TOOS, Maraykanka iyo Iran oo soo saaray sheegashooyin kala duwan oo ku saabsan cidda maamusha Marinka Hormuz
Dhinac walba wuxuu sheeganayaa inuu gacanta ku hayo Marinka Hormuz, wuxuuna midba midka kale ku eedaynayaa weerarrada ka dhanka ah maraakiibta mara marin-biyoodkan muhiimka ah.
Maraykanka oo Israel ku dhaliilay sii joogitaanka ciidamadeeda ee Lubnaan
Maraykanka ayaa ku dhaleeceeyay Israa'iil, oo ah xulafadiisa dhow, taas oo ah tallaabo aan inta badan looga baran, kadib markii Wasiirka Difaaca Israel, Israel Katz, uu ku adkaystay in ciidamada Israel ay sii joogi doonaan koonfurta Lubnaan.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa sheegtay, inay filayso in Israa'iil ay ixtiraamto shuruudaha heshiiska xabbad-joojinta, isla markaana ay ka baxdo goobihii lagu heshiiyay inay ka baxdo.
Katz ayaa hadalkan sheegay xilli uu booqasho ku tegayay koonfurta Lubnaan, halkaas oo uu xaqiijiyay in ciidamada Israel ay weli sii wadaan duminta guryaha ku yaalla aaggaas.
Ra’iisul Wasaaraha Lubnaan, Nawaf Salam, ayaa sheegay in tallaabada Israa'iil ee lagu duminayo guryaha ay jebinayso sharciga caalamiga ah.
Heshiiska xabbad-joojinta ayaa dhigaya in ciidamada Israa'iil ay ka baxaan goobaha ku yaalla koonfurta Lubnaan, halka ciidamada Lubnaan ay qaadaan mas’uuliyadda xakameynta hubka Xisbullah.
Dhanka kale, wasiirrada Israa'iil ayaa sii wada hadallo adag oo ku saabsan mowqifkooda siyaasadeed, iyadoo doorashooyinkuna ay xiligooda so dhowyihiin.
Xamaas oo taageertay mowqifka xoghayaha Golaha Sare ee Amniga Qaranka Iran ee ku aaddan in la soo afjaro dhammaan dagaallada gobolka
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, Xamaas
Kooxda Falastiiniyiinta ee Xamaas ayaa soo dhaweysay hadalladii dhowaan uu jeediyay Mohsen Rezaei, oo ah xoghayaha cusub ee Golaha Sare ee Amniga Qaranka Iran.
Rezaei ayaa Talaadadii ku baaqay “xabbad-joojin ka hirgasha gobolka oo dhan, oo ay ku jiraan Lubnaan iyo Gaza,” isagoo sheegay in marinka Hormuz uu sii xirnaan doono ilaa shuruudahaas la fuliyo.
Xafiiska Xamaas ee Xiriirka Carabta iyo Islaamka ayaa bayaan ku sheegay, in soo afjaridda dagaalladu ay ku jirto “danta ugu weyn ee gobolka, dadkiisa iyo mustaqbalkooda.”
Kooxdu waxay intaas ku dartay in sii socoshada dagaalladu “ay kaliya u adeegayso danaha qorshayaasha Israel” ee gobolka, kuwaas oo ay sheegtay inay ku dhisan yihiin kala-qaybintiisa, xasillooni-darradiisa iyo xaalufinta khayraadkiisa.
Qoraagu wuxuu sheegayaa in Xuutiyiinta, oo hadda loo arko wakiilka gobolka ee ugu awoodda badan Iran, ay isu diyaarinayaan inay xiraan Marinka Bab al-Mandab iyagoo matalaya Iran, si ay u kordhiyaan cadaadiska lagu saarayo Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, iyagoo dhaawac dheeraad ah gaarsiinaya dhaqaalaha caalamka.
Sida maqaalka lagu sheegay, waxaa jira iskaashi u dhexeeya Xuutiyiinta iyo kooxda Al-Shabaab ee Soomaaliya, kaas oo lagu doonayo in lagu xakameeyo labada dhinac ee Marinka Bab al-Mandab, isla markaana la xiro marka Iran go'aansato.
