'Dünyanın sonundaki' turizm merkezi, hantavirüsün kaynağı olduğu iddialarını reddediyor

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Arjantin'in en güneydeki şehri olan Ushuaia, uzun süredir hem "Dünyanın Sonu" olarak tanınmanın hem de Antarktika'ya yapılan yolculuklar ve turistlerin Patagonya'nın çarpıcı doğal güzelliklerini keşfetmesi için bir geçit olmanın avantajını yaşıyor.

Ancak son günlerde farklı bir tür şöhretle karşı karşıya: Hollanda bayraklı MV Hondius adlı gemideki hantavirüs salgınının çıkış noktasının bu şehir olabileceği yönündeki iddialar, yerel işletmeleri ve yetkilileri kaygılandırıyor.

Yolcu gemisi şu anda İspanya'nın Kanarya Adaları'ndaki Tenerife'de demirli; yolcular tahliye edilerek ülkelerine gönderiliyor.

Gemi yolculuğuna 1 Nisan'da, Tierra del Fuego eyaletindeki Ushuaia'dan, 6.000 milden daha uzak bir noktadan başladı. Gemide 22 ülkeden 114 yolcu ve 61 mürettebat bulunuyordu.

Virüsün gemiye burada taşındığı düşünülse de, tam olarak nereden geldiği ve kimler tarafından taşındığı hâlâ belirsizliğini koruyor.

Bu belirsizlik, medyanın bazı kesimlerinde yoğun spekülasyonlara yol açtı.

Bir teoriye göre, bir yolcu Ushuaia'nın dışında yer alan bir çöp depolama sahasında virüs kapmış olabilir.

Turistlerin kuş gözlemek için sıkça ziyaret ettiği bu alandaki çöpler, sıçanlar ve fareleri çekiyor.

Bazı haber kuruluşlarına anonim olarak konuşan Arjantinli yetkililer, bunun en güçlü ihtimal olduğunu söyledi.

Ancak bu iddia yerel düzeyde olumlu karşılanmadı.

"Tierra del Fuego'da tarih boyunca hantavirüs vakasına rastlanmadı" diyen eyaletin Epidemiyoloji ve Çevre Sağlığı Genel Müdürü Juan Facundo Petrina sözlerini şöyle sürdürdü:

"Özellikle de Ulusal Gözetim Sistemi'nin 1996'dan bu yana bunu bildirimi zorunlu hastalıklar arasına almasına rağmen, Tierra del Fuego'da tek bir vaka bile görülmedi."

2021'de koronavirüs salgını sırasında göreve gelen Petrina, son günlerde yaptığı her basın toplantısı ve röportajda bu noktayı vurguladı.

Petrina, eyaletinin enfeksiyonun kaynağı olma ihtimalinin düşük olduğunu ve hantavirüsün endemik bölgesinin 1.500 kilometre güneyinde yer aldıklarını vurguladı:

"Her şeyden önce, hastalığı taşıyan uzun kuyruklu fare alt türü burada mevcut değil. Ayrıca gelişimi için gerekli nem ve sıcaklık açısından, kuzey Patagonya ile aynı iklim koşullarını paylaşmıyoruz.

"Kemirgenler coğrafi sınırları tanımadan hareket etse bile, bizim bir ada olduğumuzu unutmamak gerekir.

"Yerel türlere bulaştırmak için Macellan Boğazı'nı geçmek zorunda kalırlar; bu da iklime ek olarak önemli bir engel."

Birçok uzman, enfeksiyonun Tierra del Fuego'da gerçekleşmesinin düşük ihtimal olduğu konusunda Petrina ile hemfikir olsa da, Arjantin ulusal hükümeti bölgede virüs izlerinin bulunup bulunmadığını veya uzun kuyruklu farenin bölgeye ulaşıp ulaşmadığını belirlemek için bir uzman ekibi göndereceğini açıkladı.

Ekip, yerel biyologlarla birlikte çöp sahasında fareleri yakalayıp virüs açısından test edecek.

Ancak duyurudan iki gün sonra uzmanlar henüz bölgeye ulaşmış değildi.

BBC sahayı ziyaret ettiğinde, atık yığınları üzerinde dolaşan onlarca kuş vardı ve aktif bir inceleme belirtisi görülmedi.

Buenos Aires'teki Ricardo Gutiérrez Çocuk Hastanesi Tıp ve Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü Başkanı salgın hastalıklar uzmanı Eduardo López, eyalette daha fazla inceleme yapılmasının gerekli olduğunu söyledi.

"Bu vaka daha fazla araştırma gerektiriyor çünkü ekosistemler değişiyor" dedi ve ekledi:

"Örneğin, başlangıçta Patagonya And Dağları ve Arjantin'in kuzeybatısında yaşayan uzun kuyruklu pirinç sıçanı artık Buenos Aires eyaletinde de, hastalığı taşıyan diğer kemirgenlerle birlikte bulunabiliyor."

Bu olağanüstü durum sadece bilimsel değil, aynı zamanda ekonomik açıdan da önemli.

