Từ trại giam, thành viên Việt Tân khẳng định 'không tự vượt biên sang Việt Nam'

Một thành viên Việt Tân bị bắt khẳng định không tự về Việt Nam, đồng thời tiết lộ những khủng hoảng tinh thần sau vụ bắt giữ, theo thông tin từ lãnh sự Úc và Na Uy.

Lãnh sự hai nước Úc và Na Uy mới đây đã có cuộc gặp lần đầu tiên với ông Trần Hiệp và Nguyễn Đức Thuận kể từ khi họ bị công an Việt Nam bị bắt vào tháng Chín.

Trong cuộc gặp với đại diện lãnh sự Úc tại Trại tạm giam B34 của Bộ Công an hôm 15/10, ông Hiệp đã nhờ chuyển thông điệp sau tới gia đình:

"Chào cả nhà, mọi người vẫn khỏe chứ? Tôi muốn gia đình biết rằng tôi chưa bao giờ tự mình nhập cảnh vào Việt Nam. Tôi cũng chưa từng vượt biên giới. Hiện tại, tôi đang phải vật lộn về mặt tinh thần – tôi bị chấn thương tâm lý và vô cùng hoảng sợ trước tình cảnh này," bà Chloe Đặng, vợ ông Hiệp, thuật lại với BBC News Tiếng Việt hôm 17/10.

Theo thông tin Lãnh sự quán Úc gửi bà Chloe, họ đã chuyển tải nội dung thư của bà và lời nhắn của mẹ ông Hiệp tới ông.

Phía Việt Nam sau đó thông báo rằng Lãnh sự Úc không được phép chuyển lời chúc mừng sinh nhật ông Trần Hiệp (hôm 7/10) mà bà Chloe nêu trong thư.

Ông Hiệp đã được xem bức ảnh gia đình gửi, nhưng không được phép giữ lại bức ảnh.

Phía Việt Nam cũng chấp thuận cho chuyển đến ông một số quần áo nhưng không cho gửi loại có khóa kéo bằng kim loại.

Bà Chloe cho BBC biết thêm rằng bà có gửi thêm tiền để ông Trần Hiệp mua sắm thêm đồ dùng cá nhân hoặc đồ ăn, nhưng phía an ninh không đồng ý mà không nêu lý do.

Tại buổi thắp nến cầu nguyện cho hai ông do cộng đồng người Việt tại Sydney, Úc tổ chức chiều 17/10, bà Alison Batisson, luật sư của ông Trần Hiệp, nói rằng chỉ đến khi chính phủ Việt Nam thông báo về việc giam giữ hai ông thì gia đình cùng chính phủ Úc và Na Uy mới biết nên "đây không phải là một vụ việc lãnh sự thông thường."

Bà cũng nói rằng hai ông sẽ phải đối mặt tới hai năm bị giam giữ trước khi xét xử.

Bà kêu gọi Thủ tướng và Bộ trưởng Ngoại giao Úc khởi kiện Việt Nam ra Tòa án Công lý Quốc tế vì vi phạm Công ước Vienna về Quan hệ Lãnh sự, đồng thời áp các biện pháp trừng phạt với Bộ trưởng Bộ Công an, Tổng Bí thư và Chủ tịch nước Việt Nam.

Trong khi đó, hôm 12/10, Ngoại trưởng Úc Penny Wong xác nhận bà đã trực tiếp nêu vụ việc với phía liên quan nhưng cũng nói về sự khác biệt trong các thể chế chính trị.

"Chúng tôi biết rằng các chế độ chính trị khác nhau trong khu vực có cách tiếp cận rất khác đối với quyền tự do cá nhân và tự do chính trị so với Úc,"ABC News trích lời bà.

Trước đó, Thủ tướng Úc Anthony Albanese nói sẽ làm hết sức để hỗ trợ công dân của mình.