Warbixintu waxay soo xiganaysaa ilo xog-ogaal ah oo sheegay in Xuutiyiintu ay kooxda Soomaaliyeed u gudbinayaan tiknoolajiyadda diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iran, iyagoo ka amar qaadanaya Tehran. Ujeeddaduna waa in laga abuuro Bab al-Mandab xaalad la mid ah tan ka jirta Marinka Hormuz.
Qoraagu wuxuu xusay in qiyaastii 10 ilaa 12 boqolkiiba ganacsiga adduunku uu maro Marinka Bab al-Mandab, kaas oo ku xirma Kanaalka Suweys. Wuxuu ka digay in haddii marinkan la xiro, maraakiibtu ay ku qasbanaan doonaan inay maraan waddo kale oo toddobaadyo dheeraad ah ku wareegta cirifka koonfureed ee qaaradda Afrika, taas oo kordhin doonta kharashaadka gaadiidka.
Warbixintu sidoo kale waxay xustay in ciidamada Maraykanku ay bilaabeen mowjado cusub oo duqeymo ah oo ka dhan ah Iran, iyadoo ay jiraan warar sheegaya in Tehran ay ku hanjabtay xiritaanka Marinka Bab al-Mandab. Waxaa kale oo lagu xusay in Hormuz iyo Kanaalka Suweys ay ka mid yihiin marin-biyoodka iyo kanaallada ugu muhiimsan adduunka.
Maxaan ka ognahay shilkii diyaaradeed ee ka dhacay Itoobiya?
Xigashada Sawirka, Baraha bulshada
Qoraalka sawirka, Waa diyaarad ay leeyihiin milatariga Itoobiya
Dhawan, waxaa si weyn baraha bulshada looga hadal hayay burburka diyaarad helicopter militari ah oo Itoobiya leedahay
Qaar kale ayaa faafiyay sawirro iyo muuqaallo ay ku andacoonayaan in diyaaradda ay soo rideen dagaalyahanno ka tirsan OLF.
Dowladda Itoobiya iyo Ciidanka Cirka Itoobiya midkoodna kama uusan hadlin arrintan.
BBC-da ayaa isku dayday inay Ciidanka Cirka ka hesho xog ku saabsan dhacdada, balse kuma guuleysan.
Dadka deggan degmada Bora ayaa BBC-da u sheegay, in helicopter-ku burburay. Mid ka mid ah dadka deegaanka ayaa yiri: “Waxaan maqalnay inuu Arbacadii burburay, duuliyayaashuna ay baarashuud ku soo degeen.”
Dadka deegaanka, oo codsaday inaan magacyadooda la shaacin, waxay sheegeen inaysan si shaqsi ah u booqan goobta shilka, balse ay xaqiijiyeen in dhacdadu dhab tahay.
Hase yeeshee, BBC Verify ayaa baaritaan ku samaysay sawirrada iyo muuqaallada la faafiyay.
Sawirrada iyo muuqaallada la wadaagay waxay muujinayeen dad u muuqday dagaalyahanno OLF ah oo hub sita.
Baaritaanka BBC Verify
BBC Verify waxay baartay in sawirrada iyo muuqaalladu yihiin kuwo dhab ah ama ay yihiin kuwo la sameeyay.
Waxay xaqiijisay in sawirrada iyo muuqaalladuba yihiin kuwo dhab ah, isla markaana aan lagu tafatirin ama lagu samayn farsamada Garaadka Macmalka ah (AI).
Dhacdadu waxay ka dhacday deegaanka Bora ee gobolka Oromia, waxaana la sheegay in helicopter-ku ku burburay tuulada Gooraa Lamaa.
Si kastaba ha ahaatee, lama awoodin in si buuxda loo xaqiijiyo goorta saxda ah ee sawirrada iyo muuqaalada la qaaday.
Muuqaallada iyo sawirrada ayaa muujinaya in diyaaradda aysan burburin xilli subax ah. Helicopter-ka yar ayaa ku burburay dhul beereed.
