Ông Tô Lâm đến Paris: Trống đồng, Bắc đẩu bội tinh, bảo tàng và gì nữa?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi gặp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Điện Élysée ở Paris vào ngày 10/9 đã khẳng định quan hệ hai quốc gia đang ở "giai đoạn tốt đẹp nhất", đồng thời cảm ơn việc Pháp đã trao trả cho Việt Nam Trống đồng Đông Sơn.

Việc trao trả này trước đó đã được Bộ Văn hóa Pháp tổ chức trong khuôn khổ cam kết của hai bên về chống buôn bán trái phép tài sản văn hóa và tặng một số hiện vật cho Bảo tàng Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hiện vật Trống đồng Đông Sơn này vào tháng 8/2014 đã được các nhân viên Hải quan thu giữ tại sân bay Saint-Jacques de Rennes, được cho là có niên đại hơn 2.000 năm.

Chiếc trống đồng này sau đó đã được đưa vào Bảo tàng Mỹ thuật Rennes. Chính quyền Việt Nam sau đó đã nhiều lần bày tỏ muốn được nhận lại hiện vật này.

"Việc bàn giao một hiện vật văn hóa Việt Nam cho thấy chất lượng của quan hệ ngoại giao và văn hóa giữa Pháp và Việt Nam. Đồng thời, sự kiện cũng thể hiện sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước, được huy động trong cuộc đấu tranh chống nạn buôn bán trái phép các hiện vật văn hóa", Bộ Văn hoá Pháp khẳng định.

Pháp là quốc gia từng đô hộ Việt Nam trong một thời gian dài, và các bảo tàng ở nước này hiện đang trưng bày nhiều hiện vật từ Việt Nam.

Đã có một số hiện vật trước đó được phía Pháp trao trả.

Chẳng hạn, năm 2023, Kim ấn "Hoàng đế chi bảo" của triều Nguyễn đã chính thức về Việt Nam sau quá trình đàm phán với nhà đấu giá tại Pháp.

Năm 2024, Bộ An ninh nội địa Mỹ trao trả cho Việt Nam tượng đồng Nữ thần Durga thuộc văn hóa Champa.

Trong cuộc hội đàm tại Điện Élysée vào ngày 10/9, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mong hợp tác hai nước không chỉ dừng ở mức tuyên bố. Pháp là quốc gia đầu tiên trong EU thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Việt Nam từ năm 2024.

Cũng trong chuyến đi lần này, ông Tô Lâm đã được ông Macron trao Huân chương Đại thập tự Bắc đẩu bội tinh, là huân chương cao quý của Pháp dành cho những cá nhân hoặc tổ chức có đóng góp đặc biệt.

Trong chuyến thăm của ông Tô Lâm lần này, không chỉ có trống đồng, Bắc đẩu bội tinh mà còn hàng loạt các sự kiện khác.

Hỗ trợ xây Bảo tàng Đảng Cộng sản

Việt Nam đã khởi công xây dựng Bảo tàng Đảng Cộng sản Việt Nam từ đầu tháng 2/2026, dự kiến sẽ khánh thành vào đầu năm 2030.

Pháp cũng cho biết sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong quá trình xây dựng bảo tàng này.

Bộ Ngoại giao Pháp vào ngày 10/9 cũng đã trao tặng một số tư liệu liên quan đến lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam ghi rằng ông Hồ Chí Minh rời Việt Nam vào ngày 5/6/1911, và lần đầu tiên đặt chân đến Pháp vào ngày 10/9/1911.

Trong buổi hội đàm, ông Macron khẳng định Pháp sẽ hỗ trợ Việt Nam trong việc cung cấp thêm các tư liệu về lãnh tụ Hồ Chí Minh, người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ông Tô Lâm trước khi đến Pháp đã có chuyến thăm ba ngày đến Nga. Tại đó, trong cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Đảng Cộng sản Liên bang Nga (CPRF) Gennady Zyuganov, ông Tô Lâm cũng đã đề nghị nước này hỗ trợ các nguồn tư liệu, hình ảnh về cách mạng Việt Nam và về lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Quốc phòng và an ninh

Tháp tùng ông Tô Lâm trong chuyến đi Pháp lần này có Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng.

