'Tôi yêu Quốc hội tôi': Nỗi niềm của Việt kiều và nỗi sợ bị 'hoãn xuất cảnh'

Nguồn hình ảnh, Getty Images
Bị hoãn xuất cảnh không phải vì nợ thuế mà do liên quan đến một công ty đã đóng cửa 20 năm trước, doanh nhân Việt kiều Nguyễn Đình Minh Trị "hết sức ngạc nhiên, rồi cho rằng cơ quan thuế của Việt Nam có "những vấn đề tồn đọng".
Ông Trị từ Mỹ về lại Việt Nam đúng lúc Quốc hội đang họp và chính quyền đang trong chiến dịch thu hồi nợ thuế và làm sạch mã số thuế, và ông đã bị lọt vào danh sách hoãn xuất cảnh.
Vị doanh nhân Việt kiều này đã "sorry Cục Thuế", và nhận ra rằng "cái lõi của thuế" chính là Quốc hội, và bày tỏ mong muốn "mong Quốc hội lắng nghe, xem xét và biểu quyết" để tháo gỡ các vấn đề đó.
"Xin mượn cảm hứng từ Tình ca của Phạm Duy, qua tiếng hát của Thái Thanh: 'Tôi yêu Quốc hội tôi, từ khi mới ra đời…' Bà con giơ tay xin gỡ vướng cũng mỏi tay rồi, mong đại biểu giơ tay biểu quyết, để bà con được hoan hô", ông Trị viết trên Facebook cá nhân vào ngày 18/11.
Và rồi chiều ngày 21/11, 453/455 đại biểu có mặt tại hội trường đã bấm nút thông qua một nghị quyết, xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho người nộp thuế trong thời gian qua bị vào diện cấm xuất cảnh.
Khai mạc hôm 17/10 và kết thúc ngày 21/11, Quốc hội đã quyết định hàng loạt các vấn đề quan trọng khác, từ quy định hiến tạng của người dưới 18 tuổi đến tăng xử phạt hành chính cá nhân lên 1,5 tỷ đồng.
Trong 28 ngày họp, đã có những tranh luận, dù không nảy lửa, nhưng cũng đã khiến cộng đồng dậy sóng.
Vậy Quốc hội đã quyết những gì?
Nóng chuyện thuế và hoãn xuất cảnh
Theo báo cáo của Chính phủ, hiện có hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái mã số thuế chưa bị "làm sạch" hay không còn kinh doanh tại địa chỉ đăng ký.
Trong số này không phải ai cũng được xóa nợ mà phải đáp ứng một số điều kiện, trong đó "đã nộp đủ tiền thuế nợ gốc".
Trong thời gian qua, ngành thuế đã khiến cho rất nhiều chủ doanh nghiệp và thương nhân của Việt Nam cảm thấy hoang mang khi liên tục bị chặn lại tại sân bay với lệnh hoãn xuất cảnh.
Điều đó đã khiến cho quyền đi lại của công dân bị hạn chế và vi phạm, chưa nói đến các tổn thất về tiền bạc và thời gian của những người bị chặn xuất cảnh tại sân bay.
Việc hoãn xuất cảnh là cách làm thuận tiện nhất cho cơ quan thuế, nhưng đẩy gánh nặng toàn bộ chi phí tuân thủ lại cho người dân và doanh nghiệp
Quyền tự do đi lại còn bị hạn chế không chỉ vì thuế mà còn xử phạt hành chính khi Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi)
Ngôn ngữ của đạo luật được thông qua có phần hơi khác với dự luật do Bộ Công an trình, nhưng mục đích vẫn một.
Theo đó, Bộ Công an trước đây giải thích tạm hoãn xuất cảnh là "biện pháp cưỡng chế" thì nay được sửa thành "biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế" khi xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đang bị cưỡng chế nộp phạt bỏ trốn.
Cho dù một số đại biểu đã lên tiếng về mức xử phạt hành chính quá cao, có thể làm "bần cùng hóa" người dân, nhưng 460/464 đại biểu Quốc hội đã nhất trí nâng mức phạt hành chính tối đa đối với một cá nhân lên 1,5 tỷ đồng, và một tổ chức là 3 tỷ đồng.
Nhà nước quyết định giá đất
Nếu lệnh hoãn xuất cảnh chỉ là vấn đề liên quan đến các doanh nghiệp, doanh nhân, hộ kinh doanh, thì Luật Đất đai lại tác động đến quyền và lợi ích của đông đảo người dân.
Đạo luật sửa đổi này được 466 trên tổng số 479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành với nhiều nội dung thay đổi. Giá đất chẳng hạn sẽ chính thức do Nhà nước ban hành 3 năm một lần, thay vì giá thị trường.