Laba aqal oo u muuqda kuwo dhaqameed ayaa ku yaala aaga ku dhow goobta.
Waxaa jira warar sheegaya in dagaalyahanno OLF ahi ay ka howlgalaan deegaankaas. Hase yeeshee, taasi ma caddaynayso in OLF ay diyaaradda soo rideen.
BBC-da ayaa la xiriirtay la-taliyaha sare ee taliyaha WBO si ay uga hesho faallo ku saabsan arrintan.
Markii BBC Verify ay isbarbardhigtay muuqaalka dhulka ka muuqda, waxaa la ogaaday inay si weyn isugu egyihiin.
Labada buurood ee ka muuqda sawirrada waxay la mid yihiin buuraha ku dhow tuulada Gooraa Lamaan.
Marka deegaanka lagu eego khariidad 3D ah, qaabka dhulku wuxuu aad ugu egyahay kan ka muuqda sawirrada iyo muuqaallada.
Nooca diyaaradda
BBC-du si buuxda uma aysan xaqiijin nooca helicopter-ka ama diyaaradda burburtay.
Si kastaba ha ahaatee, midabka iyo qaabka diyaaradda ayaa u eg L-39C Albatros, oo ah diyaarad inta badan loo isticmaalo tababarka duuliyeyaasha militariga.
Diyaaradda L-39 Albatros waxaa naqshadaysay oo soo saartay shirkadda Czechoslovakia ee Aero Vodochody.
Inta badan diyaaradaha noocan ah waxaa loo isticmaalaa tababarka duuliyeyaasha militariga. Ma jirto caddeyn cad oo muujinaysa tirada diyaaradaha L-39 ee ay Itoobiya haysato.
Dalal badan ayaa isticmaala diyaaradaha noocan ah si ay ugu tababaraan duuliyeyaasha ciidamada cirka.
Nin xaaskiisa iyo gabadhiisa ku dilay Minnesota
Nin ayaa xaaskiisa iyo gabadhiisa ku dilay magaalada Hopkins ee Minnesota, kaas oo isaguna markii dambe is dilay.
Dhacdadan xannuunka badan ayaa ka dhacday goob lagu xanaaneeyo carruurta oo ku taalla magaalada Hopkins, gaar ahaan xaafadda ay degenaayeen qoyskan.
Goobtaas uu dilku ka dhacay waxaa sido kale ku sugnaa ilaa lix carruur ah, oo halkaas lagu xanaaneynayay, kuwaas oo dilka ka badbaaday.
Booliiska Burnsville ayaa sidoo kale rumaysan in haweeney 78 jir ah oo meydkeeda la helay Arbacadii ay xiriir la leedahay dilalkan ka dhacay Hopkins.
“Tani waa dhacdo aad u murugo badan oo ku dhacday Hopkins ama bulsho kasta oo kale,” ayuu yiri Taliyaha Booliiska magaaladaas, Brent Johnson, isagoo wariyeyaasha la hadlay 4-tii galabnimo ee wakhtiga dalkaas Mareykanka.
Johnson wuxuu sheegay in askartu ay ka jawaabeen wicitaan abbaare 9-kii subaxnimo oo ku saabsanaa qof lagu dilay toorey. Markii ay tageen guriga lagu xanaaneeyo carruurta, waxay qaybta hoose ee guriga ay ku haweeney 41 jir ah iyo gabar 7 jir ah oo qaba dhaawacyo mindi ah. Qaybta sare ee guriga ayay askartu ka heleen sidoo kale meydka nin 41 jir ah oo qaba dhaawac rasaas ah oo uu isagu isugu geystay.
Waxay ogaadeen in ninka iyo haweeneydu ay lahaayeen goobta lagu xanaaneeyo carruurta, halka gabadha 7 jirka ahna ay ahayd gabadhooda. Johnson wuxuu ninka iyo haweeneyda ku tilmaamaylamaane is qabay, balse markii dambe wuxuu sheegay in guurkooda aan si cad loo xaqiijin.
Wararka ayaa sheegaya in khilaaf qoys uu ka dhaxeeyay lamaanahan, taas oo keentay in ninka dilo xaaskiisa iyo gabadhooda yar.
