โดนัลด์ ทรัมป์-สี จิ้นผิง ปิดฉากการหารือที่ "ประสบความสำเร็จอย่างยิ่ง" มีเรื่องอะไรบ้างที่บรรลุข้อตกลง ?

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา เดินทางออกจากกรุงปักกิ่งของจีนแล้วหลังจากร่วมประชุมสุดยอดกับสี จิ้นผิง ผู้นำจีน เป็นเวลาสองวัน โดยทรัมป์เปิดเผยว่า เขาได้ทำ "ข้อตกลงทางการค้าที่ยอดเยี่ยม และเป็นประโยชน์ต่อทั้งสองฝ่าย" แต่รายละเอียดของข้อตกลงที่สองมหาอำนาจบรรลุระหว่างกันยังเปิดเผยออกมาน้อยมาก

ทรัมป์เดินทางมาร่วมประชุมสุดยอดที่มีความสำคัญอย่างยิ่งกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีนเมื่อวันพุธที่ผ่านมา (13 พ.ค.) โดยมีซีอีโอของธุรกิจยักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ ร่วมคณะ ทั้งธุรกิจเกษตร การบิน ยานยนต์ไฟฟ้า และอุตสาหกรรมชิปปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ (AI)

ประเด็นเรื่องการค้าเป็นวาระสำคัญลำดับต้น ๆ ในการเยือนครั้งนี้แม้ว่าจะมีความตึงเครียดในเรื่องสงครามอิหร่าน และภาคธุรกิจต่าง ๆ หวังว่าจะบรรลุข้อตกลงที่สำคัญ รวมถึงมีการยืดระยะเวลาการระงับการบังคับใช้อัตราภาษีศุลกากรที่มีกำหนดจะสิ้นสุดช่วงเวลาผ่อนปรนในเดือน พ.ย. นี้

การมาเยือนครั้งนี้ของผู้นำสหรัฐฯ เต็มไปด้วยถ้อยคำและสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่อบอุ่น โดยทรัมป์ได้รับการต้อนรับด้วยความประทับใจจากกองทหารเกียรติยศ งานเลี้ยงรับรองอาหารค่ำแบบรัฐพิธี ไปจนถึงคำเชิญให้เข้าไปชมเขตพิเศษอันเป็นสถานที่พักอาศัยและที่ทำงานของคณะผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีน

ดูเหมือนว่าประธานาธิบดีสหรัฐฯ จะประทับใจอย่างมากและได้เชิญ สี จิ้นผิง เดินทางมาเยือนทำเนียบขาวในเดือน ก.ย. นี้ เขากล่าวว่าการหารือ "ประสบความสำเร็จอย่างยิ่ง" ขณะที่ประธานาธิบดีสีบอกว่าการเยือนครั้งนี้เป็น "การเยือนครั้งประวัติศาสตร์และเป็นหมุดหมายสำคัญ"

นายหวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีน ยืนยันเมื่อวันศุกร์ (15 พ.ค.) ว่าประธานาธิบดีสี จิ้นผิง จะเดินทางเยือนทำเนียบขาวในฤดูใบไม้ร่วง

แต่ทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ประกาศความคืบหน้าทางการค้าหรือข้อตกลงทางธุรกิจที่สำคัญใด ๆ

อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีทรัมป์ได้กล่าวกับสื่อบนเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวันว่าจีนตกลงที่จะซื้อเครื่องบินโบอิ้งจำนวน 200 ลำ และมีแนวโน้มที่จะซื้อเพิ่มอีก 750 ลำ ขณะที่ยักษ์ใหญ่การบินอย่างโบอิ้งออกมายืนยันดีลนี้แล้ว

ทรัมป์กล่าวด้วยว่าเกษตรกรชาวอเมริกันจะมีความสุขกับข้อตกลงการค้าของเขา เพราะจีนจะซื้อถั่วเหลืองเป็นมูลค่า "หลายพันล้านดอลลาร์" ซึ่งขณะนี้ยังไม่มีการยืนยันข้อตกลงหรือการซื้อขายใด ๆ ออกมาจากทางฝ่ายจีน

