Nhiên liệu theo hạn mức và xe bus miễn phí: Cách các nước ứng phó giá dầu tăng cao

Cuộc chiến tại Iran và việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa – tuyến đường vận chuyển của khoảng 20% lượng dầu và khí đốt tự nhiên toàn cầu – đã khiến chi phí nhiên liệu tăng mạnh trong tháng qua.

Trong bối cảnh gián đoạn này được dự báo sẽ tác động lâu dài đến giá cả, chính quyền nhiều nước đã bắt đầu triển khai các biện pháp nhằm hạn chế ảnh hưởng đối với người tiêu dùng và nền kinh tế.

Dưới đây là tổng hợp những biện pháp đã được áp dụng:

Anh

Dù phần lớn điện năng của Anh được sản xuất từ khí tự nhiên và năng lượng tái tạo, giá xăng đã tăng lên mức cao nhất trong 18 tháng do giá dầu toàn cầu leo thang, theo Hiệp hội ô tô RAC.

Chính phủ cho biết sẵn sàng can thiệp nếu các nhà bán lẻ xăng dầu có dấu hiệu trục lợi từ cuộc khủng hoảng. Hiệp hội các nhà bán lẻ xăng dầu đã phủ nhận có hành vi trục lợi.

Trong khi đó, các hộ thu nhập thấp sử dụng dầu sưởi sẽ được hưởng gói hỗ trợ trị giá 53 triệu bảng do Thủ tướng công bố vào tháng Ba.

Trung Quốc

Là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, Trung Quốc từ lâu đã chuẩn bị cho khả năng gián đoạn nguồn cung tại vùng Vịnh bằng cách tích trữ dầu.

Trong nhiều năm, Bắc Kinh tận dụng giá dầu thấp và nguồn cung dồi dào từ các nước vùng Vịnh để xây dựng một trong những kho dự trữ dầu lớn nhất thế giới – khoảng 900 triệu thùng, tương đương khoảng ba tháng nhập khẩu.

Để kiểm soát giá trong nước, chính quyền Trung Quốc được cho là đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu tạm ngừng xuất khẩu nhiên liệu.

Ấn Độ

Bộ Dầu mỏ Ấn Độ ngày 26/3 cho biết đã đảm bảo nguồn cung dầu thô cho 60 ngày tới, đồng thời kêu gọi người dân không tích trữ một cách hoảng loạn.

Gần một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ – cùng phần lớn khí tự nhiên hóa lỏng và sản phẩm dầu mỏ – thường đi qua Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, bộ này khẳng định lượng dầu dồi dào trên thị trường quốc tế đã "bù đắp nhiều hơn" cho bất kỳ sự gián đoạn nào.

Ireland

Chính phủ đã cắt giảm thuế đối với xăng và dầu diesel như một phần của gói biện pháp giảm chi phí năng lượng.

Trong gói trị giá 235 triệu euro, việc tạm ngừng thu phí dự trữ dầu quốc gia (NORA) cũng giúp giảm giá dầu sưởi.

Ireland cũng giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dầu diesel "xanh" và gia hạn trợ cấp sưởi ấm cho người hưởng phúc lợi thêm 4 tuần.

Úc

Giao thông công cộng được miễn phí tại hai bang của Úc nhằm khuyến khích người dân hạn chế lái xe.

Người dân bang Victoria sẽ được đi tàu, xe điện và xe buýt miễn phí trong suốt tháng Tư, trong khi tại bang Tasmania, xe buýt, xe khách và phà được miễn phí đến hết tháng Sáu.

Giá xăng tại Úc đã tăng mạnh kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra, với mức trung bình toàn quốc đạt 2,38 AUD/lít (khoảng 43 ngàn đồng) vào ngày 22/3, tăng từ khoảng 2,09 AUD (khoảng 37 ngàn đồng) vào thời điểm cuộc chiến bắt đầu, theo số liệu từ

Ai Cập

Ai Cập – quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu – đã đưa ra hàng loạt biện pháp tạm thời nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu và bảo vệ ngân sách.

Các cửa hàng, nhà hàng và quán cà phê phải đóng cửa lúc 9 giờ tối trong vòng một tháng; đèn đường và biển quảng cáo bị giảm độ sáng (khách sạn và điểm du lịch được miễn trừ quy định này).

Nhân viên không thiết yếu được yêu cầu làm việc tại nhà một ngày mỗi tuần để giảm số chuyến đi lại.

Chính phủ Ai Cập đã tăng giá xăng và giá vé giao thông công cộng nhằm hạn chế tác động của xung đột đối với ngân sách.

Nước này cũng đồng thời giảm năng suất các dự án nhà nước quy mô lớn mà tiêu tốn nhiều năng lượng và cắt giảm gần một phần ba hạn mức nhiên liệu cho xe công.

