Các bài đăng trên mạng xã hội có thể khiến bạn bị bỏ tù hoặc trục xuất như thế nào?

Kể từ khi cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran bùng phát cách đây hai tháng, các quốc gia Vùng Vịnh đã bắt giữ, truy tố và trục xuất những người mà họ cáo buộc đã đăng tải những nội dung trên mạng xã hội gây tổn hại đến an ninh quốc gia.

Giới chức đã ban hành các sắc lệnh mới, hạn chế con đường kháng cáo tư pháp, và áp dụng các luật hiện hành, kể cả việc tước quốc tịch của một số người.

Sau khi Bahrain tước quốc tịch của 69 người, Bộ Nội vụ nước này tuyên bố: "Quốc tịch Bahrain của những cá nhân này bị thu hồi vì ca ngợi hoặc bày tỏ cảm tình với các hành động thù địch của Iran, hoặc có liên hệ với các thế lực bên ngoài."

Lực lượng an ninh cũng tăng cường giám sát người dùng mạng xã hội và các nhà hoạt động.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế và ở các quốc gia này cho rằng những biện pháp này là đòn giáng mạnh vào quyền tự do quan điểm và tự do biểu đạt.

Tại Bahrain và Kuwait, những người bị bắt đến từ nhiều tầng lớp khác nhau, gồm nhà báo, người có ảnh hưởng trên mạng, nhà hoạt động nhân quyền và cả người dân bình thường.

Hai nước này cho biết rằng những cáo buộc bao gồm kích động chia rẽ giáo phái, phát tán tin giả, lạm dụng điện thoại di động và các hành vi khác bị coi là làm suy yếu an ninh quốc gia.

Một số quốc gia Vùng Vịnh ngay từ đầu cuộc xung đột đã cảnh báo người dân không quay phim hoặc đăng tải video, thông tin liên quan đến các cuộc tấn công của Iran nhằm vào lãnh thổ của họ.

Gia đình của những người bị bắt tại Bahrain và Kuwait cho biết họ lo ngại về các biện pháp tùy tiện, trong đó có cả việc không được xét xử công bằng hoặc bị tước quốc tịch nếu bị kết án.

Việc này diễn ra sau khi Kuwait ban hành luật quốc tịch mới và Bahrain gần đây có sắc lệnh hoàng gia mới.

Một nhà hoạt động Kuwait giấu tên nói với BBC News rằng chính quyền nước này đã áp dụng các biện pháp thời chiến để giám sát hoạt động trực tuyến.

Theo người này, các biện pháp được sử dụng bao gồm việc lập các chốt kiểm soát an ninh trên một số tuyến đường. Tại đó, nhà chức trách sẽ kiểm tra điện thoại di động và kiểm tra tin nhắn, hình ảnh cũng như tệp ghi âm giọng nói.

Kuwait tuyên trắng án cho nhà báo Shihab-Eldin

Tòa án An ninh Kuwait ngày 23/4 đã ra phán quyết đối với 135 người sau nhiều tuần tạm giam họ để điều tra về cáo buộc lạm dụng mạng xã hội.

Trong số này, 17 người bị kết án 3 năm tù trong các vụ án liên quan đến mạng xã hội. Một người đang sống ở nước ngoài bị tuyên vắng mặt tổng cộng 10 năm tù.

Tòa quyết định không đưa ra án phạt đối với 109 bị cáo nhưng yêu cầu họ xóa một số bài đăng, trong khi 9 người khác được tuyên trắng án. Tất cả đều đối mặt với các cáo buộc như kích động chia rẽ tôn giáo và phát tán tin giả.

Trong số những người được tuyên trắng án có nhà báo Ahmed Shihab-Eldin, một người Mỹ gốc Kuwait bị bắt vào đầu tháng Ba khi về Kuwait thăm gia đình.

