ผู้ส่งออกกล้วยไม้ไทยอัดการบินไทยล้มเหลวบริหารวิกฤต ปิดคาร์โก 6 วันกระทบส่งออกหลักล้านบาท

"เราขอได้ไหมอย่าปิดถึง 6 วัน 1-2 วันก็พอแล้ว 6 วันนี่ [ผลกระทบ] มหาศาลหลักล้านบาท" กฤษณา มีขำ นายกสมาคมผู้ส่งออกดอกกล้วยไม้ไทย กล่าวกับบีบีซีไทย

ขณะที่กระเป๋าเดินทางซึ่งตกค้างอยู่กว่า 5,600 ใบที่สนามบินสุวรรณภูมิยังคงรอถูกส่งคืนสู่มือเจ้าของ นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติที่ถูกสายการบินไทยเลื่อนหรือยกเลิกตั๋วโดยสารต่างก็กำลังวิ่งวุ่นติดต่อเจ้าหน้าที่

ล่าสุด ฝ่ายปฏิบัติการคลังสินค้า บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) ส่งหนังสือถึงลูกค้าผู้ใช้บริการคลังสินค้าของบริษัท ระบุว่า เหตุการณ์น้ำท่วมในพื้นที่ยังคงส่งผลกระทบต่อการเดินทางมาปฏิบัติงานของพนักงานโดยเฉพาะด้านกำลังคน ซึ่งทำให้พนักงานบางส่วนไม่สามารถเข้าปฏิบัติงานได้ตามปกติ ส่งผลให้การปฏิบัติงานภายในคลังสินค้าได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งในด้านการส่งมอบสินค้าให้แก่ลูกค้า และดำเนินการส่งสินค้าไปยังเที่ยวบินตามกำหนด ทำให้มีสินค้าตกค้างจำนวนมาก บริษัทฯ จึงมีความจำเป็นต้องระงับการรับสินค้าขาเข้า ขาออก และสินค้าถ่ายลำ (Embargo) ณ คลังสินค้าการบินไทย สนามบินสุวรรณภูมิเป็นการชั่วคราว โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 1 - 6 ต.ค. 2569

สำหรับกฤษณา ซึ่งไม่เพียงเป็นนายกสมาคมฯ แต่ยังเป็นผู้ประกอบการเองด้วย เธอบอกกับเราว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า และส่งผลกระทบอย่างมากกับกล้วยไม้ซึ่งเป็นสินค้าสด และอยู่ในฤดูกาลที่มีผลผลิตออกมาเป็นจำนวนมาก

ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 28 ก.ย. เวลาประมาณ 20.15 น. มีประกาศจากฝ่ายปฏิบัติการคลังสินค้าของการบินไทยออกมาแล้วฉบับหนึ่ง ประกาศฉบับดังกล่าวได้ขอความร่วมมือในการจำกัดปริมาณการนำส่งสินค้าขาออก ระหว่างวันที่ 29 ก.ย. - 3 ต.ค. ก่อนที่จะมีประกาศฉบับถัดมาที่ระบุถึงการระงับการให้บริการไปจนถึงวันที่ 6 ต.ค. นี้

ประเทศไทยคือผู้ส่งออกกล้วยไม้รายใหญ่ที่สุดในโลก ด้วยมูลค่าสูงถึงกว่า 70.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (หรือราว 2.36 พันล้านบาท) ตามข้อมูลล่าสุดในปี 2567 ที่รวบรวมโดย OEC (Observatory of Economic Complexity) แพลตฟอร์มข้อมูลการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งอ้างอิงฐานข้อมูลสถิติการค้าสินค้าระหว่างประเทศของสหประชาชาติ

นอกจากนี้เมื่อไปตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากฐานข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์ พบว่ามูลค่าการส่งออกกล้วยไม้ไทย [อ้างอิงพิกัดศุลกากร: 060313] ระหว่างเดือน ม.ค. - ส.ค. 2569 อยู่ที่ 1.56 พันล้านบาท โดยมีสหรัฐอเมริกา เวียดนาม และญี่ปุ่น เป็นประเทศนำเข้ากล้วยไม้จากไทยสูงที่สุด 3 อันดับแรกตามลำดับ

กฤษณาเปิดเผยกับบีบีซีไทยว่า กล้วยไม้เป็นสินค้าที่ส่งออกทางอากาศเป็นหลักถึงเกือบ 90% มีเพียงแค่การส่งออกไปยังประเทศจีนเท่านั้นที่ใช้การขนส่งด้วยรถยนต์บางส่วน ดังนั้นเมื่อการขนส่งทางอากาศหยุดชะงักจึงส่งผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ต่อสินค้าเกษตรชนิดนี้

