World Cup: Lịch sử và những lời nguyền của nhà vô địch

Những nỗ lực dự đoán kết quả của Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA (World Cup) đã đạt được những bước tiến rất xa.

Ngày nay, các siêu máy tính cạnh tranh với các nhà cái, giới hâm mộ am hiểu bóng đá và cả những người tự nhận có khả năng tiên tri trong việc dự đoán nhà vô địch.

Nhưng ngay cả nhà phân tích tài chính người Đức Joachim Klement, vốn nổi tiếng vì dự đoán chính xác nhà vô địch của ba giải đấu gần đây nhất, cũng tin rằng giữa các đội bóng hàng đầu, rất nhiều yếu tố phụ thuộc vào may rủi.

Những yếu tố như phong độ của một đội bóng trong ngày thi đấu, quyết định của trọng tài, hay sự may mắn khi bóng đi vào lưới thay vì đập cột dọc "hoàn toàn không thể dự đoán được", ông nói với BBC Sport.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào lịch sử các giải đấu trước đây, có một vài yếu tố mà các đội bóng đang theo đuổi chức vô địch nên lưu ý - một số trong đó khá bất ngờ.

Câu lạc bộ của những nhà vô địch ít ỏi

Trong số 84 đội tuyển từng tham dự giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh, chỉ có 8 đội từng mang cúp về nước: Argentina, Brazil, Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha và Uruguay.

Chỉ có 13 quốc gia từng góp mặt trong một trận chung kết World Cup, và một số đội đã làm được điều đó khá thường xuyên.

Đức đã vào chung kết 8 lần, tiếp theo là Brazil (7 lần), còn Argentina và Ý cùng có 6 lần góp mặt.

Việc gia nhập "câu lạc bộ các nhà vô địch" là điều vô cùng khó khăn. Đội tuyển gần nhất lần đầu tiên vô địch World Cup là Tây Ban Nha vào năm 2010.

Và cũng đáng cảm thông cho Hà Lan, đội đã chơi ba trận chung kết nhưng chưa bao giờ giành chiến thắng - mặc dù ông Klement cho rằng cuối cùng họ sẽ nâng cao chiếc cúp vào năm 2026.

Ngoài ra, chỉ có hai lần một đội từ Châu Phi hoặc Châu Á lọt vào bán kết - Hàn Quốc năm 2002 và Maroc năm 2022.

Địa lý rất quan trọng

Kể từ kỳ World Cup đầu tiên tại Uruguay năm 1930 cho đến kỳ gần đây nhất ở Qatar năm 2022, việc một đội tuyển vô địch bên ngoài châu lục của mình là điều khá hiếm hoi.

Điều này chỉ xảy ra 6 lần trong 22 giải đấu - chỉ có Brazil (1958, 1994 và 2002), Tây Ban Nha (2010), Đức (2014) và Argentina (2022) đạt được.

Và khi thu hẹp phạm vi xuống các giải đấu được tổ chức trên đất Nam Mỹ hoặc châu Âu, quy luật địa lý này chỉ bị phá vỡ 2 lần trong 19 kỳ World Cup.

Các đội có thể thi đấu tốt hơn trên lục địa của mình vì họ quen với khí hậu hơn, ít mệt mỏi hơn khi phải di chuyển đường dài và có lượng người hâm mộ đông đảo hơn - thực tế, có 6 kỳ World Cup mà đội chủ nhà giành chiến thắng.

Xu hướng địa lý này cũng thể hiện ngay từ những vòng đấu đầu tiên của giải.

Chẳng hạn, tại World Cup 2014 ở Brazil, 7 quốc gia Mỹ Latinh đã lọt vào vòng loại trực tiếp 16 đội, so với chỉ 6 quốc gia châu Âu - mặc dù trên thực tế, như thường lệ, số đội đến từ châu Âu giành vé tham dự giải đấu nhiều hơn bất kỳ châu lục nào khác.

Sau đó 4 năm tại Nga, các đội châu Âu đã giành được 10 suất vào vòng 16 đội, so với chỉ 5 suất từ ​​Mỹ Latinh.

Ngoài ra, cả 4 đội lọt vào bán kết đều là các đội châu Âu.

Tuy nhiên, World Cup 2026 sẽ tạo nên bước đột phá.

Đây sẽ là giải đấu đầu tiên được tổ chức bởi 3 quốc gia khác nhau (Mỹ, Canada và Mexico) và sẽ có 48 đội thay vì 32 đội như thường lệ.

Bốn đội sẽ lần đầu tiên tham dự - Curacao, Cape Verde, Jordan và Uzbekistan.

Có lẽ giải đấu này sẽ phá vỡ các xu hướng lịch sử.

Liệu bảng xếp hạng FIFA có thể mang lại vận rủi?

