Crynodeb

  • Croeso i ddiwrnod cyntaf Eisteddfod Genedlaethol y Garreg Las

  • Mae'r Eisteddfod eleni yn dathlu Yr Arglwydd Rhys ac Eisteddfod gyntaf 1176

  • Llywydd yr Ŵyl yw Mari Grug a bydd yn annerch y gynulleidfa yn y seremoni agoriadol

  • Perfformiad cyntaf sioe gerdd newydd sbon 'Sefyll ar y Sgwâr' - sioe sy'n dathlu gwaddol Ail Symudiad

  • Heno Super Furry Animals yn perfformio ar y Maes

  1. Betsan Moses: 'Y torfeydd yn llifo'wedi ei gyhoeddi 10:45 GMT+1

    Yn y gynhadledd i'r wasg dywedodd Prif Weithredwr yr Eisteddfod, Betsan Moses, bod hi'n argoeli i fod yn ddiwrnod llwyddiannus.

    "Mae'r torfeydd yn llifo, am 06:50 roedd na deulu yn y ganolfan groeso!"

    Gyda Sioe Aberteifi yn digwydd yn yr ardal hefyd dywedodd "ni wedi cydweithio i gadw'r ffyrdd i fynd, maen nhw'n dod yn hwylus!

    "Mae'n argoeli i fod yn ddiwrnod a hanner!"

    cynhadledd
  2. Chwech o fandiau yn cystadlu am Gwpan Ivor Jarviswedi ei gyhoeddi 10:39 GMT+1

    Mae cystadleuaeth Bandiau pres dosbarth 2/3 yn para tan oddeutu 11:45 ar lwyfan y pafiliwn.

    Mae chwech o fandiau yn cystadlu sef Band Arian Crosskeys, Ammanford Town Silver Band, Band Pres Llansawel, Seindorf Arian Crwbin, Newport Borough Brass Band a Markham and District Band.

    Y beirniad yw Gareth Robinson.

    band
    Disgrifiad o’r llun,

    Y band o Gasnewydd yn ymarfer cyn mynd ar y llwyfan

  3. 🤔 Sut i gyrraedd y maes?wedi ei gyhoeddi 10:34 GMT+1

    Mae'r Eisteddfod yn pwysleisio bod yna bob ymdrech i sicrhau prifwyl sy'n amgylcheddol gyfeillgar ac felly mae anogaeth i deithio ar drafnidiaeth gyhoeddus.

    Dod ar drên?

    Mae Trafnidiaeth Cymru'n rhedeg bysiau gwennol rheolaidd i'r Maes o orsaf Caerfyrddin, gyda'r bws olaf yn gadael y Maes i ddychwelyd i orsaf Caerfyrddin ar gyfer trên:

    • 22:41 i Gaerdydd (Llun i Gwener);
    • 21:34 (dydd Sadwrn);
    • 21:15 (dydd Sul).

    Mae'r gwasanaeth bws gwennol am ddim ac mae modd darllen yr amserlen yma, dolen allanol.

    Mae nifer o orsafoedd trên eraill sy'n cysylltu â bysiau, ac mae modd dal trên i orsaf Abergwaun er mwyn cerdded i'r orsaf fysiau yn y dref a dal bws T5 sy'n mynd heibio'r Maes.

    Steddfod

    Dod ar fws?

    Gallwch ddefnyddio gwasanaeth bws TrawsCymru T5 i fynd yn uniongyrchol i'r Eisteddfod yn Llantwd.

    Mae TrawsCymru wedi cynyddu pa mor aml mae'r gwasanaeth T5 yn gweithredu rhwng Aberteifi ac Abergwaun rhwng 1 ac 8 Awst.

    Mae gwasanaeth bws 430 yn darparu cysylltiad rhwng Arberth ac Aberteifi drwy Grymych.

    Bydd y gwasanaeth yn rhedeg yn ddyddiol yn ystod yr Eisteddfod, gyda phob gwasanaeth yn teithio'r holl ffordd i ac o Arberth.

    Bydd bws ychwanegol hwyr gyda'r nos hefyd yn gadael yn uniongyrchol o'r Maes am 23:15.

    Mae gwasanaeth bws 460 yn darparu cysylltiad rhwng Caerfyrddin ac Aberteifi drwy Gastellnewydd Emlyn - o ddydd Llun i Sadwrn yn unig.

    Newidiwch yn Aberteifi ar gyfer cysylltiad ymlaen i'r Maes ar wasanaeth T5 neu'r bws gwennol.

