Moja kwa moja, Marekani na Iran zarushiana makombora, Trump asema usitishaji wa vita unaendelea

Moja kwa moja

Na Lizzy Masinga

1. Saa 2 zilizopitaUAE yazima mashambulizi ya makombora na droni za Iran

   Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE) imesema mifumo yake ya ulinzi wa anga ilikuwa ikikabiliana na mashambulizi ya makombora na droni kutoka Iran mapema leo Ijumaa, katika mzozo unaoendelea mashambulizi yanayotikisa usitishaji wa vita uliotangazwa kati ya Marekani na Iran.

   Tukio hilo limekuja wakati mvutano katika eneo la Mlango wa Hormuz ukiendelea kuongezeka, kufuatia mapigano ya mara kwa mara kati ya pande hizo mbili na washirika wao katika Ghuba ya Uajemi.

   Marekani imesema hakuna uharibifu uliotokea kwa meli zake za kijeshi baada ya mashambulizi ya hivi karibuni, huku Rais Donald Trump akisisitiza kuwa sitisho la vita bado linaendelea licha ya mivutano hiyo.

   Iran kwa upande wake imeilaumu Marekani kwa kuvunja makubaliano ya kusitisha mapigano na kusema ilijibu mashambulizi dhidi ya maeneo yake na meli zake katika eneo la Hormuz.

   Baada ya saa kadhaa za mapigano, ripoti kutoka UAE na Iran zilisema hali katika maeneo yaliyoathirika imerejea kuwa ya kawaida, huku pande zote zikiendelea kuilaumiana kuhusu nani alikiuka makubaliano ya kusitisha vita.

2. Saa 2 zilizopitaMeli 1,500 na mabaharia 20,000 wakwama Hormuz kutokana na vita vya Iran

   Shirika la kimataifa la masuala ya bahari la Umoja wa Mataifa (IMO) limesema takribani meli 1,500 pamoja na mabaharia zaidi ya 20,000 wamekwama katika eneo la Ghuba ya Uajemi kutokana na vikwazo vya Iran kwenye njia ya Mlango wa Hormuz.

   Katibu Mkuu wa IMO, Arsenio Dominguez, alitangaza taarifa hiyo Alhamisi akiwa nchini Panama wakati wa Mkutano wa Bahari wa Inter-American Maritime Summit.

   Mvutano huo ulianza Februari 28 baada ya mashambulizi ya Israel na Marekani dhidi ya Iran, huku Tehran ikijibu kwa mashambulizi katika maeneo mbalimbali na kuzuia usafiri wa meli kupitia Mlango wa Hormuz, njia muhimu kwa biashara ya dunia.

   Dominguez amesema mabaharia hao ni watu wasio na hatia waliokwama kutokana na mivutano ya kisiasa isiyowahusu moja kwa moja. Marekani ilitangaza operesheni ya kusindikiza meli katika eneo hilo Jumatatu, lakini ikaifuta siku moja baadaye.

   Ripoti zinaeleza kuwa Iran kwa sasa inatafakari mapendekezo ya Marekani kuhusu namna ya kumaliza mgogoro huo na kufungua tena njia ya Hormuz kwa usafiri wa kimataifa.

   Jinsi Iran Ilivyogeuza Mlango wa Hormuz kuwa silaha yenye nguvu zaidi duniani

   Mlango Hormuz: Hatari ya mabomu ya baharini ni ipi na kwa nini kuyaondoa ni vigumu?

3. Saa 3 zilizopitaTshisekedi adokeza kuongeza muhula wa tatu wa urais DRC

   Rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), Félix Tshisekedi, amesema anaweza kuwania muhula wa tatu wa urais baada ya muda wake wa sasa kumalizika mwaka 2028 ikiwa wananchi wataridhia kupitia kura ya maoni. Katiba ya nchi hiyo kwa sasa inaruhusu mihula miwili pekee ya urais.

   Akizungumza katika mkutano na waandishi wa habari mjini Kinshasa, Tshisekedi alisema hajataka muhula wa tatu moja kwa moja, lakini yuko tayari kuendelea kuongoza ikiwa wananchi watamhitaji. Kauli hiyo imezua mjadala mkubwa nchini humo huku upinzani ukihofia jaribio la kubadili katiba ili kuongeza muda wa utawala wake.

   Rais huyo pia amesema uchaguzi mkuu wa mwaka 2028 unaweza usifanyike kwa wakati kutokana na hali mbaya ya usalama mashariki mwa nchi. Waasi wa M23 wameendelea kudhibiti maeneo makubwa ya Kivu Kaskazini na Kivu Kusini, yakiwemo miji muhimu ya Goma na Bukavu.