Người ta có thể kỳ vọng rằng đội tuyển có phong độ tốt nhất trong thời gian gần đây sẽ thi đấu thành công tại World Cup.

Tuy nhiên, đó hoàn toàn không phải là một chỉ dấu chắc chắn để dự đoán nhà vô địch.

Bảng xếp hạng FIFA, thiết lập từ năm 1992, được sử dụng để phân nhóm hạt giống nhằm tránh việc các ứng cử viên hàng đầu phải đối đầu với nhau quá sớm ở giải đấu.

Thứ hạng được tính toán dựa trên kết quả các trận đấu được FIFA công nhận, bao gồm cả các trận giao hữu, như một thước đo đánh giá sức mạnh và phong độ của đội tuyển, tương tự cách xếp hạng trong các môn thể thao khác như quần vợt.

Các đội vô địch World Cup gần như luôn nằm trong nhóm 10 đến 15 đội tuyển đứng đầu bảng xếp hạng FIFA.

Tuy nhiên, có một điều thú vị là chưa từng có đội tuyển nào đứng số một thế giới trên bảng xếp hạng FIFA vào thời điểm World Cup khởi tranh rồi sau đó giành chức vô địch.

Tính đến ngày 8/6/2026, xu hướng này có thể là tin xấu cho Argentina, đội đang dẫn đầu.

Bảng xếp hạng cuối cùng sẽ được cập nhật vào ngày 11/6 - ngày khai mạc World Cup 2026 - sau khi nhiều đội đã thi đấu một vòng giao hữu.

Các nhà đương kim vô địch đang phải chống lại một 'lời nguyền' lịch sử

Có những quốc gia đã nhiều lần vô địch World Cup - Brazil, Đức, Ý và Argentina cộng lại sở hữu 16 chức vô địch.

Tuy nhiên, việc bảo vệ thành công ngôi vô địch là điều vô cùng khó khăn.

Trong toàn bộ lịch sử World Cup, chỉ có hai quốc gia từng vô địch hai kỳ liên tiếp: Ý (1934 và 1938) và Brazil (1958 và 1962).

Vinh quang thường là khởi đầu của sự sa sút

Trên thực tế, trong những năm gần đây, World Cup nhìn chung không mấy ưu ái các nhà đương kim vô địch.

Kể từ năm 2002, 4 trong số 6 đội vô địch của kỳ World Cup trước đó thậm chí còn không vượt qua được vòng bảng ở kỳ giải tiếp theo.

Hai ngoại lệ duy nhất là:

Brazil: vô địch năm 2002 và lọt vào tứ kết năm 2006.

Pháp: vô địch năm 2018 và giành ngôi á quân năm 2022.

HLV ngoại vẫn chưa làm nên chuyện

Việc thuê các huấn luyện viên nước ngoài không phải là điều mới mẻ ở World Cup, mặc dù số đội tuyển dựa vào chuyên môn nước ngoài đã tăng lên đáng kể trong 3 thập niên qua.

Xu hướng này sẽ đạt mức cao nhất từ trước đến nay tại World Cup 2026, khi 27 trong số 48 đội tuyển tham dự sẽ do một huấn luyện viên nước ngoài dẫn dắt.

Trong số đó có 2 cựu vô địch thế giới: tuyển Brazil, dưới sự dẫn dắt của Huấn luyện viên người Ý Carlo Ancelotti; và tuyển Anh, dưới quyền Huấn luyện viên người Đức Thomas Tuchel.

Vấn đề là cho đến nay, chưa có đội tuyển nào giành chức vô địch World Cup dưới sự dẫn dắt của một huấn luyện viên nước ngoài.

Mối liên hệ kỳ lạ giữa Bayern Munich và Inter Milan

Đây có lẽ là một trong những thống kê kỳ lạ nhất của World Cup: trong 11 kỳ World Cup gần đây nhất, ít nhất 1 trong 2 đội góp mặt ở trận chung kết luôn có cầu thủ đang khoác áo câu lạc bộ Bayern Munich của Đức, hoặc Inter Milan của Ý, hoặc cả hai.

Chỉ có 2 lần kể từ năm 1982 (vào các năm 1986 và 2010) một đội tuyển không có bất kỳ cầu thủ nào thuộc 2 câu lạc bộ này vẫn giành được chức vô địch World Cup.

Theo danh sách cầu thủ chính thức do FIFA công bố, 15 trong số 48 đội tuyển tham dự World Cup 2026 sẽ có ít nhất 1 cầu thủ đang thi đấu cho FC Bayern Munich, Inter Milan, hoặc cả hai câu lạc bộ.

Trong số đó có nhiều ứng cử viên hàng đầu như Đức, Pháp, Anh, và Argentina.