Liên Hợp Quốc: Bạo lực đối với phụ nữ ở Gaza tăng mạnh

Các báo cáo gần đây của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho thấy số vụ bạo lực nhằm vào phụ nữ và trẻ em gái tại Dải Gaza đã gia tăng mạnh, trong đó có tình trạng tảo hôn và hôn nhân cưỡng ép.

Một báo cáo phân tích dữ liệu do 10 tổ chức thu thập nhận định rằng cuộc khủng hoảng kéo dài tại Gaza, nơi đang chịu tác động nặng nề của chiến tranh, đã tạo ra môi trường khiến phụ nữ và bé gái phải đối mặt với nguy cơ bạo lực trên cơ sở giới ngày càng gia tăng.

Báo cáo cũng cảnh báo số vụ tảo hôn và hôn nhân cưỡng ép trong quý II năm nay đã tăng mạnh ở mức đáng báo động. Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc, cả hai hình thức này đều được xếp vào nhóm bạo lực trên cơ sở giới (GBV).

Một báo cáo khác, dựa trên lời kể của 230 phụ nữ sống trong các khu trại tạm cư đông đúc tại Gaza City và Khan Younis, đã phác họa một bức tranh u ám về những hành vi bạo lực mà họ trực tiếp trải qua hoặc chứng kiến.

Lưu ý: Một số chi tiết trong báo cáo có thể gây ám ảnh hoặc khiến người đọc cảm thấy đau buồn.

Một phụ nữ phải rời bỏ nhà cửa và đang sống tại một trường học được chuyển đổi thành nơi trú ẩn ở Gaza kể rằng các nạn nhân bị cưỡng hiếp thường bị ép kết hôn với chính kẻ cưỡng hiếp mình nhằm tránh sự xấu hổ và điều tiếng.

"Khi một vụ cưỡng hiếp bị phát hiện trong các trường học, hôm sau người ta có thể thấy đám cưới và tiệc mừng diễn ra ngay tại đó," bà nói.

Một phụ nữ khác kể rằng vào năm ngoái, trong thời điểm nạn đói xảy ra, "một người đàn ông đã gả cô con gái 14 tuổi của mình để đổi lấy hai bao bột mì, nhằm có thức ăn cho bản thân và các người con khác".

Sáu phụ nữ sống tại các khu vực sơ tán khác nhau cũng chia sẻ những câu chuyện tương tự. Theo họ, những sự việc như vậy gần như không thể tưởng tượng được trước khi xung đột giữa Israel và Hamas bùng phát vào năm 2023.

Dù việc thu thập dữ liệu để xác định quy mô thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết trong quý 2 năm nay, số trường hợp tảo hôn và hôn nhân cưỡng ép được ghi nhận đã tăng 123% so với quý 1. Các trường hợp tảo hôn hoặc hôn nhân trẻ em chủ yếu liên quan đến các bé gái từ 12 đến 17 tuổi.

"Xu hướng này thật sự gây sốc," ông Nestor Owomuhangi, đại diện UNFPA tại Palestine, nhận định. Ông cho rằng những hoàn cảnh cực đoan trong ba năm qua, với hàng chục ngàn người thiệt mạng, sự tàn phá trên diện rộng và nhiều đợt di dời hàng loạt ở Gaza, đã làm suy yếu các cấu trúc xã hội.

"Mọi thứ đều đang bị xói mòn... không còn một hệ thống nào hoạt động đúng nghĩa nữa," ông nói.

Mặc dù các chợ thực phẩm đã mở cửa trở lại, nhiều người dân không đủ khả năng mua hàng hóa do giá cả quá cao. Tình trạng nghèo đói và thiếu đói nghiêm trọng vẫn tiếp diễn, khiến nhiều người phải phụ thuộc vào các nguồn cứu trợ từ thiện.

Gần như toàn bộ hơn hai triệu cư dân Gaza đã phải rời bỏ nhà cửa, với phần lớn đang sống trong các khu lều tạm bợ hoặc những tòa nhà bị hư hại. Các dịch vụ công cơ bản phần lớn đã sụp đổ, trong khi các cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn dù đã có thỏa thuận ngừng bắn.