ธุรกิจคลังสินค้า การบินไทยคือเจ้าใหญ่ในสุวรรณภูมิ

จากมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 10 มิ.ย. 2568 พบว่าปัจจุบันบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) หรือ ทอท. ดำเนินโครงการให้บริการคลังสินค้า ณ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ โดย ทอท. ให้สิทธิการประกอบกิจการแก่ผู้ประกอบการจำนวน 2 ราย ดังนี้ (1) บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) (ผู้ประกอบการรายที่ 1) หมดสัญญาปี 2583 และ (2) บริษัท ดับบลิวเอฟเอสพีจีคาร์โก้ จำกัด (ผู้ประกอบการรายที่ 2) หมดสัญญาปี 2569

ดับบลิวเอฟเอสพีจี คาร์โก้ หรือที่รู้จักกันในชื่อ "BFS CARGO" เป็นการร่วมทุนระหว่างเวิลด์ไวด์ ไฟลท์ เซอร์วิสเซส (Worldwide Flight Services) ผู้ให้บริการภาคพื้นอิสระ ภายใต้บริษัทผู้ให้บริการด้านท่าอากาศยานสัญชาติสิงคโปร์ SATS Ltd. กับสายการบินบางกอกแอร์เวย์ส

ข้อมูลจากมติ ครม. ฉบับนี้ ระบุข้อมูลว่าการบินไทยสามารถรองรับปริมาณสินค้าได้ 1.2 ล้านตัน/ปี ขณะที่ศักยภาพของ BFS CARGO อยู่ที่ 5.5 แสนตัน/ปี นอกจากนี้รัฐบาลยังมีแผนสรรหาผู้ประกอบการรายที่ 3 ซึ่งจะเข้ามาบริหารดูแลปริมาณสินค้าอีกราว 5.3 แสนตัน/ปี

จากตัวเลขข้างต้นหมายความว่า ปัจจุบันการบินไทยกินสัดส่วนเกือบ 70% ของปริมาณสินค้าที่พื้นที่คลังสินค้าของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิรอบรับได้ ซึ่งไม่นับรวมผู้ประกอบการรายที่ 3

การประกาศปิดคลังสินค้าครั้งนี้ของการบินไทยยังส่งผลกระทบอย่างหนักต่อธุรกิจที่ต้องพึ่งพาการส่งออกสินค้าทางอากาศ

เมื่อดูข้อมูลแนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรมปี 2569-2571: บริการขนส่งทางอากาศ ของ วิจัยกรุงศรี ซึ่งเพิ่งตีพิมพ์เมื่อวันที่ 27 ส.ค. 2569 สะท้อนว่าการขนส่งทางอากาศส่วนใหญ่จะผ่านสนามบินนานาชาติภายใต้การบริหารจัดการของ ทอท. ถึง 99.8% จากการขนส่งทั้งหมด และในจำนวนนี้เป็นสินค้าที่ผ่านสนามบินสุวรรณภูมิถึง 92.3%

"เขารู้ไหมว่ามันกระทบกับภาคส่งออก เอาเฉพาะว่ากล้วยไม้ของเราอย่างเดียวนะ ไฟลท์ไปญี่ปุ่นใช้คลังการบินไทย มันส่งออกไปไม่ได้ 100%" กฤษณา นายกสมาคมผู้ส่งออกดอกกล้วยไม้ไทย สะท้อน

ด้านสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย (สรท.) ชี้ว่าแม้ปัญหาคลังสินค้าจะกลายเป็นข่าวใหญ่หลังการบินไทยประกาศระงับให้บริการ แต่ความแออัดในคลังสินค้าท่าอากาศยานสุวรรณภูมิมีมาก่อนเหตุน้ำท่วมแล้ว

นายธนากร เกษตรสุวรรณ ประธาน สรท. ระบุในแถลงการณ์เมื่อวันที่ 29 ก.ย. ว่าเหตุการณ์น้ำท่วมเป็นเพียงสาเหตุเฉพาะหน้า ทว่าแท้จริงแล้วต้นเหตุที่ลึกกว่านั้นมีสองประการ ประการแรก ปริมาณสินค้าที่ผ่านสนามบินเพิ่มขึ้นต่อเนื่องมาหลายปี และประการที่สอง ตั้งแต่ช่วงปลายปี 2568 สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแล ได้เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบสินค้าก่อนขึ้นเครื่อง ให้เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) ทำให้คลังสินค้าแออัดยิ่งขึ้น บางกรณีสินค้าขาเข้าที่เป็นวัตถุดิบการผลิตต้องใช้เวลาราว 7 วันทำการกว่าจะนำออกจากคลังไปถึงโรงงานได้

ประธาน สรท. เรียกสถานการณ์นี้ว่าเป็น "ปัญหาเชิงโครงสร้าง"

ด้านนายภัคธร เนียมแสง ผู้จัดการฝ่ายวิชาการ เศรษฐกิจ และโลจิสติกส์ สรท. อธิบายกับบีบีซีไทยวันนี้เพิ่มเติมว่า พอมีเหตุน้ำท่วมจึงยิ่งซ้ำเติมความล่าช้าที่มีอยู่เดิม