หากคำสั่งซื้อของโบอิ้งได้รับการปิดจบเป็นที่สิ้นสุด นี่จะเป็นข้อตกลงสำคัญครั้งแรกของบริษัทผู้ผลิตเครื่องบินรายนี้กับประเทศจีนในรอบเกือบสิบปี ที่ผ่านมาโบอิ้งแทบจะถูกกีดกันออกจากตลาดการบินที่ใหญ่เป็นอันดับสองของโลกแห่งนี้ เนื่องจากความตึงเครียดทางการค้าระหว่างปักกิ่งและวอชิงตัน

เมื่อถูกถามถึงความเห็นของทรัมป์ก่อนหน้านี้ที่ให้สัมภาษณ์กับฟ็อกซ์นิวส์ ซึ่งทรัมป์กล่าวว่าได้มีการทำข้อตกลงกันแล้ว นายกัว เจียคุน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน เพียงตอบมาว่า "สาระสำคัญของความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการค้าระหว่างจีน-สหรัฐฯ คือ ผลประโยชน์ร่วมกันและความร่วมมือแบบได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย"

เขากล่าวอีกว่าทั้งสองฝ่ายควรดำเนินการตาม "ฉันทามติสำคัญ" ที่ผู้นำทั้งสองได้บรรลุร่วมกัน และสร้างเสถียรภาพให้มากขึ้นแก่ความสัมพันธ์ทางการค้าทวิภาคี รวมถึงเศรษฐกิจโลก

อีกเรื่องที่ยังคงเป็นคำถามคือข้อตกลงสงบศึกทางการค้าระหว่างสองประเทศที่ตกลงกันเมื่อเดือน ต.ค. ปีที่แล้ว ซึ่งสหรัฐฯ ระงับการขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าจากจีนในอัตราสูงมาก ขณะที่จีนผ่อนคลายการจำกัดการส่งออกแร่หายากที่มีความสำคัญต่อการผลิต

ส่วนประเด็นที่น่าประหลาดใจอย่างยิ่งคือกรณีที่ทรัมป์บอกผู้สื่อข่าวบนเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวันว่า เขาและประธานาธิบดีสีไม่ได้หารือเรื่องภาษีเลย อย่างไรก็ตาม ทำเนียบขาวระบุว่าผู้นำทั้งสองเห็นพ้องที่จะจัดตั้ง "คณะกรรมการการค้า" เพื่อบริหารความสัมพันธ์โดยไม่ต้องเปิดการเจรจาภาษีขึ้นใหม่

สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ซึ่งเป็นผู้นำการเจรจาการค้าฝ่ายวอชิงตัน กล่าวในการให้สัมภาษณ์ที่บันทึกไว้ล่วงหน้ากับสำนักข่าวซีเอ็นบีซี (CNBC) ว่า เขาคาดว่าจะมีความคืบหน้าในกลไกสนับสนุนการลงทุนในอนาคต

แต่เจ้าหน้าที่ทางการสหรัฐฯ เตือนว่ายังมีงานอีกมากก่อนที่ประกาศเหล่านี้จะสามารถนำไปปฏิบัติได้

เทคโนโลยีและการค้า

หนึ่งในช่วงเวลาที่ถูกจับตามากที่สุดเกิดขึ้นเมื่อเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวันลงจอดที่กรุงปักกิ่งในคืนวันพุธ (13 พ.ค.)

อีลอน มัสก์ ซีอีโอของเทสลา (Tesla) ลงจากเครื่องบินก่อนเจ้าหน้าที่ระดับสูง ไม่ว่าจะเป็นพีธ เฮกเซธ มาร์โค รูบิโอ และเจมีสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ ซึ่งนั่นถือเป็นสัญญาณว่าวาระเศรษฐกิจที่สำคัญกำลังรออยู่ข้างหน้า

นอกจากนี้อีลอน มัสก์ กับเจนเซน หวง ผู้บริหารของเอ็นวิเดีย (Nvidia) ผู้ผลิตชิปสหรัฐฯ ก็เป็นบุคคลที่อยู่ใกล้ชิดกับประธานาธิบดีทรัมป์ทั้งในระหว่างพิธีต้อนรับ และมีบทบาทเด่นในงานเลี้ยงรับรองช่วงค่ำ

การปรากฏตัวของเจนเซน หวง เป็นประเด็นที่น่าสนใจ เพราะเดิมทีเขาไม่ได้อยู่ในคณะผู้แทน แต่เมื่อเขาร่วมเดินทาง ก็ยิ่งกระตุ้นการคาดการณ์ว่าเรื่องปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ (AI) และการเข้าถึงชิปจะเป็นประเด็นสำคัญในการเจรจามากกว่าที่คาดไว้

