Lễ duyệt binh Nga không có xe tăng: dấu hiệu cuộc chiến ở Ukraine theo kế hoạch

Một từ đang tràn ngập Quảng trường Đỏ lúc này: "Chiến thắng".

Từ "Pobeda" (Chiến thắng) hiện lên trên những biểu ngữ đỏ khổng lồ, nhấp nháy trên các màn hình video. Cách đó không xa, mọi người đang chụp ảnh selfie bên cạnh một tác phẩm nghệ thuật sắp đặt tạo thành từ "chiến thắng" đó.

Trên quảng trường, phía trong các hàng rào kim loại ngăn cách, binh sĩ đang diễn tập cho cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng hàng năm, đánh dấu sự thất bại của Đức Quốc xã.

Ý tưởng về quốc gia Nga, được xây dựng dưới thời Vladimir Putin, xoay quanh chiến thắng của Liên Xô trong Thế chiến II. Ngày 9/5 đã trở thành ngày lễ quốc gia quan trọng nhất của Nga.

Nhưng năm nay, cuộc duyệt binh ngày đang bị thu hẹp quy mô. Lần đầu tiên sau gần hai thập kỷ, sẽ không có khí tài quân sự nào trên Quảng trường Đỏ: không xe tăng, không tên lửa đạn đạo. Chỉ có quân nhân.

Cách mà Điện Kremlin tưởng nhớ quá khứ nói lên nhiều điều về hiện tại: đó là dấu hiệu cho thấy cuộc chiến của Nga ở Ukraine không diễn ra theo kế hoạch.

"Xe tăng chúng tôi đang bận lúc này," nghị sĩ Nga Yevgeny Popov nói với tôi. "Họ đang chiến đấu. Chúng tôi cần các xe tăng đó trên chiến trường hơn là trên Quảng trường Đỏ."

"Nhưng với cuộc chiến [với Ukraine] đã bước sang năm thứ năm. Nga không những không giành được chiến thắng, mà dưới áp lực từ Ukraine, các ông còn đang thu hẹp quy mô cuộc diễu binh. Một số người sẽ nói rằng điều đó thật đáng xấu hổ", tôi nói.

"Chúng tôi còn lựa chọn nào khác?" ông Popov đáp lại. "Các nước NATO, vũ khí của Ukraine và Anh, nhà vua và thủ tướng của các ông đang đe dọa chúng tôi."

Tháng 2/2022, cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Nga là lựa chọn của Tổng thống Putin.

Và hơn bốn năm sau, Điện Kremlin vẫn chọn tiếp tục cuộc chiến trong khi cáo buộc phương Tây tiếp tay cho xung đột.

Nhưng cuộc chiến đang đến gần hơn.

Hôm 5/5, hai người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương trong một cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) tầm xa của Ukraine vào thành phố Cheboksary của Nga.

Đêm trước đó, một drone đã xâm nhập hệ thống phòng không của Moscow và tấn công một tòa nhà chung cư cao cấp cách Điện Kremlin 6km. Không có thương vong, nhưng tầng trên bị hư hại nặng nề.

Mối đe dọa từ drone của Ukraine trên Quảng trường Đỏ đã được sử dụng để biện minh cho việc thu hẹp quy mô cuộc duyệt binh năm nay.

Người phát ngôn của Tổng thống Putin, Dmitry Peskov, đã nói về "mối đe dọa khủng bố" từ Ukraine. Bộ Quốc phòng Nga đã đe dọa sẽ phát động một "cuộc tấn công tên lửa trả đũa quy mô lớn" vào trung tâm Kyiv nếu Moscow bị tấn công vào ngày 9/5.

Trên một con phố nhỏ gần Quảng trường Đỏ, tôi thăm dò phản ứng của công chúng. Người Nga có quan tâm đến việc thiếu vắng xe tăng trong cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng năm nay không?

"Có vấn đề về an ninh," Sergei thừa nhận. "Nhưng việc duyệt binh các khí tài quân sự là để thể hiện sức mạnh của chúng tôi trên trường quốc tế. Có lẽ chúng tôi nên cho họ thấy một cái gì đó."