   Tshisekedi ameilaumu Rwanda kwa kuchelewesha juhudi za amani na kunufaika na rasilimali za madini kutoka DR Congo. Rwanda imeendelea kukanusha kuunga mkono waasi wa M23 licha ya madai na ushahidi kutoka mataifa mbalimbali.

   Kauli za Tshisekedi zimekuja wakati muswada wa kuruhusu kura ya maoni kuhusu marekebisho ya katiba ukiendelea kujadiliwa bungeni. Upinzani umeonya kuwa jaribio lolote la kubadili ukomo wa mihula ya urais litakuwa “mapinduzi ya kikatiba” yenye lengo la kumweka madarakani Tshisekedi kwa muda mrefu zaidi.

4. Saa 3 zilizopitaChina yawahukumu vifo Mawaziri wake wawili wa zamani wa Ulinzi kwa rushwa

   Mahakama ya kijeshi nchini China imewahukumu kifo mawaziri wawili wa zamani wa ulinzi baada ya kupatikana na hatia ya rushwa na matumizi mabaya ya madaraka. Hukumu hiyo ilitangazwa Alhamisi kupitia vyombo vya habari vya serikali ya China.

   Mawaziri hao ni Wei Fenghe na Li Shangfu, ambao walifikishwa katika mahakama ya kijeshi na kuhukumiwa kifo huku adhabu hiyo ikisitishwa kwa miaka miwili. Kwa mujibu wa shirika la habari la Xinhua, baada ya kipindi hicho hukumu zao zitabadilishwa kuwa kifungo cha maisha bila nafasi ya msamaha au kupunguziwa adhabu.

   Mahakama ilisema viongozi hao walipokea kiasi kikubwa cha rushwa na kutumia nyadhifa zao kujinufaisha binafsi pamoja na kuwapa wengine upendeleo usio halali. Mali zote binafsi za wawili hao pia zimechukuliwa na serikali.

   Li Shangfu alikuwa Waziri wa Ulinzi kuanzia Machi 2023 kabla ya kuondolewa madarakani Oktoba mwaka huo baada ya kutoweka hadharani kwa muda mfupi. Naye Wei Fenghe alihudumu katika nafasi hiyo kuanzia 2018 hadi 2023 kabla ya kurithiwa na Li.

   Hukumu hizo zinatajwa kuwa sehemu ya kampeni kubwa ya kupambana na rushwa inayoendeshwa na Rais Xi Jinping ndani ya jeshi na serikali ya China. Hata hivyo, wakosoaji wa serikali wanasema kampeni hiyo pia hutumika kuwaondoa wapinzani wa kisiasa wa rais huyo.

5. Saa 3 zilizopitaMarekani na Iran zarushiana makombora, Trump asema usitishaji wa vita unaendelea

   Mvutano kati ya Marekani na Iran umeongezeka tena baada ya pande hizo mbili kurushiana mashambulizi saa 24 zilizopita, katika tukio linalotajwa kuwa jaribio kubwa zaidi kwa sitisho la vita lililodumu kwa mwezi mmoja.

   Hata hivyo, Rais wa Marekani Donald Trump amesema makubaliano ya kusitisha mapigano bado yanaendelea.

   Iran ilidai kuwa Marekani ilishambulia meli mbili karibu na Mlango wa Hormuz pamoja na maeneo ya raia katika kisiwa cha Qeshm na pwani ya kusini mwa Iran. Jeshi la Iran limesema lilijibu kwa kushambulia meli za kijeshi za Marekani karibu na bandari ya Chabahar.

   Kwa upande wake, Jeshi la Marekani (CENTCOM) limesema lilifanya mashambulizi ya kujibu baada ya Iran kutumia makombora, droni na boti ndogo kushambulia manowari tatu za Marekani. Marekani imesema hakuna meli zake zilizoharibiwa na kwamba haitaki kuongeza mzozo huo.

   Akizungumza mjini Washington, Trump alipunguza uzito wa tukio hilo akisema, “Walitujaribu leo, nasi tukawajibu vikali,” huku akisisitiza kuwa sitisho la vita bado lipo. Marekani pia ilikuwa ikisubiri majibu ya Iran kuhusu pendekezo la kusitisha mapigano bila kutatua moja kwa moja suala la mpango wa nyuklia wa Iran.

   Baada ya saa kadhaa za mashambulizi, televisheni ya taifa ya Iran iliripoti kuwa hali imerejea kawaida katika visiwa na miji ya pwani karibu na Mlango wa Hormuz, huku Iran ikionya kuwa itajibu kwa nguvu mashambulizi yoyote yajayo.

   Je, vita vya Iran vinaipa Ukraine mkakati wa kumaliza mzozo na Urusi?

   Tunachokijua kuhusu mradi wa Trump wa "Project Freedom" katika mlango bahari wa Hormuz