Thượng nghị sĩ liên bang Úc Tony Sheldon hôm 1/10 đã gửi thư cho Ngoại trưởng Penny Wong, nêu quan ngại về tình trạng sức khỏe và sự an toàn của ông Trần Hiệp.

Về phía ông Nguyễn Đức Thuận, Đại sứ quán Na Uy cũng đã gặp ông vào sáng 6/10, theo kênh truyền hình TV 2.

Khác với ông Trần Hiệp, Đại sứ quán Na Uy đã gửi được thêm tiền cho ông Thuận.

Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Na Uy, bà Astrid Bergmål, đang có chuyến thăm Việt Nam và dự kiến ​​sẽ ký kết một hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và các quốc gia thuộc Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA), đồng thời nêu vụ việc của ông Thuận trong các cuộc gặp cấp cao với Hà Nội.

"Chúng tôi đặc biệt coi trọng vấn đề này. Đây là nội dung được Bộ Ngoại giao ưu tiên hàng đầu," Bộ Ngoại giao Na Uy cho biết trong email gửi hãng thông tấn NTB.

Bộ này cũng cho biết phía Na Uy kỳ vọng đại sứ quán sẽ được tiếp cận lãnh sự thường xuyên đối với ông Thuận và ông sẽ nhận được hỗ trợ pháp lý cùng chăm sóc y tế thỏa đáng.

Gia đình ông Nguyễn Đức Thuận đã thuê hai luật sư Maria Hessen Jacobsen và Aleksander Hatlem thuộc hãng luật Elden Advokatfirma để hỗ trợ vụ việc.

Các ông Nguyễn Đức Thuận (quốc tịch Na Uy), Trần Hiệp (quốc tịch Úc) và Thái Công Trường Sơn (quốc tịch Việt Nam) là những người mới đây bị Bộ Công an Việt Nam tuyên bố là thành viên tổ chức Việt Tân và đã bị bắt giữ với cáo buộc làm giả giấy tờ để nhập cảnh bất hợp pháp từ Campuchia vào Việt Nam.

Tổ chức Việt Tân đã xác nhận ông Thuận và ông Hiệp là thành viên, đồng thời cho biết đang xác minh thông tin về ông Sơn.

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) cùng hàng chục tổ chức nhân quyền khác đã kêu gọi trả tự do cho những người bị bắt giữ.

'Không được tiêm isulin', 'không được hỗ trợ pháp lý'

Trong thời gian bị giam tại Trại tạm giam B34, ông Thuận không được tiêm insulin dù đang bị tiểu đường, theo báo cáo của Đại sứ quán Na Uy mà kênh truyền hình TV 2 được tiếp cận.

"Về thể chất, ông Thuận có vẻ ổn. Ông nói rõ ràng, mạch lạc và có ánh mắt tỉnh táo, tập trung. Ông duy trì giao tiếp bằng mắt với người viết báo cáo trong phần lớn thời gian thăm gặp, và rõ ràng ông hiểu tất cả những gì được truyền đạt," báo cáo của Đại sứ quán Na Uy cho hay.

Cũng theo Đại sứ quán Na Uy, ông Thuận ngủ ít và ngủ không ngon. Dù vậy, ông cảm thấy sức khỏe thể chất nhìn chung tốt hơn sau khi bắt đầu dùng một số loại thuốc điều trị tiểu đường dạng viên.

Ông Thuận không được hỗ trợ pháp lý và sẽ không được tiếp cận luật sư cho đến khi cuộc điều tra kết thúc.

Bộ Ngoại giao Na Uy cho biết thông tin này trước đó chưa từng được chuyển đến đại sứ quán.

Báo cáo của Đại sứ quán Na Uy cũng cho hay công an Việt Nam có thể gia hạn điều tra mỗi lần bốn tháng, với tổng thời gian tối đa là hai năm.

Vợ ông Thuận nói với đài TV 2 của Na Uy rằng bà "rất lo lắng".

"Bản thân việc ngủ ít và ngủ không ngon cũng có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần. Tôi hiểu chồng mình. Ông ấy vốn ngủ rất ngon, vì vậy khi ông ấy nói mình ngủ không ngon thì đó là một dấu hiệu xấu."