"ตอนนี้มีเรื่องของน้ำท่วมเข้ามา ทีมเจ้าหน้าที่ก็มาไม่ได้ ก็ยิ่งช้าไปอีก… [สินค้า] ไปกองอยู่ตรงนู้นทีตรงนี้ที พื้นที่วางก็ไม่มี บางคนยังหาสินค้าของตัวเองไม่เจอเลย มาแล้วเป็นอาทิตย์ สองอาทิตย์ บางทีเป็นเดือน" ภัคธรกล่าวกับบีบีซีไทย

'ไม่เข้าใจเหตุใดจัดการประเด็นคนงานไม่ได้'

ในการแถลงข่าวชี้แจงวิกฤตการบริหารจัดการภาคพื้นของการบินไทยเมื่อวันที่ 29 ก.ย. ที่ผ่านมา นายชาย เอี่ยมศิริ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) ระบุว่า ปัญหาหลักที่บริษัทกำลังเผชิญอยู่คือแรงงานทั้งกลุ่มที่เป็นแรงงานทักษะและกลุ่มแรงงานใช้แรงซึ่งพักอาศัยอยู่บริเวณโดยรอบสนามบินสุวรรณภูมิได้รับผลกระทบจากเหตุน้ำท่วมและไม่สามารถเดินทางมาทำงานได้ จึงส่งผลกระทบให้ศักยภาพในการดำเนินงานของการบินไทยลดลง และต้องมีการลดปริมาณภาระงานลงให้สมส่วนกับจำนวนพนักงานที่คงเหลือ

อย่างไรก็ดี กฤษณาตั้งคำถามว่าเหตุใดบริษัทที่มีขนาดใหญ่อย่างการบินไทยถึงไม่สามารถบริหารจัดการเรื่องทรัพยากรบุคคลในภาวะวิกฤตได้ดีกว่านี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อสถานการณ์ในกรุงเทพฯ เริ่มคลี่คลายมา 2 - 3 วันแล้วในมุมมองของเธอ

"คุณบริหารจัดการตรงนี้ไม่ได้หรือ คุณเป็นถึงระดับบริษัทมหาชน เราคนธรรมดายังคิดได้เลยว่าทำไมไม่เอารถไปช่วยคนออกมา แล้วไปหาที่อยู่ให้เขาแถวกิ่งแก้วเอย รอบ ๆ สนามบินเยอะแยะที่น้ำไม่ท่วม โรงแรมแถวสนามบินก็ได้ คุณเหมาไปเลย คุณไม่กล้าลงทุน คุณกลัวเสียผลประโยชน์หรือยังไงอะไรของคุณ" กฤษณากล่าว

เธอกล่าวต่อไปว่า แทนที่การบินไทยจะพยายามบริหารจัดการให้สามารถดำเนินงานต่อไปได้ เพราะสนามบินไม่ได้น้ำท่วม รันเวย์ยังใช้งานได้ หรือไม่ได้มีเหตุฉุกเฉินจนนำไปสู่การหยุดบิน การบินไทยกลับเลือกที่จะยกเลิกเที่ยวบิน และระงับการให้บริการคลังสินค้าถึงหนึ่งสัปดาห์เต็ม ซึ่งส่งผลกระทบอย่างหนักต่อกลุ่มผู้ส่งออกตั้งแต่ปลายน้ำไปยังต้นน้ำ

"ถ้าท่วมรันเวย์ ยอมรับได้ หรือว่าที่ [ประท้วง] ปิดสนามบิน ตรงนั้นยอมรับได้ แต่ ณ ตอนนี้ สนามบินมันไม่ได้ท่วม… แต่ผู้บริหารแก้ปัญหาแบบไม่มีสมอง" กฤษณากล่าว

เธอเสริมว่าสำหรับอุตสาหกรรมส่งออกดอกกล้วยไม้ เมื่อผู้ส่งออกส่งออกไม่ได้ ผลกระทบก็จะย้อนกลับไปถึงเกษตรกรผู้ผลิต รวมไปถึงความน่าเชื่อถือของผู้ทำธุรกิจกับชาวต่างชาติ สร้างความเสียหายทั้งเส้นสายอุปทาน

สำหรับสถานการณ์คลังสินค้าล่าสุด น.ส.ปวีณา จริยฐิติพงศ์ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ทอท. ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าวอินโฟเควสท์ ระบุว่ามีสินค้าคงค้างราว 1.2 หมื่นตัน ซึ่งปกติจะมีสินค้าเข้าใหม่วันละ 3 พันตัน และตอนนี้ทุกภาคส่วนกำลังเร่งจัดการสินค้า ขณะที่การบินไทยประกาศระงับสินค้าเข้าออก ณ คลังสินค้าสุวรรณภูมิ