ในขณะที่ยานยนต์ไฟฟ้า เอไอ และเซมิคอนดักเตอร์ กลายเป็นสมรภูมิสำคัญในการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีน ทั้งเทสลาและเอ็นวิเดียต่างก็พึ่งพาจีนอย่างมาก

เทสลาพึ่งพาโรงงานขนาดใหญ่ในเซี่ยงไฮ้และผู้บริโภคชาวจีน ขณะที่เอ็นวิเดียต้องการกลับมาขายชิปขั้นสูงให้จีนได้อีกครั้ง ซึ่งปัจจุบันถูกห้ามโดยมาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ

มาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ มีเป้าหมายเพื่อจำกัดการเข้าถึงความสามารถของเอไอขั้นสูงของจีน แต่เจมีสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ กล่าวว่าประเด็นนี้ไม่ใช่หัวข้อหลักในการประชุมสุดยอด

อย่างไรก็ตาม ปักกิ่งยังคงผลักดันเพื่อเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูงมากขึ้น พร้อมทั้งวิพากษ์วิจารณ์สิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นความพยายามจำกัดการพัฒนาอุตสาหกรรมของจีน

คาดการณ์ว่าประเด็นเรื่องเอไอจะเป็นส่วนสำคัญของการหารือ "เราได้พูดถึงความเป็นไปได้ในการทำงานร่วมกันเกี่ยวกับกรอบกำกับดูแล" ทรัมป์กล่าวกับผู้สื่อข่าว และเมื่อถูกถามว่ากรอบดังกล่าวเป็นแบบใด เขาเสริมว่า "กรอบมาตรฐานที่เราพูดถึงกันตลอด"

ขายของให้จีน

สงครามภาษีตอบโต้กันไปมาในปีที่แล้วได้ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรสหรัฐฯ ซึ่งต้องการส่งออกถั่วเหลือง เนื้อวัว และสัตว์ปีกไปยังจีนมากขึ้น

ตามที่เจมีสัน เกรียร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ กล่าว ข้อตกลงเกี่ยวกับการที่จีนจะซื้อสินค้าเกษตรสหรัฐฯ มีความชัดเจนขึ้นแล้ว แต่กระทรวงการต่างประเทศจีนไม่ได้ยืนยันข้อตกลงใหม่ดังกล่าว โดยระบุเพียงว่าทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าที่มีเสถียรภาพและขยายความร่วมมือบนพื้นฐานของ "ความเท่าเทียม การเคารพซึ่งกันและกัน และผลประโยชน์ร่วมกัน"

ทำเนียบขาวระบุว่าการเจรจายังครอบคลุมถึงการขยายการเข้าถึงตลาดจีนสำหรับบริษัทสหรัฐฯ และการเพิ่มการลงทุนของจีนในอุตสาหกรรมของสหรัฐฯ ด้วย

แม้ว่าจีนจะเป็นตลาดสำคัญสำหรับบริษัทสัญชาติสหรัฐฯ แต่ก็เป็นสภาพแวดล้อมที่ดำเนินธุรกิจได้ยาก เนื่องจากกฎระเบียบ ขั้นตอนราชการ และความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์

อย่างไรก็ตาม ทางการปักกิ่งส่งสัญญาณเชิงบวกในประเด็นนี้ โดยสี จิ้นผิง กล่าวกับผู้นำธุรกิจสหรัฐฯ ว่าประตูของจีนจะ "เปิดกว้างยิ่งขึ้น" และบริษัทอเมริกันจะมี "โอกาสที่กว้างขึ้น" ในตลาดจีน ตามรายงานของสำนักข่าวซินหัว

ผู้นำจีนยังเรียกร้องให้ขยายความร่วมมือในด้านการค้า เกษตรกรรม สาธารณสุข การท่องเที่ยว และการบังคับใช้กฎหมาย โดยอธิบายความสัมพันธ์ทวิภาคีว่า "เป็นประโยชน์ร่วมกัน" และนำไปสู่ "ผลลัพธ์ที่ทั้งสองฝ่ายได้ประโยชน์"