Philippines

Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Chính phủ trợ cấp cho các tài xế vận tải, giảm dịch vụ phà và áp dụng tuần làm việc bốn ngày đối với công chức.

Với 98% dầu được nhập khẩu từ vùng Vịnh, quốc gia châu Á này đã chứng kiến giá dầu diesel và xăng tăng hơn gấp đôi.

Chính phủ Philippines cam kết sẽ dự trữ thêm một triệu thùng dầu và không loại trừ các biện pháp bổ sung.

"Tất cả các lựa chọn đều được xem xét," Tổng thống Ferdinand Marcos nói. "Chúng tôi đang cân nhắc mọi biện pháp khả thi."

Sri Lanka

Sri Lanka, quốc gia vừa mới thoát khỏi một cuộc khủng hoảng tài chính, là một nước châu Á khác phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nhiên liệu từ các nước vùng Vịnh.

Để tiết kiệm nhiên liệu, nước này đã tuyên bố thứ Tư là ngày nghỉ đối với các cơ quan nhà nước như trường học và đại học.

Nước này cũng áp dụng phân phối nhiên liệu theo hạn mức – ô tô bị giới hạn 15 lít mỗi tuần và xe máy 5 lít.

Thái Lan

Chính phủ Thái Lan đã kêu gọi người dân cởi áo khoác như một phần của các biện pháp nhằm giảm lượng năng lượng tiêu thụ cho điều hòa không khí.

Người dân được yêu cầu đặt điều hòa ở mức 26-27°C, trong khi tất cả các cơ quan nhà nước được yêu cầu làm việc từ xa.

Quốc gia châu Á này có khí hậu nóng ẩm quanh năm. Bangkok thường đạt độ ẩm khoảng 72% vào tháng Tư.

Ethiopia

Giới chức Ethiopia đã yêu cầu các công ty cung ứng nhiên liệu ưu tiên cho các cơ quan an ninh, các dự án lớn của chính phủ, các ngành công nghiệp chủ chốt và hoạt động sản xuất hàng hóa thiết yếu.

Các biện pháp của Cơ quan Dầu khí và Năng lượng Ethiopia khiến các trạm xăng ưu tiên giao thông công cộng, đồng thời áp dụng các hạn chế để tiết kiệm nhiên liệu.

Tại khu vực Tigray ở cực Bắc Ethiopia – nơi có lo ngại về khả năng tái diễn nội chiến – chính quyền đã thông báo đình chỉ hoàn toàn nguồn cung nhiên liệu.

Myanmar

Tại Myanmar, phương tiện cá nhân hiện chỉ được phép lưu thông luân phiên theo ngày chẵn hoặc lẻ tùy theo biển số xe. Xe điện được miễn trừ.

Chính phủ cũng triển khai hệ thống phân phối nhiên liệu được giám sát bằng công nghệ số, trong đó các giao dịch được quét, ghi nhận và theo dõi thông qua mã QR gắn trên phương tiện.

Việt Nam

Việt Nam đã tăng cường khuyến khích người dân ở nhà nhiều hơn để tiết kiệm nhiên liệu.

Chính phủ cũng kêu gọi người dân "đi xe đạp, đi chung xe, sử dụng phương tiện công cộng và hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết".

Việt Nam cũng tạm thời bãi bỏ thuế bảo vệ môi trường đối với xăng và dầu diesel, đồng thời miễn thuế VAT cho các mặt hàng này.

Bangladesh

Bangladesh đã nhanh chóng đóng cửa các trường đại học khi chiến sự bắt đầu, đồng thời cho sinh viên nghỉ lễ sớm để đón thời điểm kết thúc của tháng Ramadan (tháng linh thiêng "nhịn ăn" 30 ngày của người Hồi giáo).

Nước này cũng bắt đầu áp dụng việc bán nhiên liệu theo hạn mức cho phần lớn phương tiện. Chính phủ cũng triển khai thêm các đợt cắt điện theo kế hoạch nhằm hạn chế tiêu thụ năng lượng.

Slovenia

Slovenia đã trở thành quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) đầu tiên áp dụng hạn mức nhiên liệu.

Theo đó, người dân chỉ được mua tối đa 50 lít nhiên liệu mỗi ngày, trong khi doanh nghiệp và nông dân có hạn mức cao hơn là 200 lít.

Nam Sudan

Nam Sudan đã bắt đầu phân phối điện theo hạn mức tại thủ đô Juba. Jedco – nhà phân phối điện chính – cho biết sẽ thực hiện cắt điện luân phiên hằng ngày tại một số khu vực của thành phố.

Quốc gia này sở hữu một trong những trữ lượng dầu lớn nhất Đông Phi, nhưng phần lớn được xuất khẩu, trong khi lại phải nhập khẩu các sản phẩm tinh chế để làm nhiên liệu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Nam Sudan sản xuất 96% điện năng từ dầu mỏ.