    Gallwch hefyd ddefnyddio gwasanaeth bws fflecsi i deithio o amgylch yr ardal tra byddwch yno.

    Bydd gwasanaeth bws gwennol (Bws yr Arglwydd Rhys) yn rhedeg yn rheolaidd rhwng Sgwâr Finch a'r Maes o 07:00 tan 00:00.

    Mae'r gwasanaeth am ddim ac yn gadael y sgwâr ar yr awr i deithio i'r Maes ac yn gadael y Maes i ddychwelyd i Aberteifi bob hanner awr wedi.

  4. Profiad arbennig i ysgol leol - nifer erioed wedi bod yn yr Eisteddfodwedi ei gyhoeddi 10:27 GMT+1

    Bydd disgyblion Ysgol Glannau Gwaun o Abergwaun yn chwarae offerynnau drwy'r dydd ym Mhentre Y Garreg Las, ar Lwyfan y Maes ac ym mhabell Gwasanaeth Cerddoriaeth Sir Benfro.

    Dywedodd y pennaeth Mari Jones: "Mae dod i'r Eisteddfod yn brofiad bendigedig i'r plant ac maen nhw mor gyffrous. Mae'r ysgol yn ysgol ddwy ffrwd - Cymraeg a Saesneg a dyw llawer erioed wedi bod yn yr Eisteddfod Genedlaethol o'r blaen.

    "Mae mor gyfleus a gwych i gael y brifwyl yng nghanol y tair sir ac mae'r bore cyntaf yn llawer prysurach nac o'n i yn feddwl."

    Abergwaun

    "Dwi'n cofio mynd i faes Eisteddfod Abergwaun 1986 pan o'n i yn fach ac fe wnaeth hi fwrw drwy'r wythnos - felly mae'n wych cael diwrnod braf heddiw.

    "Rydyn ni yn ddiolchgar iawn i Wasanaeth Cerddoriaeth Sir Benfro sy'n rhoi cyfle i bob disgybl ym mlwyddyn 4 i chwarae offeryn a rydyn ni ar y maes heddiw i ddathlu hynny," ychwanegodd.

  5. O'r gynhadledd i'r wasg: 'Gobeithio y daw'r genedl yma yn ei miloedd'wedi ei gyhoeddi 10:23 GMT+1

    Wrth agor y gynhadledd i'r wasg fore Sadwrn, dywedodd Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith, John Cwmbetws: "Mae 'di bod yn bleser rhyfeddol.

    "Mae'r fraint yn fwy fyth i fod wedi arwain tim diwyd - pobl sydd wedi rhoi ac ymroddi yn llwyr i'r wyth diwrnod hyn.

    "Ry'n ni wedi cael hwyl anghyffredin wrth godi arian.

    "O ffenest y gegin adref dwi'n medru gweld y deml eisteddfodol, dwi wedi gweld hi'n dod o'r ddaear fel Phoenix.

    "Gobeithio y daw'r genedl yma yn ei miloedd."

    cynhadledd
  6. A beth am y tywydd? Gwell pacio cot ac ☂️wedi ei gyhoeddi 10:14 GMT+1

    Tywydd

    Mae ’na ychydig o newid ar droed o ran y tywydd, felly dyma’r rhagolygon ar gyfer ardal yr Eisteddfod, fel maen nhw ar hyn o bryd, medd Llyr Griffiths-Davies, cyflwynydd tywydd Radio Cymru.

    Dydd Sadwrn

    Diwrnod sych a heulog, gydag awel ysgafn. Y tymheredd tua 18 i 20 gradd selsiws.

    Dydd Sul

    Bore heulog, ond yn cymylu yn ystod y prynhawn gydag ychydig o law ysbeidiol erbyn nos Sul. Y tymheredd tua 20-22 gradd selsiws.

    Dydd Llun

    Cyfnodau heulog, gyda chawodydd, all fod yn drwm ar brydiau, gyda mellt a tharanau’n bosib. Y tymheredd yn debygol o gyrraedd 23 gradd selsiws.

  7. 'Braf cael y Steddfod yn lleol a chael Cymru yn dod i ardal y Wes Wes'wedi ei gyhoeddi 10:13 GMT+1

    “Mae'n lyfli bod hon yn Steddfod leol i ni a ni mor falch bod Cymru yn cael ymweld â chornel y Wes Wes,” medd Begw a Steffan o Efailwen.

    begw
  8. Cyfarwyddwr Artistig y Brifwyl: 'Llwyth o arlwy i bawb'wedi ei gyhoeddi 10:07 GMT+1

    Dros Frecwast
    BBC Radio Cymru

    Wrth siarad ar Dros Frecwast bore 'ma dywedodd Elen Elis, Cyfarwyddwr Artistig yr Eisteddfod: "Mae yna arlwy eang iawn. Dwi yn ddiolchgar hefyd i bobl leol oherwydd ni wedi bod yn trefnu yr holl arlwy artistig gyda'r bobl leol a gyda phartneriaid wrth gwrs hefyd - ac mae artistiaid da yn gweithio efo ni o flwyddyn i flwyddyn.