Trước chiến tranh, số nữ sinh ở Gaza nhiều hơn nam sinh và có thành tích học tập tốt hơn ở mọi cấp từ tiểu học trở lên. Tuy nhiên, sau thời gian dài trường học phải đóng cửa, nhiều trẻ em đã bỏ học. Đối với các em trai, áp lực chủ yếu là phải tìm việc làm phi chính thức để hỗ trợ gia đình, còn với các em gái, các vấn đề về an toàn cá nhân ngày càng trở nên đáng lo ngại.

Sống giữa những người xa lạ, thiếu không gian riêng tư trong một xã hội có nhiều chuẩn mực bảo thủ, nhiều người phản ánh tình trạng quấy rối và xâm hại tình dục gia tăng.

Trong bối cảnh đó, không ít gia đình xem việc gả con gái đi lấy chồng là cách để bảo vệ các em và giữ gìn danh dự gia đình. Báo cáo của UNFPA, dựa trên nghiên cứu thực hiện vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, cho thấy các bé gái mồ côi do chiến tranh là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương.

Một phụ nữ sống tại trại tị nạn ở thành phố Gaza, được phỏng vấn trong khuôn khổ báo cáo, cho biết bà từng tham dự đám cưới của hai bé gái trong gia đình mình, mới 14 và 15 tuổi.

"Chúng bị chú bác gả chồng cho từ khi còn rất nhỏ. Biết vì sao không? Bởi cha mẹ chúng đã thiệt mạng trong chiến tranh, còn chú bác thì muốn trút bỏ gánh nặng trách nhiệm và chi phí nuôi dưỡng," người phụ nữ nói. "Thề có Allah, các em thậm chí còn chưa hiểu hôn nhân là gì hay cuộc sống vợ chồng thực sự ra sao."

Trung tâm Các vấn đề Phụ nữ tại Gaza, một tổ chức phi chính phủ của Palestine hợp tác với UNFPA, cùng nhiều tổ chức hỗ trợ khác đã ghi nhận nhiều trường hợp đáng lo ngại liên quan đến các bé gái bị ép kết hôn, sau đó phải chịu bạo hành và thường mang thai ở độ tuổi rất sớm. Các tổ chức này cho biết những bé gái ở đầu tuổi vị thành niên có nguy cơ sảy thai và sinh con nhẹ cân cao hơn đáng kể so với phụ nữ trưởng thành.

"Chúng tôi đang chứng kiến số ca mang thai ở tuổi vị thành niên tăng vọt do tình trạng tảo hôn. Một đứa trẻ ở độ tuổi mà cơ thể còn chưa phát triển hoàn chỉnh để mang thai, lại phải sống trong cảnh thiếu ăn, điều kiện vệ sinh kém, không biết cách chăm sóc em bé và thậm chí còn chưa biết tự chăm sóc bản thân mình, thì hậu quả của thai kỳ gần như luôn rất nghiêm trọng," ông Owomuhangi nói.

Liên Hợp Quốc và phần lớn các tổ chức nhân đạo xem việc kết hôn của các bé gái dưới 18 tuổi là tảo hôn. Ngay cả trước khi chiến tranh nổ ra, tình trạng này ở Gaza, khu vực do Hamas quản lý, đã phổ biến hơn so với Bờ Tây, dù xu hướng khi đó đang giảm dần.

Luật pháp tại Gaza quy định độ tuổi kết hôn tối thiểu là 17, nhưng cho phép ngoại lệ đối với trường hợp có sự đồng ý của cha mẹ và được thẩm phán phê chuẩn. Các cơ quan tư pháp có thể cho phép kết hôn với trẻ em từ 14 tuổi 7 tháng.

Tuy nhiên, một chuyên gia địa phương về luật Sharia cho hay nhiều "cơ chế bảo vệ pháp lý" đã không còn được áp dụng khi các tòa án Hồi giáo, cơ quan giải quyết các vấn đề gia đình đối với người Hồi giáo, phải đóng cửa trong phần lớn thời gian diễn ra chiến tranh.

BBC đã phỏng vấn một số gia đình có người thân mất vì chiến tranh rồi sau đó được sắp xếp kết hôn. Zuhair, 25 tuổi, cho biết các chú của anh đã thúc đẩy anh kết hôn với một cô gái 16 tuổi trong họ hàng sau khi cha của cô, cũng là người giám hộ duy nhất, thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel.

Khi được hỏi vì sao đồng ý cuộc hôn nhân này, Zuhair nói: "Một trong những lý do khiến tôi cưới cô ấy là vì không còn ai chăm sóc cô ấy nữa. Đó là điểm trên hết."

