Liên Hợp Quốc lo ngại khi các vụ hành quyết ở Iran 'tăng nhanh'

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk cho biết ông quan ngại trước sự gia tăng các vụ hành quyết tại Iran, đồng thời nói rằng án tử hình tiếp tục được sử dụng để "gieo rắc nỗi sợ hãi trong dân chúng và đàn áp các tiếng nói bất đồng".

Ông Volker Türk cho biết ít nhất 56 người đã bị hành quyết với các cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia kể từ ngày 19/3, trong đó có 27 người trong các vụ án liên quan đến làn sóng biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc hồi tháng Một.

Ông cũng cho biết hơn 100 người khác đang đối mặt với nguy cơ bị hành quyết vì các cáo buộc tương tự, trong khi các vụ hành quyết liên quan đến tội phạm ma túy cũng đang tiếp diễn với tốc độ đáng báo động.

Iran được cho là quốc gia thực hiện nhiều vụ hành quyết nhất thế giới sau Trung Quốc.

Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, nước này đã hành quyết ít nhất 2.159 người trong năm 2025.

Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, đây là mức cao nhất được ghi nhận kể từ năm 1981, trong đó có 45 vụ hành quyết đối với những người bị nghi là bất đồng chính kiến với các cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia.

Các nhà hoạt động nhân quyền cảnh báo rằng giới chức Iran có thể sẽ gia tăng sử dụng án tử hình đối với những người bị coi là đối lập sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc hồi tháng Một, trong đó hàng ngàn người biểu tình đã thiệt mạng và hàng chục ngàn người bị bắt giữ, cũng như sau cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran bắt đầu từ ngày 28/2.

Trong một tuyên bố, ông Volker Türk kêu gọi chính quyền Iran ngừng mọi vụ hành quyết và tiến tới bãi bỏ án tử hình, nhấn mạnh rằng "hình phạt như vậy không có chỗ đứng trong thế giới của chúng ta".

Bên cạnh việc bày tỏ lo ngại trước số vụ hành quyết gia tăng, ông cho biết tình trạng thiếu các bảo đảm về xét xử công bằng và đúng trình tự tố tụng vẫn tiếp diễn và là điều "đáng quan ngại sâu sắc".

Ông nói rằng các lời thú tội bị cáo buộc được thực hiện thông qua tra tấn hoặc các hình thức ngược đãi khác.

"Có thông tin cho thấy một số vụ hành quyết được thực hiện công khai. Một số vụ khác được tiến hành chỉ vài tuần sau khi người bị kết án bị bắt giữ," ông nói.

"Có 12 bị cáo được cho là đã bị tuyên án tử hình chỉ sau một phiên xét xử kín kéo dài ba giờ."

Chính phủ Iran chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.

Tuy nhiên, trước đây nước này từng bảo vệ việc áp dụng án tử hình, cho rằng hình phạt này chỉ được áp dụng đối với "những tội danh nghiêm trọng nhất".

Hôm 3/8, ngành tư pháp Iran cho biết đã hành quyết hai người đàn ông bị kết tội làm gián điệp cho Israel.

Theo hãng tin Mizan của cơ quan tư pháp Iran, Omid Behzad và Pouria Safvat bị cáo buộc đã gửi tọa độ, hình ảnh và các thông tin khác về các địa điểm quân sự, cơ quan thực thi pháp luật và an ninh nhạy cảm cho cơ quan tình báo Mossad của Israel trong cuộc chiến hiện nay cũng như cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.

Tuần trước, Arvin Kheirkhahan, 19 tuổi, đã bị hành quyết sau khi bị kết án về tội "chống lại Thượng đế", một cáo buộc liên quan đến an ninh, vì vai trò của anh trong các cuộc biểu tình hồi tháng Một, hãng tin Các Nhà hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA), dẫn lời một nguồn tin thân cận với gia đình, cho hay.

Theo HRANA, hai người đàn ông khác bị bắt trong các cuộc biểu tình là Abolfazl Sepahi Badjani và Amirhossein Safari Hosseinabadi cũng đã bị hành quyết công khai tại một quảng trường ở thành phố Isfahan.

Cả hai nằm trong số 12 người bị cáo buộc phạm nhiều tội danh, trong đó có "chống lại Thượng đế" và làm "băng hoại Trái đât" liên quan đến vụ sát hại bốn nhân viên thực thi pháp luật hôm 8/1.

Hai người khác trong cùng vụ án là Erfan Esfandiari và Gol Mohammad Mohammadi đã bị hành quyết hôm 19/7.

Các chuyên gia nhân quyền của Liên Hợp Quốc cho biết cả 12 người đã bị tuyên án tử hình "chỉ sau một phiên xét xử, diễn ra trong phòng xử kín và không làm rõ trách nhiệm cá nhân của từng bị cáo", điều mà họ cho là vi phạm các tiêu chuẩn về xét xử công bằng.