เส้นแดงเรื่องไต้หวัน

ไต้หวันซึ่งเป็นพันธมิตรของสหรัฐฯ และเกาะที่ปกครองตนเองซึ่งจีนอ้างว่าเป็นส่วนหนึ่งของตน ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในประเด็นตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ กับจีนในการเจรจาการค้าตลอดปีที่ผ่านมา

ทว่าในครั้งนี้ จีนได้เชื่อมโยงไต้หวันเข้ากับความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจในวงกว้างกับสหรัฐฯ

ตามการรายงานของฝ่ายจีน ประธานาธิบดีสี กล่าวว่า ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องใน "การกำหนดตำแหน่งใหม่" ของความสัมพันธ์บนพื้นฐานของ "เสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์ที่สร้างสรรค์" แต่ได้เตือนอีกครั้งว่า ไต้หวันยังคงเป็นประเด็นที่อ่อนไหวที่สุด

"คำถามเรื่องไต้หวันเป็นประเด็นที่สำคัญที่สุดในความสัมพันธ์จีน-สหรัฐ" สี จิ้นผิง เตือนระหว่างการเจรจาหารือ ตามรายงานของสื่อรัฐจีน

"หากจัดการได้ไม่ดี สองประเทศอาจเกิดการปะทะหรือแม้กระทั่งเข้าสู่ความขัดแย้งได้" เขากล่าว

ไต้หวันจะจับตาความเคลื่อนไหวนี้อย่างใกล้ชิด แต่ยังยากที่จะระบุว่าประเด็นนี้จะส่งผลอย่างไรต่อความร่วมมือของสหรัฐฯ กับบริษัทเซมิคอนดักเตอร์ในไต้หวัน รวมถึงความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดยาวนานกับเกาะแห่งนี้

ความขัดแย้งที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข

สงครามกับอิหร่านและการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซเป็นส่วนสำคัญของวาระการหารือ และทรัมป์เข้าสู่การเจรจาโดยหวังว่าจีนจะร่วมมือในประเด็นความขัดแย้งกับอิหร่านและตลาดน้ำมัน

ทรัมป์กล่าวว่าจีนสามารถใช้อิทธิพลเพื่อกระตุ้นให้อิหร่านรักษาเสถียรภาพของการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางพลังงานสำคัญของโลก

"[สี] ต้องการเห็นช่องแคบฮอร์มุซเปิด และกล่าวว่า 'หากผมสามารถช่วยได้ในทางใดก็ตาม ผมยินดีช่วย'" ทรัมป์กล่าวกับสำนักข่าวฟ็อกซ์นิวส์

กระทรวงการต่างประเทศของจีนมีท่าทีคลุมเครือมากกว่า และออกแถลงการณ์ในวันศุกร์ (15 พ.ค.) เรียกร้องให้มี "การหยุดยิงอย่างครอบคลุมและยั่งยืน"

"เส้นทางเดินเรือควรถูกเปิดอีกครั้งโดยเร็วที่สุด เพื่อตอบสนองต่อเสียงเรียกร้องของประชาคมระหว่างประเทศ" แถลงการณ์จากกระทรวงการต่างประเทศจีนระบุ

รายงานจากฝ่ายจีนระบุว่า แม้มีการหารือเรื่องตะวันออกกลาง แต่รายละเอียดมีอยู่อย่างจำกัด

ความขัดแย้งดังกล่าวยังเป็นความท้าทายต่อเศรษฐกิจจีนเช่นกัน ความผันผวนของราคาน้ำมันและการหยุดชะงักของเส้นทางขนส่งซ้ำแล้วซ้ำเล่าได้เพิ่มต้นทุนการนำเข้าสินค้าและผลักดันราคาน้ำมันให้สูงขึ้นทั่วโลก

ประธานาธิบดีทรัมป์ได้เทียบเชิญสี จิ้นผิง ไปยังทำเนียบขาวแล้วในเดือน ก.ย. เพื่อการประชุมสุดยอดครั้งที่สอง

คาดว่าการหารือระหว่างทั้งสองฝ่ายจะดำเนินต่อไปก่อนการประชุมสุดยอดครั้งหน้า โดยมีความหวังว่าเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุดสองแห่งของโลกจะสามารถสร้างความก้าวหน้าครั้งใหญ่ด้านการค้าที่ไม่สามารถบรรลุได้ในครั้งนี้