"Nếu không có chiến tranh, cô ấy vẫn chỉ là một cô bé được cha cưng chiều và vẫn đi học. Cô ấy vẫn suy nghĩ như một đứa trẻ chứ chưa có sự trưởng thành của người lớn. Cô ấy nhớ trường học, nhớ gia đình, bạn bè, thậm chí nhớ cả những ngày chỉ được ngồi ở nhà."

Một cặp vợ chồng khác cho biết họ đã đồng ý cho con trai 17 tuổi của mình kết hôn với người họ hàng 16 tuổi sau khi người con trai lớn của họ và cha của cô gái đều thiệt mạng. Hiện cô gái đã mang thai nên sẽ không quay lại trường học.

"Giờ con bé phải chăm sóc con mình. Việc học hành của nó rồi cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa," cha chồng cô nói.

Mức độ nghiêm trọng về bạo lực tình dục tại Gaza vẫn bị báo cáo thấp hơn thực tế, chủ yếu do nỗi lo bị kỳ thị hoặc trả đũa. Các đánh giá an toàn của Liên Hợp Quốc cho thấy phụ nữ và trẻ em gái đối mặt với nhiều nguy cơ hơn vào ban đêm, đến mức nhiều người phải tránh sử dụng nhà vệ sinh và khu tắm rửa trong các trại tị nạn.

Báo cáo phân tích mới nhất của nhóm công tác do UNFPA điều phối cho biết các vụ bạo lực tình dục, bao gồm hiếp dâm và xâm hại tình dục, đã trở thành một vấn đề đặc biệt nghiêm trọng tại Gaza.

Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6/2026, các vụ việc này chiếm 2,7% tổng số vụ bạo lực trên cơ sở giới (GBV) được ghi nhận, tăng từ mức 2,1% của quý trước. Tính theo số lượng tuyệt đối, số ca được báo cáo đã tăng 61%.

Theo báo cáo, một phần nguyên nhân của sự gia tăng này là do các nỗ lực nâng cao nhận thức và cải thiện cơ chế tiếp nhận tố cáo một cách bảo mật, giúp nhiều nạn nhân sẵn sàng lên tiếng hơn. Dữ liệu nhân khẩu học cho thấy phần lớn nạn nhân là phụ nữ từ 18 đến 59 tuổi, tiếp theo là các bé gái vị thành niên với 8% số trường hợp và nam giới trưởng thành với 5%.

Những phụ nữ góa chồng hoặc có chồng bị bắt giữ hay mất tích được xác định là nhóm có nguy cơ cao hơn bị lạm dụng và bóc lột tình dục. Hiện gần một phần tư số hộ gia đình ở Gaza do phụ nữ làm chủ hộ, gấp đôi tỷ lệ trước khi chiến tranh nổ ra.

Một phụ nữ ở thành phố Gaza, được phỏng vấn trong báo cáo của UNFPA, kể lại: "Có một người phụ nữ góa chồng đang đi tìm lều trú ẩn. Một người phụ trách trại đã nói với cô ấy rằng: 'Tôi sẽ cho cô một cái lều, đưa cô vào trại của chúng tôi, còn tối nay cô có thể đến ở cùng tôi'."

Các tổ chức cứu trợ cho rằng những rủi ro mà phụ nữ tại Gaza phải đối mặt có thể giảm đáng kể nếu điều kiện nhân đạo được cải thiện. Họ kêu gọi Israel cho phép đưa vào Gaza các loại nơi ở tạm chất lượng tốt hơn, cùng thiết bị nâng cấp nhà vệ sinh, hệ thống vệ sinh và chiếu sáng. Tuy nhiên, Israel hiện vẫn hạn chế một số mặt hàng mà nước này cho rằng có thể được sử dụng cho mục đích quân sự.

Song song với đó, các tổ chức quốc tế đang nỗ lực khôi phục giáo dục và y tế, đồng thời xây dựng các chương trình dài hạn nhằm phòng chống bạo lực gia đình và tảo hôn. Dù cuộc chiến đã làm thay đổi vĩnh viễn cuộc sống của rất nhiều người ở Gaza, nhiều phụ nữ cho biết họ vẫn hy vọng về một tương lai mà ít nhất họ có thể cảm thấy an toàn hơn.