Ông là một cây bút từng đoạt giải thưởng và cộng tác với nhiều tổ chức truyền thông quốc tế. Ông Shihab-Eldin được cho là đối mặt với các cáo buộc phát tán thông tin sai lệch, gây hại cho an ninh quốc gia và lạm dụng điện thoại di động.

Trong một tuyên bố, Cauilfion Gallagher, người trợ giúp pháp lý quốc tế cho hai chị em gái của ông Shihab-Eldin là bà Lara và bà Luma - hiện sống ngoài Kuwait - cho biết: "Chúng tôi nhẹ nhõm khi sau 52 ngày bị giam giữ, Ahmed được xác định vô tội đối với mọi cáo buộc."

Lo ngại bị tước quốc tịch

Vào tháng Ba, Kuwait ban hành sắc lệnh quy định án tù từ 3 đến 10 năm, cùng các khoản tiền phạt từ 5.000 đến 10.000 dinar Kuwait (tương đương khoảng 428 triệu đồng-856 triệu đồng), đối với hành vi đăng tải tài liệu bị xem là làm suy yếu quân đội hoặc "cố tình làm xói mòn niềm tin" vào quân đội.

Chính phủ cũng tuyên bố thành lập các tòa án đặc biệt về an ninh quốc gia và chống khủng bố.

Ông Mahmoud Shalabi của Tổ chức Ân xá Quốc tế cho rằng các biện pháp này đã dẫn đến tình trạng tự kiểm duyệt trên diện rộng, khiến hoạt động báo chí độc lập ngày càng khó khăn.

BBC News đã phỏng vấn một công dân Kuwait có người thân bị khi cuộc chiến mới bắt đầu.

Người này cho biết các vụ bắt giữ diễn ra vì những nội dung được đăng tải trên mạng xã hội, kể cả việc bấm nút thích hoặc tương tác với các bài viết có những biểu hiện thương tiếc trước cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei.

Công dân Kuwait này, từ chối tiết lộ danh tính, nói thêm rằng phần lớn người bị giam là thành viên cộng đồng Hồi giáo Shiite, điều mà theo ông khiến nhiều người ngần ngại bày tỏ quan điểm trên mạng xã hội.

Theo cùng nguồn tin, một số người bị giam đã bị chuyển tới nhà tù trung tâm Kuwait, trong đó có cả phụ nữ mang thai.

Ông cho biết những người bị giam không phải công dân Kuwait đã bị chuyển đến các cơ sở trục xuất để chờ đưa khỏi nước này khi hoạt động hàng không nối lại (hiện đã tạm dừng vì cuộc chiến ở Iran).

Người này cũng cho biết các luật sư lo ngại quốc tịch của một số người bị giam có thể bị thu hồi nếu họ bị kết án.

Theo Điều 13 của luật quốc tịch mới của Kuwait, quốc tịch có thể bị tước sau khi bị kết án các tội liên quan đến an ninh quốc gia, báng bổ Thượng đế hoặc Tiểu vương, cũng như các hành vi bị coi là gây hại cho hệ thống chính trị, xã hội hoặc kinh tế của đất nước.

Điều 14 cho phép tước quốc tịch nếu một người bị xác định là hoạt động vì lợi ích của một quốc gia nước ngoài đang có chiến tranh với Kuwait, hoặc quốc gia mà Kuwait đã cắt đứt quan hệ chính trị.

BBC News nhiều lần liên hệ với giới chức Kuwait để phản hồi về các cáo buộc liên quan đến điều kiện và lý do giam giữ, nhưng không nhận được trả lời.

Bahrain tước quốc tịch của 69 người

Các vụ bắt giữ tại Kuwait diễn ra đồng thời với các đợt giam giữ tương tự tại Bahrain.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết nhiều người bị giam ở cả hai nước đang bị truy tố chỉ vì thực thi quyền tự do biểu đạt, trong đó có các cáo buộc như phát tán "tin giả" hoặc lạm dụng mạng xã hội.