Tierra del Fuego, Arjantin'in en yeni ve en az nüfuslu eyaleti; hidrokarbon arama ve balıkçılık gibi sektörlerin ardından turizm de önemli bir gelir kaynağı.

Fuegian Turizm Enstitüsü'nden Juan Manuel Pavlov, Antarktika'ya giden gemilerin %95'inden fazlasının bu limandan hareket ettiğini söyledi:

"Yılda 500'den fazla liman uğrağıyla kruvaziyer [yolcu gemisi] sektörü eyalet ekonomisi için temel önemde."

Şu ana kadar, uluslararası operatörlerden gelen yoğun sorulara rağmen resmi bir kruvaziyer iptali olmadı.

Ancak sezonun Nisan ortasında sona ermesi nedeniyle, daha uzun vadeli etkilerin ortaya çıkması aylar sürebilir.

"Önümüzde çok başarılı olmasını beklediğimiz bir kış sezonu var" dedi Pavlov:

"Ana pazarlarımızda yoğun şekilde çalıştık ve böylesi bir şeyin, insanların sağlığını önceliklendirmek için yapılan tüm çalışmaları gölgelemesini istemiyoruz."

Ushuaia limanında yaşam şimdilik normal görünüyor.

Turistler sahil boyunca yürüyüş yapıyor ve daha kısa geziler için bir araya geliyor — "dünyanın sonu" deniz fenerine ev sahipliği yapan Isla de los Estados'a ya da Beagle Kanalı boyunca gezilere katılıyor.

Tur operatöründe çalışan Adonis Carvajal, "Burada vaka olmaması çok güven verici" dedi:

"İnsanlar eyalette enfeksiyon olup olmadığını soruyor ve burada hasta olduğuna dair bir bildirim olmaması rahatlatıyor.

"Varyant güneyden gelmiş olabilir — bu inkâr edilmiyor — ama kaynağı burası değil."

Ziyaretçiler arasında Kolombiya'nın Medellín kentinde yaşayan Venezuelalı David Bomparp da vardı; birkaç gün önce partneri Daniela Sandoval ile birlikte gelmişti.

"Bu seyahati Ekim'de planladık ve uçağa binmeden bir gün önce ne olduğunu öğrendik" dedi:

"Anladığımız kadarıyla burada hiçbir şey doğrulanmamıştı, bu yüzden tedbirlere uyarak kaygılanmadan geldik."

Daniela ise annesinin daha endişeli olduğunu söyledi.

"Kaygılandığı için bütün gece bana Instagram videoları ve linkler gönderdi" dedi:

"Onu, burada doğrulanmış vaka olmadığını söyleyerek sakinleştirdim."

Yakında bulunan Kosta Rikalı turist Jordan Bermúdez ise grubunun planlarına devam ettiğini söyledi.

5 Mayıs'ta Şili'nin Punta Arenas kentinden gelmeden önce virüs hakkında araştırma yaptıklarını belirten Bermúdez, bunun kendilerini vazgeçirmediğini ifade etti:

"Geldik, şehri oldukça sakin bulduk, planladığımız tüm turları yaptık ve her şeyin normal olduğunu düşünüyoruz."

Sağlık yetkilileri, enfeksiyonun nerede başladığını belirlemeye çalışıyor.

Virüsü kapan ve hayatını kaybeden Hollandalı çiftten birinin "hastalığı ilk yayan kişi" olabileceğine inanılıyor.

Yetkililer, gemiye Ushuaia'da binmeden önce Arjantin, Şili ve Uruguay'daki yolculuklarını büyük ölçüde sınır giriş-çıkış kayıtlarını kullanarak anlamaya çalıştı.

Şili ve Uruguay yetkilileri, Dünya Sağlık Örgütü'nün bir ila sekiz hafta arasında değişen kuluçka süresi tahminine dayanarak çiftin virüsü bu ülkelerde kapmadığını söylüyor.

Petrina da hastalığın büyük ihtimalle Arjantin'de kapıldığını kabul ediyor, ancak bunun gemi yolculuğundan iki ila dört hafta önce gerçekleşmiş olabileceğini belirtiyor.

Bunun Patagonya'daki dağlık bir bölgede, muhtemelen Chubut, Neuquén veya Río Negro eyaletlerinden birinde gerçekleşmiş olabileceğini söyledi.

Arjantin Sağlık Bakanlığı ise kesin bir teori ortaya koymadı.

Bakanlığın açıklamasında "Prensip olarak enfeksiyonların Tierra del Fuego'da gerçekleşmiş olabileceğini dışlayamayız, ancak dikkate alınması gereken önemli bir gerçek var: Hantavirüs bildirimi zorunlu bir hastalık haline geldiğinden bu yana eyalette hiçbir vaka bildirilmemiştir" denildi.

Tenerife'de MV Hondius yolcuları ve mürettebatının tahliye edilmesinin bazı ipuçları sağlayabileceği umuluyor.

Ancak şimdilik, Hollandalı çiftin bilgi paylaşamaması ve yetkililerin seyahatlerini tam olarak yeniden kurgulayamaması nedeniyle, bu salgının nasıl başladığına dair birçok soru yanıtsız kalmaya devam ediyor.