"Tôi hiểu rằng sẽ thật ngu ngốc nếu trưng bày [khí tài] trong trường hợp có chuyện gì xảy ra trong cuộc duyệt binh," Yulia nói. "Mặt khác, điều này có nghĩa là chúng tôi đang sợ điều gì đó. Và điều đó cũng không tốt."

"Cuộc duyệt binh, dĩ nhiên, là một biểu tượng," Vladimir nói. "Nhưng nếu hoàn cảnh không cho phép diễn ra đầy đủ, chúng tôi sẽ phải đợi một năm nữa."

Một cuộc duyệt binh thu nhỏ cũng là một biểu tượng: của một quốc gia đã thất bại trong việc giành chiến thắng ở Ukraine sau hơn bốn năm chiến tranh.

Vào tháng 1, cuộc xung đột đã vượt qua một cột mốc: cuộc chiến của Nga ở Ukraine đã kéo dài hơn cuộc chiến của Liên Xô chống lại nước Đức của Hitler, được biết đến ở đây là Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (1941-1945). Liệu Vladimir Putin có phải chịu hậu quả nào không?

Các cuộc thăm dò gần đây – bao gồm cả của các cơ quan nhà nước – cho thấy tỉ lệ ủng hộ trong nước của ông đang giảm.

Vào cuối năm ngoái, nhà lãnh đạo Điện Kremlin đã nhiều lần xuất hiện trên truyền hình trong bộ quân phục, toát lên vẻ tự tin, khi ông thảo luận về cuộc chiến Ukraine với các tướng lĩnh của mình.

Chúng ta ít thấy "Tổng tư lệnh" Putin hơn nhiều trong năm nay.

Qua các cuộc trò chuyện của tôi với người Nga, tôi cảm thấy dường như tâm lý mệt mỏi với cuộc chiến ở Ukraine đang gia tăng, mối lo ngại về chi phí sinh hoạt ngày càng lớn, và sự khó chịu tột độ với các hạn chế internet do nhà nước áp đặt gần đây.

Chính quyền Nga đã cảnh báo rằng vào Ngày Chiến thắng ở Moscow sẽ có những hạn chế đối với internet di động: vì lợi ích an ninh, họ nhấn mạnh.

Các quan chức tuyên bố rằng việc tắt mạng kỹ thuật số, vốn đã ảnh hưởng đến nhiều thị trấn và thành phố của Nga trong những tháng gần đây, được thiết kế để ngăn chặn các cuộc tấn công bằng drone và các hành vi phá hoại của Ukraine. Nhưng điều đó lại rất không được lòng dân trên khắp đất nước.

Chính quyền dường như không mấy bận tâm về chuyện đó. "Thành thật mà nói, việc chúng tôi làm gì với internet không phải là chuyện của ông," nghị sĩ Yevgeny Popov nói với tôi. "Thà không có internet còn hơn là bị giết do tên lửa hoặc drone của Ukraine."

Tại làng Rublyovo gần Moscow, các học sinh đã tập trung quanh đài tưởng niệm Thế chiến II của địa phương.

Các em đặt những bông hoa cẩm chướng đỏ để tưởng nhớ những người dân làng đã hy sinh trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ Đại.

Cuộc duyệt binh ở Quảng trường Đỏ có thể đã được thu hẹp quy mô, nhưng các buổi lễ tưởng niệm vẫn được tổ chức trên khắp nước Nga để tưởng nhớ 27 triệu công dân Liên Xô đã thiệt mạng trong chiến tranh.

Đứng cạnh đài tưởng niệm là hai người đàn ông đeo mặt nạ trong quân phục với huân chương ghim trên ngực. Họ đã chiến đấu trong cuộc chiến mà Điện Kremlin vẫn gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt".

Tôi bắt chuyện với một trong số họ. Anh ta ví cuộc chiến ở Ukraine với Chiến tranh Vệ quốc vĩ Đại. Tôi chỉ ra một điểm khác biệt quan trọng: năm 1941, Nga bị Đức Quốc xã xâm lược; năm 2022, Nga xâm lược Ukraine.

"Nga là một quốc gia của những người chiến thắng," anh ta tuyên bố. "Luôn luôn như vậy và sẽ mãi mãi như vậy."

Tuy nhiên, hơn bốn năm trôi qua kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, chiến thắng vẫn tiếp tục lẩn tránh đất nước của anh.