Đặc biệt, Nhà nước sẽ có thêm các quyền từ định giá đất đến thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, vốn là những vấn đề dai dẳng dẫn đến khiếu kiện đông người và kéo dài từng được BBC News Tiếng Việt phản ánh.
Đáng chú ý, Quốc hội chính thức thể chế hóa việc một dự án khi có được sự đồng thuận 75% thì nhà nước sẽ thu hồi phần diện tích 25% còn lại.
Lần đầu tiên khái niệm "đất bỏ hoang" cũng đã được đưa vào Luật Đất đai, và sẽ bị đánh thuế 0,2% từ 1/7/2027.
Luật về nhận con nuôi tiếp tục cấm ông bà nhận cháu làm con nuôi, hay anh chị em nhận nhau làm con nuôi.
Quy định này đã có trong luật hiện hành và được thực thi từ lâu, nhưng mới đây là được làm nóng lên từ Đại biểu Lý Anh Thư (đoàn An Giang) vào hồi đầu tháng 11.
Thông qua các đề xuất của Bộ Công an

Nguồn hình ảnh, quochoi
Sự tồn tại của cơ quan điều tra Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao cũng chính thức chấm dứt.
Quốc hội đã chấp thuận đề nghị của Chính phủ về việc giải tán cơ quan này, và chuyển chức năng quyền hành về cho Bộ Công an điều tra sai phạm trong quy trình tố tụng hình sự.
Bộ Công an lần đầu tiên đưa ra đề xuất này hồi tháng 4/2025 trong bối cảnh tinh gọn bộ máy.
Thời điểm đó là đã xảy ra một cuộc đấu giằng co "một mất một còn" giữa hai cơ quan, một là Bộ Công an thuộc Chính phủ, và một là Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.
Khi đó, vụ án nữ sinh 14 tuổi ở Vĩnh Long bị xe tải tông tử vong đã được lật lại từ cơ quan Điều tra Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.
Kết quả là hai vụ án bị khởi tố. Trong khi lực lượng công an khởi tố vụ án về tai nạn giao thông, Cơ quan Điều tra của Viện Kiểm sát đã khởi tố vụ án, bắt ba cán bộ công an và ba cán bộ ngành kiểm sát đã để lọt vụ án này.
Đề xuất bỏ cơ quan điều tra của ngành công tố đã được đưa lên nghị trường trở lại lần này.
Theo Bộ Công an, từ ngày 1/1/2018 đến 31/3/2026, Cơ quan Điều tra Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã xử lý 390 vụ án với 700 bị can.
Con số này chỉ chiếm khoảng 0,04% tổng số hoạt động điều tra trên cả nước, vì thế duy trì một cơ quan như vậy là không hiệu quả.
Tuy nhiên, điều đáng nói là cơ quan điều tra Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao có một chức năng đặc biệt: điều tra các sai phạm của các cơ quan tố tụng chứ không phải là điều tra các vụ án.
Điều đó có nghĩa là cơ quan này có quyền điều tra ba cơ quan gồm công an, viện kiểm sát và tòa án khi có các sai phạm trong quá trình khởi tố, truy tố và xét xử.
Tuy nhiên, kể từ ngày 1/3/2027, chức năng điều tra này chính thức thuộc về Bộ Công an khi cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát chính thức bị giải tán theo luật mới.
Bộ Công an cũng đã ghi dấu ấn tại kỳ họp lần này với một số các quy định khác.
Bộ Luật Hình sự dù mới sửa đổi năm 2025, nay lại tiếp tục được Quốc hội sửa đổi một lần nữa. Đáng chú ý, Quốc hội quyết định thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh theo đề nghị của Bộ Công an.
Có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, 6 tội danh gồm mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.
Như vậy, Việt Nam chỉ còn giữ lại bốn tội còn giữ hình phạt tử hình là phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Điều này đồng nghĩa với việc những người đã bị tuyên án tử hình về sáu tội danh này nhưng chưa bị thi hành án sẽ được chuyển hình phạt thành tù chung thân.
Bên cạnh đó, những người phạm một trong 6 tội danh nêu trên, dù thực hiện hành vi phạm tội trước ngày 1/3/2027, cũng không bị tuyên án tử hình khi xét xử từ ngày bộ luật mới có hiệu lực.
Việt Nam trước đó đã bãi bỏ hình phạt tử hình đối với tám tội danh trong đợt sửa đổi luật năm 2025, trong đó có tội tham ô tài sản.
Điều này đã giúp bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, được chuyển từ án tử hình xuống tù chung thân.
Các đại biểu có mặt tại hội trường cũng đã thông qua một nghị quyết cho phép thu hồi tài sản không qua kết tội' với loại tội rửa tiền, tham nhũng, kinh tế.