Nhà nghiên cứu khu vực Trung Đông - Bắc Phi của Tổ chức Ân xá Quốc tế, Mahmoud Shalabi, nói với BBC News rằng có "những lo ngại nghiêm trọng" về thủ tục tố tụng hợp pháp.

"Tại Bahrain, một số người bị giam không được tiếp cận luật sư," ông nói, đồng thời cho biết những thay đổi pháp lý gần đây ở Kuwait "thực chất đã xóa bỏ một cấp kháng cáo trong hệ thống tư pháp."

Ngày 27/4, Bộ Nội vụ Bahrain thông báo tước quốc tịch của 69 người vì điều mà họ mô tả là "ca ngợi hoặc bày tỏ cảm tình với các hành động thù địch của Iran, hoặc liên hệ với các bên bên ngoài." Giới chức cho biết tất cả những người này đều có nguồn gốc không phải Bahrain.

Cơ quan này nói việc tước quốc tịch được thực hiện theo chỉ thị hoàng gia của Quốc vương Hamad bin Isa Al Khalifa, dựa trên Điều 10 của Luật Quốc tịch Bahrain, vốn cho phép thu hồi quốc tịch trong các trường hợp "gây tổn hại đến lợi ích của Vương quốc" hoặc có hành vi bị coi là đi ngược nghĩa vụ trung thành với nhà nước.

Trên mạng xã hội X, ông Sayed Ahmed Alwadaei, người phụ trách mảng vận động của Viện Nhân quyền và Dân chủ Bahrain, mô tả động thái này là "khởi đầu của một kỷ nguyên đàn áp nguy hiểm, với hậu quả sẽ còn vang vọng trong nhiều thế hệ."

Bahrain: Các vụ bắt giữ dựa trên hành vi phạm tội

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) cho biết tình hình đàn áp ở Bahrain được ghi nhận đã leo thang kể từ khi xung đột bùng phát, bao gồm các vụ giam giữ liên quan đến biểu tình ôn hòa, phát ngôn phản chiến hoặc chia sẻ video trực tuyến.

Một nhà hoạt động Bahrain nói với BBC News rằng khoảng 304 người đã bị bắt kể từ đầu cuộc chiến, trong đó có phụ nữ, trẻ vị thành niên và người nước ngoài. Một số đã bị trục xuất, số khác vẫn đang chờ xét xử.

BBC News đã đề nghị Bahrain xác nhận con số này nhưng chưa nhận được phản hồi.

Theo nhà hoạt động nói trên, các vụ việc liên quan đến sử dụng mạng xã hội và các cáo buộc an ninh quốc gia như liên lạc với thế lực bên ngoài, gửi thông tin hoặc tọa độ, và phát tán tin tức bị coi là sai lệch.

Giới chức Bahrain nói với BBC News rằng các vụ bắt giữ hoàn toàn dựa trên hành vi phạm tội.

Trong một tuyên bố, người phát ngôn chính phủ cho biết, trong khuôn khổ nỗ lực duy trì an ninh và ổn định cũng như đối phó với điều được mô tả là "sự gây hấn trắng trợn của Iran," một số cá nhân đã bị bắt vì các hành vi bị luật Bahrain hình sự hóa.

Các hành vi này bao gồm liên lạc với một quốc gia nước ngoài – ở đây là Iran – tiếp xúc với các tổ chức mà người phát ngôn gọi là các nhóm khủng bố như Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, cũng như phát tán thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm trên mạng, những hành vi mà ông nói là "cấu thành sự ủng hộ đối với hành động gây hấn của Iran và các tổ chức khủng bố của nước này."

Những động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực, khi một số quốc gia vùng Vịnh thông báo bắt giữ các nhóm bị cáo buộc âm mưu tấn công và phá hoại an ninh nội địa.

Một số nhóm bị giới chức cho là có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, trong khi các nhóm khác bị nói là có quan hệ với Hezbollah của Lebanon.