Bảo tàng người Việt đầu tiên ở Úc mở cửa sau nhiều năm xây dựng

Viện Bảo tàng Người Việt Tự Do Úc Châu (Vietnamese Museum Australia) đã khánh thành hôm 17/10, trở thành nơi "gìn giữ và chia sẻ" những câu chuyện về "quá trình định cư của người tị nạn Việt Nam tại Úc", theo trang web chính thức của viện.

Video về lễ khánh thành đã được ông Daniel Kruk, ủy viên Hội đồng đại diện cho Phường Harvester tại Thành phố Brimbank thuộc Melbourne - nơi đặt viện bảo tàng, chia sẻ cùng ngày.

Trong video, một số thành viên mặc áo dài và âu phục trang trọng cắt băng rôn đỏ cạnh đoàn múa lân, với tiếng reo hò của đám đông trước cửa Viện Bảo tàng Người Việt Tự Do Úc Châu.

"Sau biết bao năm lên kế hoạch, gây quỹ và vượt qua nhiều thách thức, giấc mơ về một bảo tàng Việt Nam tại Úc cuối cùng đã dần hiện hữu ngay trước mắt chúng tôi," theo trang Facebook của viện hôm 15/10.

Dưới thời Thủ tướng Malcolm Fraser của Đảng Tự do (1975-1983), nước này đã tiếp nhận hơn 110.000 người tị nạn Việt Nam từ các trại tị nạn khắp khu vực Đông Nam Á – một dấu mốc lịch sử sau sự sụp đổ của Sài Gòn năm 1975 mà bảo tàng ghi nhận.

Tại khu Footscray ở phía tây nội thành Melbourne, nơi có nhiều người Việt sinh sống, người dân vẫn còn thấy bức chân dung của ông Fraser do nghệ sĩ Heesco thực hiện tại Trung tâm dành cho Người tìm kiếm Tị nạn (Asylum Seeker Resource Centre) cùng câu nói nổi tiếng của ông: "Úc tự hào là một quốc gia đa văn hóa, được củng cố do sự cống hiến và đóng góp của những người đến đây, dù là người tị nạn hay người nhập cư."

Trên trang web chính thức, Viện Bảo tàng Người Việt Tự Do Úc Châu kêu gọi người dân chia sẻ câu chuyện , cũng như đóng góp hiện vật, nhằm đưa vào kho tàng di sản của người tị nạn Chiến tranh Việt Nam ở Úc.

Cơ sở này cho biết họ sẽ nâng cao nhận thức cộng đồng "thông qua các hiện vật sống động, công tác bảo tồn cùng các hoạt động diễn giải, đồng thời truyền cảm hứng cho các thế hệ mai sau, để lịch sử của cộng đồng tị nạn chúng tôi không bị phai mờ theo thời gian."

Tính đến cuối tháng 6/2024, có 318.760 người sinh ra tại Việt Nam đang sinh sống ở Úc. Con số này cao hơn 39,5% so với số lượng (228.530 người) ghi nhận vào đúng 10 năm trước đó, đưa người Việt trở thành cộng đồng di dân lớn thứ sáu tại Úc, theo Bộ Nội vụ nước này.

Quá trình xây dựng

Trước đó, dự án viện bảo tàng được dự kiến ​​đặt tại Footscray nhưng kế hoạch xây dựng tòa nhà bốn tầng trên một bãi đậu xe phía đã phải hủy bỏ, do chủ sở hữu khu đất liền kề không đồng ý di dời một cánh cửa cuốn vốn được sử dụng cho các hoạt động bốc dỡ hàng hóa của họ, theo trang The Age của Úc vào tháng 11/2023.

Khoảng một tháng sau, Hội đồng Thành phố Brimbank cho biết đang xem xét khả năng xây dựng viện bảo tàng ở khu Sunshine, địa điểm hiện tại của cơ sở này.

Chi phí xây dựng viện bảo tàng khoảng 20 triệu AUD (hơn 360 tỷ VND), bao gồm cả việc mua đất và xây dựng, được lấy từ nguồn chính quyền tiểu bang, chính phủ liên bang, các khoản đóng góp từ cộng đồng, các khoản trợ cấp, cũng như sự đóng góp và tài trợ từ các doanh nghiệp, theo trang web của Viện Bảo tàng Người Việt Tự Do Úc Châu.

Vietnamese Museum Holding Ltd được thành lập vào tháng 9/2019 (với quỹ phụ trợ công cộng được thiết lập vào tháng 5/2019) nhằm bắt đầu công tác quy hoạch và gây quỹ xây dựng viện.

Dự án chính thức bắt đầu vào tháng 3/2024 khi Hội đồng Thành phố Brimbank xác nhận bán lô đất trực tiếp cho viện.

Từ tháng 4 đến tháng 6/2024, dự án tiến hành lập kế hoạch ban đầu và thiết kế ý tưởng. Sau đó, quá trình phát triển thiết kế cùng quy trình quy hoạch đô thị được triển khai từ tháng 7 đến tháng 12/2024.

Tới tháng 1/2025, Giấy phép Quy hoạch Đô thị chính thức được Bộ Giao thông và Quy hoạch cấp và thủ tục bàn giao và thanh toán đất hoàn tất hai tháng sau đó.

Lễ động thổ được tổ chức vào ngày 16/3/2025 và công trình được thi công chính thức vào cuối tháng đó.

Một năm sau, dự án đạt mốc hoàn thành thực tế và ngay sau đó là công tác hoàn thiện nội thất và lắp đặt khu trưng bày triển lãm, cho đến khi được chính thức khánh thánh vào hôm 17/10.