Cơ chế này được áp dụng thí điểm trong hai năm, bắt đầu từ tháng 3/2027.
Hiến tạng và cuộc chiến đạo đức

Nguồn hình ảnh, VGP/BBC
Một trong những quy định gây bão mạng trong thời gian qua là đề xuất cho phép trẻ em dưới 18 tuổi được hiến tạng, điều có thể được ví là cuộc chiến về đạo đức.
Quy định trong dự luật Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đã gặp sự phản đối của không ít đại biểu ngay trên diễn đàn quốc hội, trong đó hai nữ đại biểu tên Lan đã có những phát biểu đối ngược nhau.
Theo lý giải của Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, đề xuất này là nhằm mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội được ghép tạng cho người.
Trong khi đó, Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan của đoàn TP HCM nói rằng "tốt nhất là rút đề xuất" luật này vì "không thể hy sinh đứa trẻ này để cứu người khác".
"Đạo đức con người sao có thể làm như vậy?", bà Phong Lan phát biểu hôm 25/10.
"Thờ ơ trước sức khỏe nhân dân đấy mới là vô đạo đức", Bộ trưởng Lan nói trong cuộc họp báo vào tối 27/10, nghẹn ngào giải thích rằng Bộ Y tế "quyết tâm xây dựng luật theo hướng mang lại nhiều lợi ích nhất cho người dân, cho những bệnh nhân đang chờ được ghép tạng, trên tinh thần không ép buộc bất kỳ ai."
Trước hàng loạt phản ứng, Chính phủ đã rút lại đề xuất này, và đến ngày 21/11, Quốc hội đã thông qua đạo luật này trong đó cấm lấy tạng của người dưới 18 tuổi và giới hạn việc hiến tạng khi còn sống của người từ 18 đến dưới 25 tuổi trong phạm vi gia đình.
Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh trong trường hợp đặc biệt.
Với những người từ 18 tuổi trở lên, cho dù khi còn sống chưa đăng ký hiến tạng, nhưng sau khi được xác định là "chết não" chết tuần hoàn", thì trở thành một nguồn hiến tạng.
Điều này, theo luật, cần hai điều kiện: thứ nhất, khi còn sống người đó chưa từng phản đối hiến tạng, và thứ hai là "người đại diện bày tỏ nguyện vọng bằng văn bản, được những người cùng hàng đại diện đồng thuận".
Thiếu tiếng nói của Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh
Đáng chú ý, một trong những đại biểu thường làm dậy sóng mạng xã hội với các đề xuất và hiến kế táo bạo, nhưng bỗng nhiên im lặng trong kỳ họp này là ông Nguyễn Văn Cảnh, đoàn Gia Lai.
Trong suốt 28 ngày của kỳ họp thứ hai với rất nhiều vấn đề dân sinh làm dậy sóng dư luận, nhưng đã không thấy xuất hiện kế sách nào của đại biểu Cảnh.
Ông chỉ duy nhất xuất hiện một lần trên báo Tuổi Trẻ trong kỳ họp này, nói rằng ông đã gửi góp ý hiến kế của mình bằng văn bản về lĩnh vực tâm huyết của ông là giao thông.
Khai mạc từ ngày 17/10, và kết thúc hôm 21/11, các đại biểu đã thông qua 38 luật cùng 5 nghị quyết quy phạm pháp luật, cùng hàng loạt vấn đề khác.
Nhưng điều đáng nói là, Quốc hội cũng tiếp tục cho phép Chính phủ được quyền sửa luật trong các trường hợp khẩn cấp, cấp bách. Chính phủ từng được Quốc hội cho phép ra nghị định điều chỉnh luật hồi năm 2025, và nay điều này đã chính thức được đưa vào trong Luật Văn bản quy phạm pháp luật.
Chính thức, diện tích của Hà Nội cũng đã rộng thêm 40km vuông từ Phú Thọ, và đến ngày đầu tiên của năm sau 1.057 người dân Phú Thọ ở xã Thịnh Minh, xã Lương Sơn và phường Kỳ Sơn sẽ chính thức trở thành công dân thủ đô, theo quyết định được thông qua hôm 21/11.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cũng đã thành công trong việc thuyết phục Quốc hội phê duyệt thêm hai ngày nghỉ lễ được hưởng lương, là ngày 27/7 và 24/11.
27/7 là ngày Thương binh Liệt sĩ, nay trở thành ngày nghỉ lễ gọi là Tổ quốc tri ân, còn 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam. Kết quả này dẫn đến việc người lao động ở Việt Nam trong một năm có 13 ngày nghỉ chính thức được hưởng lương.


