Baaritaan ayaa socda oo boolisku ayaa baaraya xogta dhabta ah ee ninka weerarka geystay iyo sababta ka dambeysa.
Waxay sidoo kale dhacdadan xanuunka leh ku tilmaameen "arrimo qoys", iyagoo ugu baaqay dadka in aanay cabsi gelin.
Magaalada Hopkins dadka ku nool, waxaa lagu qiyaasay ilaa 20,000 oo qof oo dhamaantood la wada yaqaano.
Lix shuruudood oo ay Iiraan ku xirtay Trump si ay u furto marinka Hormuz
Xigashada Sawirka, get
Qoraalka sawirka, Mojtaba Khamanei
Iiraan ayaa Sabtidii sheegtay in heshiis ay Cumaan kala gasho oo ku saabsan habaynta maraakiibta maraysa marin-biyoodka Hormuz uu soo dhow yahay, balse heshiiskaasi uusan ku filnaan doonin in marin-biyoodka dib loo furo. Dhanka kale, Imaaraadka Carabta ayaa sheegay in Iiraan ay weerartay markab kale oo halkaas marayay.
Mohammad Baqer Zolghadr, xoghayaha Golaha Sare ee Amniga Qaranka Iiraan, ayaa sheegay in marin-biyoodka Hormuz uusan furmi doonin ilaa Mareykanku uu buuxiyo lixda shuruudood ee Tehran.
Shuruudahaas waxaa ka mid ah in la fududeeyo cunaqabateynta, in Iiraan la siiyo magdhowga khasaaraha dagaalka, in si degdeg ah loo soo afjaro go'doominta badda ee lagu hayo dekedaha Iiraan, in la joojiyo hanjabaadaha ka dhanka ah Iiraan iyo in la sii daayo hantida dalka ee la xannibay.
Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in hadallada Zolghadr, inkastoo ay inta badan ku celinayaan dalabyo ay Tehran hore u soo bandhigtay, ay muujinayaan in mowqifka Iiraan uu adkaanayo marka laga hadlayo wadaxaajoodyada ku saabsan marin-biyoodka Hormuz.
Hadalladan ayaa imanaya xilli Iiraan iyo Cumaan ay maalmihii u dambeeyay wadaxaajoodyada ku saabsan habraacyada cusub ee maraakiibtu u mari doonaan marin-biyoodka Hormuz ku tilmaameen kuwo "wanaagsan oo wax dhisaya".
Goorma Afrika laga dareemi doonaa qorrax madoobaadka xiga?
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, Qorrax madoobaad
Qeybo kamid ah UK iyo Yurub waxaa ka dhacay qorrax-madoobaadkii ugu xiisaha badnaa ku dhowaad 30 sano, iyadoo la rumaysan yahay in malaayiin qof ay daawadeen dhacdadan oo dhowrkii jiilba mar la arko.
Dalal ka tirsan Waqooyiga Afrika ayaa kamid ah meelaha laga dareemay qorrax madoobaadka. Dalka Senegal ayaana kamid ah.
Dadka ku nool Afrika ee xiiseeya daawashada cirka, fursadda weyn ee xigta, waxay u noqon doontaa 2-da bisha Agoosto 2027, marka qorrax-madoobaad buuxa uu ka dhici doono qaybo ka mid ah Waqooyiga Afrika, oo ay ku jiraan dalalka sida Marocco, Aljeeriya, Tuuniisiya, Liibiya iyo Masar, sida ay sheegtay hay’adda qaabilsan hawada sare, NASA.
Qorrax-madoobaadka 2027-ka sidoo kale waxaa laga arki doonaa dhul mara koonfurta Isbaanishka, Sacuudi Carabiya iyo Yemen. Inta badan Afrika waxay la kulmi doontaa qorrax-madoobaad qayb ahaan ah, taas oo Dayaxu uu qorraxda qayb keliya ka dabooli doono.
Arrintani waxay sannadka 2027 si gaar ah muhiim ugu tahay dadka Afrika ee xiiseeya cilmiga xiddigiska, iyadoo dalal dhowr ah oo Waqooyiga Afrika ku yaal lag dareemi doono qorrax madoobaad buuxa.
