Có gì đáng chú ý trong kỳ họp Quốc hội lần thứ nhất?

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 15 đã thực hiện hai nội dung quan trọng: kiện toàn bộ máy nhà nước nhiệm kỳ mới, và thông qua kế hoạch phát triển kinh tế để Chính phủ thực hiện.

Mục tiêu tăng trưởng 10% đã chính thức được ấn định, không chỉ cho năm 2026 mà cho cả năm năm, từ nay đến 2030.

Mục tiêu đó đang thu hút sự chú ý của giới quan sát, vốn đang theo dõi chặt chẽ ý chí chính trị của Đảng cầm quyền và cách điều hành kỹ trị của bộ máy chính phủ.

10% tăng trưởng hàng năm là một con số đầy thách thức trong bối cảnh thế giới đầy những bất định, trong khi dư địa để có thể phát triển lại không nhiều.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ lâu đã luôn đặt mục tiêu tăng trưởng cao, điều mà ông gọi là kỷ nguyên vươn mình, nhằm thoát khỏi tình trạng "chưa giàu đã già" – rằng Việt Nam "không chấp nhận tăng trưởng thấp".

Quan trọng hơn, mục tiêu khó khăn được đặt ra: tăng trưởng cao và bền vững.

Bức tranh tăng trưởng đến 2030

Hàng loạt các con số cho thấy bức tranh của 5 năm tới, nếu được thực hiện, sẽ định hình nên một Việt Nam trên đà thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, gia nhập nhóm thu nhập cao.

Các đại biểu Quốc hội đã chốt mục tiêu phấn đấu đưa Việt Nam lọt vào tốp 30 quốc gia có quy mô GDP lớn nhất thế giới vào năm 2030.

Mục tiêu đó dường như không quá xa nếu đạt được mức tăng trưởng hai con số mà cả Đảng, Quốc hội và Chính phủ đều "kiên định" hướng tới.

Kết thúc năm 2025, Việt Nam tăng trưởng 8.02% - mức tăng được đánh giá là cao trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan do chính quyền Mỹ phát động từ tháng 4/2025, tạo ra nhiều tác động.

GDP tính theo giá hiện hành của Việt Nam năm 2025 đạt 514 tỷ USD, cao hơn so với 476 tỷ USD của năm 2024.

Quy mô đó đã đưa Việt Nam xếp thứ 32 trên thế giới, tăng một bậc so với năm 2024, và tăng hai bậc so với 2023.

Vì thế, trong 5 năm tới, nếu đạt được mức tăng trưởng hai con số hàng năm, việc lọt vào tốp 30 không phải là điều khó khăn.

Để đạt được mức tăng trưởng cao đó, giải pháp dường như đang được đặt vào đầu tư mạnh mẽ.

Trong 5 năm tới, Quốc hội đặt mục tiêu Chính phủ thu ngân sách khoảng 16,4 triệu tỷ đồng.

Trong khi đó, chi ngân sách sẽ khoảng 21,2 triệu tỷ đồng.

Điều đó cho thấy phần bội chi vẫn rất lớn, ở mức 5% GDP, và Chính phủ sẽ phải vay một lượng tiền lớn cho khoản này.

Đáng chú ý, phần chi thường xuyên được giảm xuống còn khoảng 51- 52% tổng chi ngân sách nhà nước, trong khi chi đầu tư phát triển đã được nâng lên khoảng 40%.

Chi thường xuyên quá lớn, ở mức 70% ngân sách là điều mà ông Tô Lâm, kể từ khi lên làm tổng bí thư vào tháng 8/2024, đã bức xúc, tìm mọi cách để cắt giảm gọi đó là "vấn đề rất cấp bách, bắt buộc phải làm".

Đó chính là quyết tâm để ông Tô Lâm thực hiện cuộc "cách mạng tinh gọn", đồng thời đẩy mạnh cuộc chiến chống lãng phí, một cấu thành quan trọng trong di sản Đốt lò do người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng phát động.

Một khi giảm được mức chi thường xuyên, ngân sách mới có nguồn lực để chi đầu tư phát triển.

Thúc đẩy đầu tư công

Chính phủ tính toán rằng nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 cần đến 38,5 triệu tỷ đồng.

Trong số đó, đầu tư công sẽ ở mức hơn 8,22 triệu tỷ đồng, tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng mà theo Thủ tướng Lê Minh Hưng là tạo hiệu ứng lan tỏa.

Mức đầu tư công lớn đó dường như đang gánh lấy trọng trách dẫn dắt tăng trưởng kinh tế trong nhiệm kỳ này.

Vào sáng 24/4, khi các Đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua các con số trên, thì Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì hội nghị toàn quốc về vấn đề đầu tư công, yêu cầu đẩy mạnh tiến độ giải ngân.

Ông Hưng, người vừa được bầu làm thủ tướng vào ngày 7/4, đã "nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước", theo báo Chính phủ.

Giải ngân đầu tư công là một vấn đề nan giải mà nhiều đời thủ tướng phải đối mặt. Nhiệm kỳ trước, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng tích cực thúc đẩy, với nhiều hội nghị, chỉ đạo quyết liệt. Nhưng kết quả vẫn không như ý muốn vì nhiều vướng mắc.