An ninh và quốc phòng là lĩnh vực mà cả hai quốc gia đều "nhất trí mở rộng hợp tác", từ các thương vụ vũ khí đến đào tạo quân y, từ chống tội phạm xuyên quốc gia đến khắc phục hậu quả chiến tranh.

Một trong những thông tin thu hút được sự chú ý gần đây là việc Việt Nam "đang đàm phán mua tiêm kích Rafale của Pháp".

Các nguồn tin ước tính Việt Nam có thể mua khoảng 24-40 chiếc Rafale với tổng trị giá 4-6 tỷ USD, dự kiến bàn giao từ 2028-2030.

Theo L'Express, đàm phán giữa hai bên đã tiến triển đáng kể và một phi công Việt Nam được cho là đã bay thử Rafale vào đầu năm 2026.

Tuy nhiên, chưa có xác nhận chính thức nào từ chính phủ Việt Nam hay hãng sản xuất máy bay của Pháp.

Trong khi đó, các thương vụ mua máy bay thương mại vẫn tiếp tục trở thành một điểm nhấn trong các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao hai quốc gia.

Tại Paris trong dịp này, hàng loạt các thỏa thuận hợp tác giữa các hãng hàng không Việt Nam với hãng sản xuất máy bay Airbus cũng được ký kết.

Cụ thể, Vietnam Airlines ký biên bản ghi nhớ với Airbus mua máy bay dòng A350-900, trong khi Vietravel Airlines ký ý định thư giữa đặt mua 20 máy bay A220 và 30 chiếc A321neo…

Điều này cho thấy hợp tác kinh tế vẫn là một trong những trọng tâm của Việt Nam và Pháp.

Các nhà đầu tư Pháp hiện đã đổ vào Việt Nam số vốn hơn 4 tỷ USD, với gần 750 dự án. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 20 dự án đầu tư vào Pháp, với số vốn đăng ký chưa đầy 40 triệu USD.

Pháp hiện cũng là một thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam khi năm 2025 các doanh nghiệp đã đưa lượng hàng trị giá 6,3 tỷ USD vào thị trường này. Việt Nam cũng nhập lượng hàng hóa trị giá 2,3 tỷ USD từ Pháp trong năm ngoái.

Cả ông Tô Lâm lẫn ông Macron đều thống nhất phát huy tối đa lợi thế của Pháp là cường quốc khoa học hàng đầu châu Âu, chính thức đưa hợp tác khoa học - công nghệ trở thành trụ cột mới trong quan hệ song phương.

Đây là một trong những mục tiêu phát triển mà ông Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh trong thời gian qua.

Tổng thống Emmanuel Macron mong muốn các thỏa thuận hợp tác Việt - Pháp sớm được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể và tin tưởng chuyến thăm sẽ góp phần đẩy nhanh việc triển khai các cam kết giữa hai nước.

Lần gần đây nhất ông Macron hội đàm với ông Tô Lâm là vào tháng 5/2025 trong chuyến thăm đến Hà Nội.

Chuyến thăm năm 2025 của ông Macron được đánh giá là nỗ lực của Pháp trong việc gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương giữa những bất ổn về chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu.

Trong bài viết gửi tới BBC News Tiếng Việt vào tháng 5/2025, ông Vũ Đức Khanh, luật sư và quan sát chính trị Việt Nam, cho rằng những tuyên bố chiến lược từ Paris nếu không đi kèm nguồn lực cụ thể, rất dễ rơi vào trạng thái "chính trị biểu tượng".

"Nếu không điều chỉnh kỳ vọng cho phù hợp với thực lực, Paris có nguy cơ trở thành một 'tác nhân biểu tượng hơn là một đối trọng thực tế' trong ván cờ châu Á," ông viết.

Ngoài ra, ông cũng đánh giá thể chế và tư duy chiến lược của Việt Nam tạo ra một trạng thái bất định, không tạo ra niềm tin từ các đối tác chiến lược thực sự. Theo đó, ông cho rằng những quốc gia khác trong khu vực với "thể chế minh bạch hơn và chiến lược rõ ràng hơn", như Indonesia và Singapore mới là những đối tác mà phương Tây thực sự muốn đầu tư lâu dài.