Qorrax-madoobaad qayb ahaan ah ayaa sidoo kale laga arki doonaa dhul ballaaran oo Afrika ah, Yurub, Bariga Dhexe iyo qaybo ka mid ah Aasiya ah, taas oo malaayiin qof siinaysa fursad ay ku daawadaan Dayaxa oo daboolaya qorraxda.
Dhanka kale, Qaybo ka mid ah qaaradda Yurub ayaa la kulmay qorrax-madoobaadkii ugu yaabka badnaa ee soo mara muddo lagu qiyaasay 30 sano, iyadoo la rumaysan yahay in malaayiin qof ay daawadeen dhacdadan oo jiilkiiba mar marta.
Qorrax-madoobaadkan ayaa dadkii arakay qolaba si ula muuqday, taas oo ku xirnayd hadba meesha la joogey.
Dadka UK ee ka daawanayay dhacdadan naadirka ah waxay arkeen qorrax-madoobaad barbar ah, xilligaas oo in ka badan 90% qorraxda uu dayaxu daboolay.
Dunida oo laga dareemay qorrax madoobaad
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, .
Qaybo ka mid ah dunida ayaa la kulmay qorrax-madoobaadkii ugu yaabka badnaa ee soo mara muddo lagu qiyaasay 30 sano, iyadoo la rumaysan yahay in malaayiin qof ay daawadeen dhacdadan oo jiilkiiba mar marta.
Qorrax-madoobaadkan ayaa dadkii arakay qolaba si ula muuqday, taas oo ku xirnayd hadba meesha la joogey.
Dadka UK ee ka daawanayay dhacdadan naadirka ah waxay arkeen qorrax-madoobaad barbar ah, xilligaas oo in ka badan 90% qorraxda uu dayaxu daboolay.
Laakiin qaybo ka mid ah Greenland, Iceland iyo Spain ayaa la kulmay qorrax-madoobaad buuxa, kaas oo dayaxu si buuxda u u hareeyey qorraxda.
Malaayiin qof oo dunida dacalladeeda ku nool ayaa Arbacadii cirka eegay.
Qorrax-madoobaadku wuxuu ka dhacay qaybo ka mid ah Waqooyiga Afrika, iyo sidoo kale Spain, Iceland, Greenland iyo waqooyiga Ruushka. Dhanka kale, inta badan Yurub, Afrika iyo meelo kale oo dunida ka mid ah waxaa laga arkay qorrax-madoobaad qayb ahaan ah.
Dadweyne ayaa meelo kala duwan isugu yimid si ay u daawadaan dhacdadan naadirka ah, iyadoo qaar badan ay xirnaayeen ookiyaalo gaar ah oo loogu talagalay daawashada qorrax-madoobaadka, xilli Dayaxu si tartiib ah u daboolayay Qorraxda.
Dhacdadan waxay si gaar ah muhiim ugu ahayd Yurub, maadaama ay ahayd markii ugu horreysay tan iyo 1999-kii ee qorrax-madoobaad buuxa laga arko qaaradda.
Spain, qorrax-madoobaadka buuxa wuxuu dhacay wax yar ka hor qorrax-dhaca, taas oo goobjoogayaashu ku tilmaameen mid aan caadi ahayn.
Qoraalka sawirka, Dad u soo baxay daawashada qorrax madoobaadka
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, Dad u soo baxay daawashada qorrax madoobaadka
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, Senegal ayaa sidoo kale laga dareemay
Xoghayaha Warfaafinta Aqalka Cad oo shaqada ka tageysa
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, Levit
Xoghayaha warfaafinta Aqalka Cad, Karoline Leavitt, ayaa xilkeeda ka degi doonta dhammaadka bishan, sida uu sheegay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump Arbacadii, iyadoo ay meesha ka baxeyso mid kamid ah lataliyeyaashi Trump ee aadka ugu dhawaa, xili ay soo dhow yihiin doorashooyinka dhexe ee Mareykanka ee bisha Nofeembar.
