Kwa nini ngome hii yenye miaka 900 ni muhimu katika vita vya Israel-Hezbollah?

Picha na video zilizotolewa na jeshi la Israel zinaonyesha wanajeshi wakipita kwenye magofu ya ngome ya enzi za kati juu ya mlima, kisha wakiinua bendera ya Israel juu yake.

Israel inasema imetwaa tena ngome ya kimkakati ya Beaufort kusini mwa Lebanon.

Siku ya Jumapili, baada ya kutekwa kwa ngome hiyo, waziri mkuu wa Israel aliielezea kama "wakati mahususi na mabadiliko ya kutisha katika sera yetu."

"Tumevunja kizuizi cha hofu," alisema. "Tumechukua hatua. Tunafanya kazi katika nyanja zote. Nchini Syria, Gaza na Lebanon."

Matukio haya yanatokea wakati vikosi vya ardhini vya Israeli vinaposonga mbele zaidi katika eneo la Lebanon, zaidi ya mpaka wao wa awali kando ya Mto Litani.

Uingereza, Ufaransa na Ujerumani zimekosoa ongezeko la hivi karibuni la operesheni za Israel.

Wakati huo huo jeshi la Israel limewaonya wakaazi wa maeneo zaidi ya kusini mwa Lebanon kuondoka makwao. Waziri mkuu wa Lebanon ameishutumu Israel kwa "adhabu ya pamoja."

Lakini hii si mara ya kwanza kwa Israeli kuchukua udhibiti wa Ngome ya Beaufort.

Jeshi la Israel liliiteka ngome hiyo miaka 44 iliyopita katika kile ambacho Waisraeli wanakiita Vita vya Kwanza vya Lebanon.

Ili kuelewa kwa nini eneo hilo limekuwa likishindaniwa , mtu lazima aangalie historia yake ndefu na thamani ya kimkakati ya jinsi ambavyo ngome hiyo inakaa.

Wanahistoria fulani wanaamini kwamba kilima chenyewe kiliimarishwa kwa mara ya kwanza wakati wa Wafoinike au Waroma wa kale, lakini ngome inayoonekana leo ni ya karne ya 12.

Wakati wa Vita vya Msalaba, kutoka mwishoni mwa karne ya 11 hadi 13, majeshi ya Ulaya yalijenga mlolongo wa ngome za juu katika Levant ili kudhibiti njia kati ya pwani na miji ya bara.

Beaufort ikawa moja ya ngome muhimu zaidi kati ya hizi. Karibu mwaka 1190, ilitekwa na Saladin, kamanda wa Kiislamu ambaye aliwashinda Wanajeshi wa Msalaba na kubadilisha uso wa eneo hilo.

Katika vyanzo vya Ulaya vya enzi za kati, ngome hiyo inajulikana kama "Beaufort", jina la Kifaransa linalomaanisha "ngome nzuri", likirejelea nafasi yake ya juu na mitazamo mipana.

Jina lake la Kiarabu ni "Qala' al-Shaqif" au "Shaqif Arnun", ikimaanisha "ngome ya mwamba mrefu".

Historia ya ngome pia inaonekana katika usanifu wake wa kipekee, ambao unachanganya vipengele vya Crusader na vipengele vya Uislamu wa Mashariki.

Tangu 2024, Beaufort pia imekuwa ukumbusho na urithi chini ya "ulinzi maalum" chini ya Mkataba wa Hague wa Ulinzi wa Mali ya Kitamaduni Katika Tukio la Migogoro ya Silaha.

Kasri la Beaufort lilipata umuhimu kwa wakati mwengine katika nusu ya pili ya karne ya 20, mzozo wa Waarabu na Waisraeli ulipozidi na kusini mwa Lebanon kuwa mstari wa mbele wa vita.

"Kutokana na kutawala kwake kikamilifu eneo hilo, likawa ngome ya wapiganaji wa msituni wa Palestina wanaopigana dhidi ya Israel kuanzia miaka ya 1970 hadi Juni 1982," anasema Profesa Asher Kaufman wa Chuo Kikuu cha Notre Dame.

Ngome hiyo ilishuhudia baadhi ya mapigano makali zaidi ya vita wakati wa uvamizi wa Israel nchini Lebanon mwaka 1982.

Vita vya Shaqif, mojawapo ya vita vilivyothibitishwa vyema, bado vina nafasi kubwa katika kumbukumbu ya kijeshi ya Israel na Lebanon, kwa mujibu wa Kaufman.

Baada ya Israel kuteka ngome hiyo tarehe 6 Juni, 1982, iliitumia kama kituo cha uchunguzi kilichoimarishwa katika "eneo la usalama," eneo ambalo lilisalia chini ya udhibiti wa Israel hadi kuondoka kwa majeshi ya Israel kutoka kusini mwa Lebanon mwaka 2000.

Ikiwa juu ya kilima chenye mawe karibu na jiji la Arnoni katika Jimbo la Nabatieh, ngome hiyo inatoa maoni mengi ndani kabisa ya kaskazini mwa Israeli, nyanda za kusini mwa Lebanoni, na Bonde la Litani.

Kihistoria, nguvu yoyote ambayo ilidhibiti ngome hii inaweza kufuatilia barabara muhimu zinazoelekea kusini, na kwa sababu hii daima imekuwa lengo la nguvu zinazopingana kutoka Zama za Kati hadi nyakati za kisasa.

Lakini korido zake nyembamba za mawe, vyumba vilivyoimarishwa, matangi ya maji, na visima viliruhusu watetezi kushikilia kwa muda mrefu wakati wa kuzingirwa.

Dk. Lina Khatib wa Mpango wa Mashariki ya Kati na Afrika Kaskazini katika Chatham House anaamini kwamba hatua ya Israel ya kutwaa tena Ngome ya Beaufort kimsingi ni jaribio la kuharibu ari ya Hezbollah na wafuasi wake.

Anasema: "Kutekwa kwa Kasri la Beaufort kunaonyesha kwamba Hizbullah haiwezi kuzuia upanuzi wa ukaliaji wa Israel katika ardhi ya Lebanon."

Beaufort, ambayo ilirejeshwa na kufunguliwa tena kwa wageni katika miaka ya hivi karibuni, inazingatiwa sana sehemu ya utambulisho wa kihistoria na kitamaduni wa Lebanon.

Mamlaka za mitaa huko Arnon zimelaani mashambulizi ya hivi majuzi kwenye ngome hiyo.

Pia, msemaji wa Umoja wa Ulaya Anwar Al-Announi alisema siku ya Jumatatu: "Tunatoa wito kwa Israel kuacha kuzidisha operesheni zake za kijeshi nchini Lebanon na kuheshimu mamlaka ya Lebanon na uadilifu wa eneo."