    "Da ni wedi eistedd rownd byrddau - mae pobl o gelfyddydau gwahanol wedi bod yn trafod themâu gan gynnwys enwogion, hanes a thirwedd a chynnyrch lleol,

    "Mae 'na lwyth o arlwy i bawb. Ni wedi siapio amserlen ar y cyd - ac mae yna linyn cyswllt ar draws ein llwyfannau ni."

    Elen Elis yw Cyfarwyddwr Artistig y Brifwyl
    Disgrifiad o’r llun,

    Elen Elis yw Cyfarwyddwr Artistig y Brifwyl

  9. Rhy gynnar i hufen iâ tybed? Mae Bonnie yn y ciwwedi ei gyhoeddi 10:02 GMT+1

    hufen ia

    Mae ambell le ar y maes i brynu hufen iâ arbennig.

    Bonnie o Abertawe yw’r cwsmer cynta'!

    hufen ia
  10. Pa stondin sy'n lle? A lle mae Llwyfan y Maes?wedi ei gyhoeddi 09:58 GMT+1

    map o'r safleFfynhonnell y llun, Eisteddfod Genedlaethol Cymru
  11. Paratoi i grwydro'r maes - mae'r map yn bwysig iawn!wedi ei gyhoeddi 09:56 GMT+1

    Roedd Jem Tynrhos a Jane Blank o Lanrhystud yn astudio'r map yn y brif fynedfa cyn mentro ar y maes. Bydd Jem ar stondin Clera ger y Tŷ Gwerin drwy'r wythnos yn cynnal sesiynau twmpath.

    Mae Jane, sy'n awdures llyfrau hanesyddol, yn "edrych mlaen i grwydro'r maes, mwynhau'r awyrgylch a mynd i'r Lle Celf ynghyd â mynychu llu o ddigwyddiadau llenyddol".

    Jem Tynrhos a Jane Blank
  12. Mari Grug, Llywydd y Brifwyl wedi cyrraedd y Maeswedi ei gyhoeddi 09:50 GMT+1

    “Co ni off! Mae'r Steddfod wedi dechre a fi mor falch o bawb sy' wedi bod yn rhan o’r paratoi.

    "Braint yw cael bod yn llywydd a fi methu aros!” medd Mari Grug wrth gyrraedd y Maes.

    Bydd Mari yn siarad yn y seremoni agoriadol am 13:45

    Mari
  13. 'Good vibe' 'ma, medd y teulu o Dryslwynwedi ei gyhoeddi 09:43 GMT+1

    Mae Gruffydd Rees ac Ifan, Llew a Fflur o Dryslwyn ger Llandeilo yn brysur yn y babell wyddoniaeth gydol y dydd.

    Mae good vibe 'ma, medd Gruffydd wrth i'r haul dywynnu.

    Dryslwyn
  14. Os yn gyrru i'r Eisteddfod y cod post yw SA43 3NUwedi ei gyhoeddi 09:34 GMT+1

    Mae Llantwd yng ngogledd Penfro a rhyw dair milltir o Aberteifi.

    Os ydych yn gorfod teithio mewn car i'r Eisteddfod, y cyngor yw dilyn yr arwyddion 'Eisteddfod' melyn i gyrraedd y Maes. Y y cod post yw SA43 3NU.

    Mae Maes B, y maes carafanau a gwersylla teuluol, Hwyrnos a maes pebyll Maes B, ynghyd â'r meysydd parcio i gyd yn agos at Faes yr Eisteddfod.

    O'r gogledd a'r canolbarth:

    Bydd traffig yn teithio i'r Maes ar yr A487, gan deithio i'r de o Aberystwyth, ymlaen i Synod Inn, heibio Aberteifi, cyn cyrraedd y safle, i'r gogledd o Lantwd ar yr A487.

    O dde Cymru:

    Bydd arwyddion clir yn cael eu gosod o gyffiniau Caerfyrddin ymlaen.

    O'r ardal hon, dilynwch yr A40 i gyfeiriad cylchfan Penblewyn. Yno, cewch eich cyfeirio i gymryd yr A478 tua'r gogledd.

