Reform yn tynnu nôl eu dadl yn y Senedd ar ryddid i lefaru

Cyhoeddodd Joe Martin, arweinydd Reform yng Nghymru Helen Jenner a phrif chwip y blaid, Llŷr Powell, y boicot ar risiau'r Senedd ddydd Mercher.
Disgrifiad o’r llun,

Cyhoeddodd Joe Martin, arweinydd Reform yng Nghymru Helen Jenner a phrif chwip y blaid, Llŷr Powell, y boicot ar risiau'r Senedd ddydd Mercher yr wythnos diwethaf

GanAlun Jones
BBC Cymru Fyw
  • Cyhoeddwyd

Cafodd dadl a gyflwynwyd gan Reform yn cynnig bod y Senedd "yn credu y dylid cynnal ac amddiffyn yr egwyddor o ryddid i lefaru" ei thynnu nôl, wrth i'w boicot o'r trafodion ym Mae Caerdydd barhau.

Roedd y ddadl wedi ei chyflwyno gan Llŷr Powell, AS y blaid ar gyfer Blaenau Gwent Caerffili Rhymni, ac wedi ei hamserlennu i fod yn awr o hyd.

Roedd y blaid wedi cyflwyno'r cynnig y diwrnod ar ôl i un o'u haelodau, Joe Martin, gael ei wahardd rhag siarad yn Siambr y Senedd, oherwydd sylwadau a ddisgrifiwyd gan y Llywydd fel rhai oedd, meddai, yn amlwg yn "wahaniaethol" ac yn "sarhaus".

Tynnwyd y cynnig yn ôl oriau cyn yr oedd y ddadl i fod i gael ei chynnal.

Ddydd Mercher, roedd aelodau'r brif wrthblaid yn absennol yn Siambr y Senedd, heblaw am y cyfnod pleidleisio ar ddiwedd y cyfarfod.

Yn y cyfamser, mae Llywydd y Senedd, Huw Irranca-Davies, wedi atgoffa Aelodau o'r Senedd am bwysigrwydd mynychu a chyfrannu mewn cyfarfodydd llawn.

Daeth geiriau'r Llywydd ar ddechrau cyfarfod prynhawn Mercher, wrth i seddi Reform yn y Siambr barhau yn wag.

Dechreuodd eu boicot o'r cyfarfod llawn ddydd Mercher wythnos diwethaf ar ôl i'r Llywydd ddweud wrth AS Reform Joe Martin y diwrnod blaenorol na fyddai'n cael ei alw i siarad yn y Senedd nes iddo ymddiheuro am ei sylwadau.

Roedd Martin, aelod dros Gaerdydd Penarth, yn adleisio damcaniaeth asgell dde eithafol bod y boblogaeth wyn yn cael ei ddisodli'n bwrpasol gan fewnfudo.

'Blaenoriaeth uchaf'

Dywedodd y Llywydd brynhawn Mercher: "Hoffwn atgoffa'r holl Aelodau o'r pwysigrwydd – pwysigrwydd rydym i gyd yn ei rannu – o fynychu a chyfrannu at y trafodaethau hyn yn y Siambr.

"Rwy'n credu'n gryf bod ein gwaith – gwaith pob un ohonom – yn cael ei gryfhau'n sylweddol pan fydd yr holl Aelodau yn y Siambr hon, o bob plaid, yn cymryd rhan.

"Mae'r sesiynau llawn wrth wraidd ein gwaith seneddol. Dyma lle rydym ni – chi – yn craffu ar y llywodraeth.

"Dyma lle rydym yn trafod materion sy'n bwysig i bobl Cymru, a lle rydym yn gwneud penderfyniadau ar eu rhan.

"Felly, hoffwn ailbwysleisio: rwyf am i'r holl Aelodau gydnabod y pwysigrwydd hwnnw - mynychu a chymryd rhan yn y sesiynau llawn yn flaenoriaeth uchaf, a chydnabod y cyfrifoldeb sydd arnom ni i gyd, ar y cyd, tuag at y bobl rydym yn eu cynrychioli.

"Fel y Llywydd, gallaf ddweud fy mod wedi ymrwymo'n llwyr i helpu i sicrhau bod y nod hwn yn cael ei gyflawni ar gyfer pob un ohonom yn y Siambr hon."

Huw Irranca-DaviesFfynhonnell y llun, Senedd Cymru
Disgrifiad o’r llun,

Daeth Huw Irranca-Davies yn Llywydd y Senedd yn dilyn etholiad mis Mai

Yn ystod cwestiynau ar fusnes y llywodraeth ddydd Mawrth yr wythnos diwethaf, gofynnodd Joe Martin i'r Trefnydd, Heledd Fychan, am ddatganiad ynghylch yr hyn a ddisgrifiodd fel "disodli pobl wyn o Brydain" yn y DU.

Dywedodd: "Oherwydd mewnfudo ar raddfa eang a chyfraddau geni gwahanol, byddwn yn y lleiafrif yn ein gwlad ein hunain ymhen dim ond 37 mlynedd, yn 2063."

Gofynnodd Heledd Fychan i'r Dirprwy Lywydd, a oedd yn cadeirio'r sesiwn ar y pryd, a oedd y cwestiwn yn torri rheolau'r Senedd.

Yn ddiweddarach, ar ôl adolygu'r cofnod, dywedodd Huw Irranca-Davies fod cyfraniad Joe Martin "wedi cythruddo'n ddiangen ac yn fwriadol dramgwyddus".

Dywedodd y Llywydd na fyddai'n galw ar Martin i siarad yn y Siambr nes iddo ymddiheuro.

Nid dyma'r tro cyntaf i Joe Martin wynebu beirniadaeth am ei sylwadau yn y Senedd.

Ym mis Mehefin, cafodd ei gyhuddo gan Blaid Cymru o ddefnyddio rhethreg beryglus ar ôl honni bod ymosodiadau gan geiswyr lloches o Swdan yn anochel.

Y diwrnod canlynol, gadawodd Aelodau'r Senedd y Siambr yn ystod araith ganddo ar ôl iddo wneud sylwadau bod nyrsys o India yn cymryd swyddi pobl Cymru.

Yn ddiweddarach, cafodd ei feirniadu eto gan y Llywydd am sylwadau "sarhaus" yn ystod dadl am Wasanaeth Rhywedd Cymru, sydd wedi bod yn wynebu argyfwng.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.