Kế hoạch đầu tư công của năm 2026 là sẽ giải ngân hơn 1 triệu tỷ đồng, chiếm chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, cao hơn năm 2025 (30,6%).

Đến hết ngày 15/4, các bộ, ngành và địa phương đã giải ngân gần 127.400 tỉ đồng, đạt 12,6% kế hoạch.

Thủ tướng Hưng nói rằng đầu tư công là nhiệm vụ chính trị quan trọng, và chỉ rõ rằng trách nhiệm giải ngân thuộc về các bộ trưởng, bí thư tỉnh thành, chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Ông Hưng cho rằng việc giải ngân vốn không đồng đều là do kỷ luật chưa nghiêm, "còn tâm lý chờ đợi, né trách, sợ trách nhiệm".

Ông Hưng cho biết việc xử lý các vướng mắc về cơ chế đã được triển khai rất quyết liệt.

Theo đó, bộ máy chính phủ được kiện toàn vào ngày 8/4, thì một ngày sau, lãnh đạo chính phủ họp về các dự án tồn đọng, kéo dài.

Đến ngày 10/4, Đảng ủy Chính phủ báo cáo Bộ Chính trị, và ba ngày sau Bộ Chính trị ra kết luận.

Ngày 14/4, Chính phủ trình Quốc hội, và 10 ngày sau, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý.

Đó là một tốc độ rất nhanh chóng.

"Những việc khó, hóc búa, phức tạp như vậy, chúng ta có thể xử lý được rất nhanh thì tại sao những việc liên quan triển khai các dự án lại không đẩy nhanh được tiến độ. Vẫn những công việc đó nhưng nếu không có quyết tâm cao, không chỉ đạo sát sao, quyết liệt thì không thực hiện được", ông Hưng nói.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lại tỏ ra lo ngại về nỗ lực tăng trưởng dựa vào đầu tư công.

"Chiến lược thúc đẩy tăng trưởng cao thông qua các dự án đầu tư khổng lồ nếu không cải thiện được xuất khẩu của khu vực trong nước, lạm dụng tiền tệ và tín dụng, là một chiến lược nhiều rủi ro hơn là thành công", Tiến sĩ Phạm Thế Anh từ Đại học Kinh tế Quốc dân ở Hà Nội viết trên Facebook của mình vào ngày 24/4.

GDP quý 1/2026 đạt mức 7,83, là mức cao nhất trong 16 năm qua, nhưng vẫn thấp hơn kỳ vọng. Để có thể đạt tăng trưởng hai con số trong năm nay, quý 2, GDP phải bù đắp với mức 11% và các quý sau cũng phải hơn 10,5%.

Vấn đề đưa con số từ các nghị quyết của Đảng, của Quốc hội và của Chính phủ vào thực tế là không phải điều đơn giản.

Báo cáo tháng 4 của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đưa ra dự báo tăng trưởng của Việt Nam năm nay đạt mức 7,2%, và năm sau là 7%.

Mức tăng trưởng này đã được ADB dựa trên sự phục hồi của xuất khẩu, mức triển khai đầu tư công và chính sách tài khóa linh hoạt.

Tiến sĩ Phạm Thế Anh, trong một bài báo đăng trên Tạp chí Kinh tế Sài Gòn đánh giá rằng với mức đầu tư công 320 tỷ USD, tức gấp 4 lần dự trữ ngoại hối hiện nay, là lớn, và có khả năng thâm hụt thương mại sẽ lớn dần.

Mà đó là một trong những yếu tố vĩ mô cần phải được ổn định.

"Nguy hiểm hơn, nếu các hạ tầng này sau đó chỉ kích hoạt được các dự án bất động sản (bao gồm các dự án BT), mà không thúc đẩy được sản xuất hàng hoá xuất khẩu thu về ngoại tệ cho quốc gia, thậm hụt thương mại sẽ kéo dài", ông viết.

Kiện toàn nhân sự

Kỳ họp Quốc hội thứ nhất được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá là thành công tốt đẹp, đã bầu và phê chuẩn 39 chức danh lãnh đạo bộ máy nhà nước.

Khai mạc vào ngày 6/4, cũng là ngày mà ông Mẫn tái đắc cử chức vụ Chủ tịch Quốc hội khóa 16 sau khi trải qua một nhiệm kỳ bất thường trước đó.

Một ngày sau, Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm chủ tịch nước, chính thức khép lại các thông tin đồn đoán trước đó về "nhất thể hóa" ở Việt Nam.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng tuyên thệ nhậm chức vào ngày 7/4, trở thành vị thủ tướng trẻ nhất kể từ khi hai miền Việt Nam thống nhất.

Nội các của ông Lê Minh Hưng có 23 người, trong đó có 6 phó thủ tướng, được đánh giá là giàu tính kỹ trị khi có hàng loạt nhân sự có trình độ và kinh nghiệm về kinh tế, tài chính, doanh nghiệp.