    Parhewch hyd at y groesffordd gyda'r B4332, trowch i'r chwith a theithio tua'r gorllewin.

    Dilynwch yr B4332 am tua dwy filltir, trowch i'r dde a dilyn y ffordd tuag at yr A487, nes cyrraedd y gyffordd gyda'r A487.

    Ar ôl cyrraedd yr A487, ewch tua'r gogledd i gyfeiriad Aberteifi.

    Parhewch am filltir nes cyrraedd y lleoliad, yn Llantwd.

    map eisteddfod

    Dod ar feic?

    Mae hyd at 400 safle beic cloadwy wedi'u lleoli wrth ymyl y Ganolfan Groeso.

    Y cyngor yw i chi gymryd gofal wrth feicio i'r Maes gan fod yr A487 yn gallu bod yn brysur.

  15. Hollywood neu Llantwd?wedi ei gyhoeddi 09:32 GMT+1

    ArwyddFfynhonnell y llun, Digwyddiadau Eisteddfod y Garreg Las

    Mae yna groeso twymgalon iawn yn Llantwd

    arwyddFfynhonnell y llun, Digwyddiadau Eisteddfod y Garreg Las
  16. Nifer wedi dod i wrando ar ragbrawf yr unawd o dan 12wedi ei gyhoeddi 09:31 GMT+1

    Am 13:10 cystadleuaeth yr Unawd o dan 12 oed fydd ar lwyfan y Pafiliwn.

    Y dasg eleni yw canu 'Fy ngardd fach i' gan J Eirian Jones.

    Dyma'r olygfa o'r rhagbrawf ben bore.

    Mae tair gwobr - £60, £40 a £20 - oll wedi cael eu rhoi gan Gwynfor, Sian a Rhiannon, er cof am Dad a theulu Pennar, Llandudoch.

    Y beirniaid yw Catrin Aur a Jessica Robinson.

    rhagbrawf
  17. 'Joio a ffindo Cyw yw plan y plant' wedi'r cystadluwedi ei gyhoeddi 09:24 GMT+1

    Mae'r criw yma o Grwbin newydd gyrraedd y Maes.

    Mae Efan, Steffan a Dewi (y plant) wedi dod i gefnogi Cath a Buddug sy'n cystadlu heddiw gyda seindorf arian Crwbin.

    Yn ôl Buddug "joio a ffindo Cyw yw plan y plant ar ôl i ni gystadlu".

    Crwbin
  18. Cystadlu am y tro cyntaf er mwyn dathlu Cymreictod Pontarddulaiswedi ei gyhoeddi 09:19 GMT+1

    Mae brass@bont yn cael paned yn y brif fynedfa ben bore cyn cystadlu yn y 4ydd adran i fandiau pres.

    Dyma'r tro cyntaf i'r band o Bontarddulais gystadlu yn yr Eisteddfod.

    Dywedodd Alison Gent, yr arweinydd: "Wnaethon ni benderfynu cystadlu eleni gan bod ganddon ni lawer o aelodau ifanc erbyn hyn ac i ddathlu Cymreictod Pontarddulais."

    band
  19. 'Rhaid cael ymarfer ben bore' ar y Maeswedi ei gyhoeddi 09:13 GMT+1

    Y bandiau pres sy'n cystadlu ben bore.

    Mae heddiw hefyd yn ddiwrnod y cystadleuwyr ifanc ac yn eu plith y bydd Carys o Aberteifi sy'n cystadlu ar yr unawd o dan 12.

    Dyma hi'n ymarfer ben bore.

    Pob hwyl i'r cystadleuwyr.

    Carys
    Disgrifiad o’r llun,

    Carys o Aberteifi yn ymarfer

  20. Y croeso yn gynnes - a ffarwelio eleni â'r stamp ar gefn eich llawwedi ei gyhoeddi 09:07 GMT+1

    Mae Hanna a Luned o Gaerdydd wedi cychwyn gweithio ben bore.

    “Dyma’r bedwaredd flwyddyn i ni weithio yn yr eisteddfod, ond ni’n edrych mlaen i fynd i Maes B ddiwedd yr wythnos,” meddai'r ddwy.

    Eleni bydd y tocynnau yn cael eu sganio - wrth fynd i mewn ac allan o'r maes.

    Wrth ddefnyddio'r system yma mae'r trefnwyr yn gwybod yn union faint o bobl sydd ar y Maes - ffarwel felly i'r stamp 'na ar gefn eich llaw wrth adael y maes.

    hanna
    Disgrifiad o’r llun,

    Hanna a Luned yn barod i'ch croesawu