Em trai ông Thuận, một dược sĩ, cũng lo ngại về việc ông không được cung cấp insulin, cho rằng tình trạng thiếu insulin khiến ông ngủ kém.

Theo báo cáo, ông Thuận được cung cấp hai bữa ăn mỗi ngày và có thể trả tiền để mua thêm thức ăn, đồ uống.

TV 2 cho biết Đại sứ quán Na Uy đã đưa tiền cho trại giam để nạp thêm tiền vào tài khoản của ông.

Trại B34 thuộc Cục An ninh điều tra, Bộ Công an nằm tại xã Nhuận Đức, TP HCM, thuộc khu vực huyện Củ Chi trước đây.

Chia sẻ với BBC News Tiếng Việt hôm 10/10 từ Úc, ông Châu Văn Khảm, nhà hoạt động nhân quyền gốc Việt cho hay điều kiện sống Trại tạm giam B34 vào năm 2019, khi ông bị giam tại đây trong thời gian một năm rưỡi, là tệ hại.

Phòng giam nhỏ chỉ có một cửa sổ bé xíu, ánh mặt trời không bao giờ rọi được vào phòng. Bữa trưa chỉ có cơm nấu từ gạo chất lượng kém và một con cá "bằng ngón tay cái". Bữa sáng tự túc trong khi đồ ăn bán ở căng tin của trại đắt gấp đôi, khiến những tù nhân không có điều kiện kinh tế thường suy dinh dưỡng nặng.

Không có quy định rõ ràng nào về thời gian thăm gặp lãnh sự, người nhà, luật sư, hoặc thời gian gặp cán bộ điều tra. Bao lâu và lúc nào là "tùy" vào trại, theo lời ông Khảm.

Vụ bắt giữ được biết đến rộng rãi vào hôm 25/9, khi tổ chức Việt Tân phát đi thông cáo về việc hai thành viên là ông Trần Hiệp và ông Nguyễn Đức Thuận "mất tích tại Campuchia".

Đến ngày 28/9, Bộ Công an Việt Nam thông báo về việc ông Hiệp, ông Thuận và ông Sơn đã bị bắt khi "nhập cảnh trái phép vào Việt Nam" tại Cửa khẩu Mỹ Quý Tây vào ngày 18/9.

Cả ba đã bị khởi tố để điều tra về tội "Khủng bố" theo quy định tại khoản 2 Điều 299 và tội "Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức" theo quy định tại khoản 2 Điều 341 Bộ luật Hình sự.

Cũng theo Bộ Công an, cả ba ông "đã khai nhận là thành viên của tổ chức khủng bố 'Việt Tân', mang theo giấy tờ giả nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để tiến hành các hoạt động khủng bố, phá hoại".

Tổ chức Việt Tân và gia đình hai ông Hiệp và Thuận đã bác bỏ các cáo buộc nói trên.

Trong hai cuộc trả lời phỏng vấn riêng biệt với BBC News Tiếng Việt hôm 29/9, đại diện Việt Tân là ông Nguyễn Phong và vợ ông Trần Hiệp là bà Chloe Đặng đều cho hay cả hai ông không có ý định sang Việt Nam.

Theo đó, lịch trình của hai ông là bay từ Thái Lan sang Campuchia công tác từ ngày 15-18/9, sau đó bay về Bangkok vào ngày 19/9. Ông Nguyễn Phong nhận định rằng việc bắt giữ những người này "do những người chuyên nghiệp" thực hiện và gọi đây là hành vi "bắt cóc bên ngoài lãnh thổ Việt Nam".

Hôm 7/10, Bộ Nội vụ Campuchia đã phát đi thông cáo phủ nhận việc giới chức nước này đã bắt giữ và bàn giao ông Trần Hiệp và ông Nguyễn Đức Thuận cho chính quyền Việt Nam.