Leavitt waxay noqon doontaa la-taliye isgaarsiineed oo dibadda ah iyo hawlwadeen siyaasadeed, iyadoo gacan ka geysanaysa qaabaynta mustaqbalka dhaqdhaqaaqa Trump ee “Make America Great Again” (MAGA), sida ay iyada iyo Trump ku sheegeen bayaanno ay soo saareen.
Leavitt, oo 28 jir ah, ayaa qoraal ay baraha bulshada ku daabacday ku sheegtay, inay doonayso inay waqti badan la qaadato carruurteeda yaryar. Waxay bishii May dhashay gabar, oo ah ilmaheedii labaad, waxayna dhawaan ka soo laabatay fasaxii umusha.
“Karoline waxay Aqalka Cad ka ahayd hoggaamiye dhab ah, waxayna qabatay shaqo aad u wanaagsan oo ay ugu dagaallamaysay Caddaaladda, Xorriyadda iyo Madax-bannaanida tan iyo 2018, oo ay ku jirto ololaheennii taariikhiga ahaa ee dib-u-doorashada 2024,” ayuu Trump ku qoray baraha bulshada.
Trump wuxuu Leavitt ku tilmaamay “mid ka mid ah xoghayayaasha warfaafinta Aqalka Cad ee ugu wanaagsan taariikhda xafiiska.”
Leavitt iyaduna waxay xilkeeda Aqalka Cad ku tilmaantay “sharaf iyo waayo-aragnimo nololeed oo aan la ilaawi karin.”
Israa'iil oo ciidamo dheeraad ah u direysa tuulo ay ku go’doonsan yihiin qoysas Falastiiniyiin ah
Israa'iil ayaa sheegtay inay ciidamo dheeraad ah u diri doonto
tuulo ku taalla Daanta Galbeed, halkaas oo degganayaal Yuhuud ah ay tan iyo
Axaddii laba qoys oo Falastiiniyiin ah ku xannibeen guryahooda.
Waxaa la baahiyay muuqaal muujinaya kooxdii ugu horreysay ee
askarta Israel ee goobta gashay, kuwaas oo lagu arkayay iyagoo la tukanaya
degganayaasha Yuhuudda ah ee xagjirka ah.
Ciidamo amni oo dheeraad ah ayaa goobta loo diray, waxayna
meesha ka qaadeen teendho halkaas laga dhisay. Hase yeeshee, ciidamadu waxay
goobta ka baxeen kaddib markii ay isku dhacyo dhaceen, waxaana degganayaashii
dib ugu soo laabteen goobta.
Qoysaska Falastiiniyiinta ah ee ku nool tuulada Qasra, oo
koonfur ka xigta Nablus, ayaa sheegay in laga jaray biyihii iyo korontadii,
isla markaana ay si tartiib tartiib ah u wajahayaan cunto yari.
Sida uu qabo sharciga caalamiga ah, dhammaan deegaannada
Yuhuudda ee ku yaalla Daanta Galbeed ee la haysto waa sharci-darro.
Wasiirka Arrimaha Gudaha Pakistan oo u safray Iiraan si uu
ula kulmo saraakiisha Iiraan, ayaa mar kale la kulmay Wasiirka Arrimaha Dibadda
Iiraan, Cabbaas Araqchi, taas oo noqotay kulankoodii labaad 24-kii saacadood ee
la soo dhaafay.
Kulankii ugu dambeeyay ee labada mas’uul ayaa ka dhacay
garoonka diyaaradaha ee Mashhad.
Wakaaladda Wararka Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan,
IRNA ayaa sheegtay in Mohsen Naqvi uu Tehran uga safray Mashhad si uu u soo
xajisto goobaha barakaysan.
Naqvi ayaa horey Tehran kula kulmay Wasiirka Arrimaha
Dibadda Iiraan. Waxa kale oo uu la kulmay Madaxweyne Masuud Pezeshkian iyo
Wasiirka Batroolka Iiraan, Mohsen Paknejad, sidoo kalena wuxuu la kulmay Mohsen
Rezaei, oo ah xoghayaha cusub ee Golaha Sare ee Amniga Qaranka Iiraan.
