Украина урушини тугатиш "янги ғоя"си ўзи бормикан?

АҚШ Президенти Трампнинг махсус элчилари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер Киевда Украина Президенти Володимир Зеленский билан матбуот анжумани ўтказдилар.

Матбуот анжуманида элчилар Украина урушини тугатиш бўйича "янги ғоялар" олиб келганларини айтдилар.

Бу Уиткофф ва Кушнернинг Украина пойтахтига илк ташрифи бўлди.

Президент Трамп ўз президентлиги иккинчи муддатини бошлаганидан кейин узоқ йиллик бизнес шериги Стив Уиткофф ва куёви Жаред Кушнерни Украина урушини тугатиш бўйича музокарачилар этиб тайинлади.

Киевга боришдан олдин Уиткофф ва Кушнер Москвада Президент Путин билан музокара ўтказдилар.

Бу Уиткоффнинг 2025 йил мартидан бери Россия Президенти Владимир Путин билан саккизинчи, Жаред Кушнернинг учинчи учрашуви бўлди.

Москвадан кейин элчилар Киевга бордилар.

Музокарачиларга кўра, "янги ғоялар" ҳақиқатан ҳам илгари сурилди, аммо уларнинг мазмуни ҳақида батафсил маълумот берилмаяпти.

«Бир нечта янги ғоялар бўлди, биз уларни муҳокама қилиб олдик. Ҳозирча бизга уларни чуқур таҳлил қилиш, тафсилотларини тушуниш, қандай қадамлар бўлиши мумкинлигини ва бу бизни тинчликка яқинлаштирадими-йўқми, шуни англаб олиш имконини беринглар. Шундан кейин жамоатчилик билан гаплашамиз», деди Президент Зеленский матбуот анжуманида.

Уиткоффга кўра, томонлар янги уч томонлама учрашувга тайёргарлик кўрмоқдалар.

Яъни унда Украина, АҚШ ва Россия делегациялари иштирок этади.

Сўнгги бир йил давомида бундай учрашувлардан бир нечтаси бўлиб ўтди, аммо АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши бошланганидан кейин, феврал ойида улар тўхтаб қолганди.

«Менимча, Москвада катта тараққиётга эришдик. Биз янги ғояларни эшитдик", деди Уиткофф.

"Биз президент Зеленскийнинг уч томонлама учрашув ҳақида гапирганини эшитдик ва умид қиламизки, бу тез орада расман эълон қилинади. Москвада муҳокама қилган ва бу ерга, Киевга олиб келган кўплаб ишончли таклиф ва ғоялар бор».

«Икки томон ҳам муросага бориши керак. Улар ўртасидаги келишмовчиликлар камайиши лозим. Биз бу нуқтага етиб бориш учун зарур таркибий омиллар мавжуд, деб ҳисоблаймиз», деди Трампнинг махсус элчиси.

"Володимир Зеленский ва унинг америкалик меҳмонлари бугунги учрашув юзасидан жуда кам аниқ маълумот бердилар. Бу, эҳтимол, мутлақо тушунарли ҳолатдир. Бироқ учрашувдан бир нечта умумий хулосалар чиқаришимиз мумкин", дея матбуот анжуманидан кейин ўзининг мулоҳазалари билан ўртоқлашди Би-би-си мухбири Святослав Хоменко.

Зеленский ва унинг америкалик меҳмонлари кечаги учрашувда Россия ва Украина ўртасидаги урушни тезроқ якунлашга ёрдам бериши мумкин бўлган қандайдир янги ғоялар муҳокама қилинганини айтдилар.

Зеленский ҳам америкаликлар Киевга айрим янги таклифлар билан келганини билдирди.

Аммо бу қандай ғоялар эканини бугунги музокараларнинг асосий иштирокчилари очиқлашдан бош тортдилар.

Уларнинг айтишича, бу таклифларни аввал таҳлил қилиш, ўйлаб кўриш, уларни ривожлантириш мумкинми ва мумкин бўлса қайси йўналишда эканини аниқлаш лозим. Қисқача айтганда, бу ғоялар ҳақиқатан ҳам мавжуд эканини тасдиқлайдиган далиллар тақдим этилмади.

Шундай таассурот уйғондики, Уиткофф ва Кушнернинг Москва ҳамда Киевга сафаридаги асосий мақсад Украина, Россия ва АҚШ иштирокидаги уч томонлама тинчлик жараёнига яна жон бахш этиш бўлган. Доналд Трамп Эрон урушини бошлаганидан кейин бу жараённи деярли ўлиб қолган эди.

Энди, эҳтимол, Америка президентининг элчилари Вашингтонга қайтиб, ўз хулосалари ва таклифлари билан ўртоқлашадилар.

Шундан кейин музокараларнинг янги босқичини ташкил қилиш қай даражада реал экани аниқроқ бўлади.

Америкаликлар, ҳар ҳолда, гапларига қараганда, бу урушда барқарор тинчлик формуласига эришиш имкони борлигига ишонадилар.

Зеленский эса уларнинг изланишларни тўхтатмаётгани учун миннатдорлик билдириш билан бирга, қиш ойларида уруш давом этиши эҳтимоли юқори эканини ҳам таъкидлади.

Шунинг учун, унинг фикрича, америкаликлар билан нафақат тинчлик ҳақида, балки Украинага шу қиш учун зарур бўлган аниқ ёрдам пакети ҳақида ҳам суҳбатлашиш керак.

Яна бир муҳим жиҳат шундаки, Уиткофф ва Кушнер олиб бораётган тинчлик жараёнини журналистлар, жумладан америкалик мухбирлар ҳам тобора кўпроқ тушкунликлик билан кузатаётгандеклар.

Украиналик таниқли журналист Дмитрий Гордоннинг Стив Уиткоффга қарата берган "Украина халқининг жаллоди Владимир Путин билан ёнма-ён ўтиришдан уялмайсизми?" деган саволи кутилган ҳол эди.

Аммо ҳатто Трампни қўллаб-қувватловчи Newsmax нашри мухбирининг "Россия билан музокаралар ҳеч қаерга олиб бормаётганини тан олиш ва Москвага ҳақиқий босим ўтказиш вақти келмадими?" деган саволи аллақачон муайян кайфиятлар пайдо бўлаётганидан далолат беради.

Албатта, Уиткофф ва Кушнер бундай саволларга узоқ, мураккаб ва безакли жавоб қайтардилар: мулоқот қилган яхши, қилмагандан кўра; тинчлик урушдан афзал ва шу каби фикрлар.

Аммо бундай саволларга аниқ жавоб берилмаётгани Трампнинг элчиларини ташвишлантириши керак. Айниқса, Конгрессга қўшимча сайловлар яқинлашаётган бир пайтда.

Бугунги Киев музокаралари тарих дарсликларига тарихий воқеа сифатида кириши даргумон.

Энг яхши ҳолатда ҳам улардан тинчлик бўйича мураккаб ва узоқ музокаралар жараёнининг янги босқичи бошланишини кутиш мумкин.

Бугуннинг ўзидаёқ кўпчилик бу жараён муваффақиятсизликка маҳкум деб ҳисоблайди.

Бироқ Президент Зеленский Украина бу музокара босқичига бир йил аввалгига қараганда анча кучлироқ мавқеда киришига ишонади.

Эҳтимол, шунинг учун ҳам у менинг "Америкалик музокарачиларнинг бу сафар Киевга келиши беҳуда бўлмадими?" деган саволимни эшитгач, кенг табассум қилди ва шундай жавоб берди: "Беҳуда эмас", деб ёзди Святослав Хоменко.