شده بود که ناتو از «هرگونه فعالیت در آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی» خودداری کند.

این خواست پس از آن مطرح شد که مارک روبیو، وزیر خارجه امریکا، در سفر اخیرش به ازبیکستان و دیدار با همتایانش از آسیای میانه از تلاش برای گسترش روابط میان واشنگتن و این منطقه خبر داد.

پایگاه ۲۰۱ روسیه که در تاجیکستان مستقر است نیز از موضوعات مورد بحث آقای پوتین با رحمان بوده است. چند مقام روسی هم اخیرا به همین منظور به تاجیکستان سفر و در مورد گسترش آن صحبت کرده بودند. این پایگاه بزرگترین مقر نیروهای روسی در خارج از خاک روسیه است.

تاس از پوتین در این نشست نقل کرده که: «امروز این فرصت را خواهیم داشت تا درباره امنیت منطقه‌ای خارج از چارچوب سازمان پیمان امنیت جمعی و به‌طور جداگانه درباره فعالیت پایگاه نظامی‌مان گفت‌وگو کنیم.»

آقای پوتین همچنین در مورد روابط اقتصادی میان روسیه و تاجیکستان گفته است که: «سال گذشته حجم تجارت ما بیش از ۲۵ درصد رشد داشت و امسال نیز طی ۹ ماه نخست، نزدیک به ۱۹ درصد افزایش یافته است. این سرعت خوبی است. امور رو به جلو حرکت می‌کند. شرکت‌های بسیاری با سرمایه روسیه فعالیت دارند و بیش از ۷۰ منطقه از روسیه با مناطق مختلف تاجیکستان همکاری می‌کنند.»

سایه تحریم روسیه؛ حواله‌ها ۵۷ درصد تولید ناخالص داخلی تاجیکستان است

نشریه تایمز آسیای مرکزی که در قرقیزستان فعال است و به موضوعات آسیای مرکزی می‌پردازد، دو روز پیش گزارشی را منتشر کرد و گفت: تاجیکستان چند روز پس از آنکه اتحادیه اروپا «یونی‌استریم»، بانکی روسی که مهاجران تاجیک برای فرستادن پول به خانه از آن استفاده می‌کنند، را تحریم کرد، برای استقبال از ولادیمیر پوتین آماده می‌شود.

رسانه‌ها در مورد تحریم این بانک گفته‌اند: «شورای اتحادیه اروپا اعلام کرده است که یونی‌استریم به پرسنل نظامی روسیه، از جمله کسانی که در اوکراین می‌جنگند، دوره‌های وقفه برای بازپرداخت قرضه ارائه می‌دهد و در درآمدزایی برای بخش بانکی روسیه فعال است.»

سه روز قبل، آسیا پلاس یک رسانه‌ نیمه‌دولتی تاجیکستان هم گزارش داد که «اتحادیه اروپا بانک تجاری روسی «یونی‌استریم» را که سیستم انتقال پول هم‌نام خود را اداره می‌کند، به تازه‌ترین بسته تحریمی خود علیه روسیه اضافه کرده است. این تصمیم می‌تواند تاجیکستان را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ کشوری که در آن از این طریق برای ارسال و دریافت پول میان تاجیکستان و روسیه، از جمله حواله‌های مالی کارگران مهاجر، استفاده می‌شود.»

به گزارش نشریه تایمز آسیای مرکزی، جدیدترین ارزیابی کشوری بانک جهانی می‌گوید که «تضعیف اقتصاد روسیه و سخت‌گیرانه‌تر شدن قوانین مهاجرتی، ممکن است پولی را که کارگران تاجیک به خانه می‌فرستند کاهش دهد و رشد اقتصادی تاجیکستان را در میان‌مدت کند سازد.»

به گفته این رسانه، «بر اساس آمار بانک جهانی، تاجیکستان وابسته‌ترین اقتصاد جهان به حواله‌های اسعاری مهاجران است؛ به‌طوری که حواله‌های شخصی دریافتی در سال ۲۰۲۵ معادل ۵۷/۷ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور بوده است. بر پایه آمارهای رسمی دوشنبه، در این کشور ۱۰/۸ میلیون نفری، بیش از ۷۰۲ هزار نفر در سال ۲۰۲۵ برای کار به خارج رفتند که بیشتر آن‌ها راهی روسیه شدند.»

در خبرهایی که از گفت‌وگوی آقایان پوتین و رحمان منتشر شده، اشاره مستقیمی به تحریم بانک یونی‌استریم و تأثیر آن بر اقتصاد تاجیکستان نشده است اما از آنجایی که اقتصاد از موضوعات محوری صحبت بوده احتمال اینکه آقای رحمان این نگرانی را با رئیس جمهور روسیه در میان گذاشته باشد، وجود دارد.

پوتین از شهر شنژن چین، محل نشست سران سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا-اقیانوسیه مستقیم به دوشنبه پرواز کرده بود و امروز بعداز ظهر به وقت محل، تاجیکستان را ترک کرد.