Pakistan ayaa dhex-dhexaadinaysa wada-hadallada
xabbad-joojinta ee u dhexeeya Iiraan iyo Maraykanka.
Wargeyska Sharq al-Awsat: Madaxda Xuutiyiinta oo loo daad gureenayo goobo ammaan ah
Wargeyska Sacuudiga laga leeyahay ee Asharq Al-Awsat
ayaa sheegay in saraakiil ka tirsan Xuutiyiinta oo taageero ka hela Iiraan loo
daadgureynayo goobo ammaan ah.
Wargeysku wuxuu intaas ku daray in taliyeyaasha Ilaalada
Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan (IRGC) ay si dhow ula socdaan dhaq-dhaqaaqyada
kooxda iyo culeyska iyo
weerarrada sii kordhaya ee kaga imaanaya kooxda isbahaysiga
uu Sacuudigu hoggaamiyo, kaas oo taageera dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan
yahay, iyadoo la filayo in isbahaysigu uu bartilmaameedsado saraakiisha sare ee
Xuutiyiinta ee dhinacyada amniga, milatariga iyo dowladda, taas oo jawaab u ah
tallaabooyinkooda.
Sacuudiga ayaan weli xaqiijin sheegashada Xuutiyiinta ee ku
saabsan weerar lagu qaaday markab militari oo Sacuudigu leeyahay iyo weerarro
dhimasho sababay oo lagu qaaday ciidamada Sacuudiga, kuwaas oo ka dhacay
deegaannada ay dowladda Yemen maamusho 11-kii Agoosto.
Wakaaladda wararka Saba oo ay maamulaan Xuutiyiintu
ayaa soo xigatay afhayeenka milatariga kooxda, Yahya Saree, isaga oo sheegay in
ciidamada Xuutiyiintu ay qaadeen “weerarro sax ah” oo lagu beegsaday “goobo
ay ku urursnaayeen ciidamada cadowga Sacuudiga, bakhaarro hub iyo xarumo talis”
oo ku yaalla Al-Mokha iyo xerada Tadaween ee gobolka Ma’rib.
Waxa uu intaas ku daray in Xuutiyiintu ay
bartilmaameedyadaas ku weerareen tiro badan oo gantaallo ballistic ah iyo
diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, ayna dileen dad badan, oo ay ku jiraan
muwaadiniin Sacuudiyaan ah.
Afhayeenka Xuutiyiinta ayaa carrabka ku adkeeyay in kooxdu
ay sii wadi doonto weerarrada ka dhanka ah ciidamada Sacuudiga, kuwaas oo uu
sheegay in loo diray Yemen si ay “u sii xoojiyaan colaadda oo ay ula wareegaan
gacan ku haynta dalka".
Dowladda Ingiriiska oo walaaca ka qabta saameynta uu xirnaanta Marinka Hormuz ku yeelanayo kobaca dhaqaalaha dalkaas
Xigashada Sawirka, AP
Warbixinno ka soo baxay dowladda UK ayaa sheegaya in haddii
carqaladaynta maraakiibta ee marinka Hormuz ay sii socoto illaa dhammaadka
sanadkan, dhaqaalaha Britain uu sannadka dambe yeelan doono koboc aad u yar ama
ku dhowaad aan wax koboc ah lahayn.
Saraakiisha Wasaaradda Maaliyadda Ingiriiska ayaa arrintan
ku sheegay warbixin loo gudbiyay Ra’iisul Wasaaraha.
Sida laga soo xigtay ilo ka tirsan dowladda, qaab-dhismeedka
saadaasha gudaha ee Wasaaradda Maaliyadda ayaa muujinaya in koboca
wax-soo-saarka guud ee dalka (GDP) UK uu hoos u dhici karo ilaa 0.3%
sannadka 2027.
Saraakiisha dowladda ayaa sheegay inay si joogto ah ugu
diyaar garoobaan dhammaan xaaladaha suurtagalka ah, ayna tilmaameen in
saadaashan koboca ay ku salaysan tahay xaalad ka sii xun tan hadda jirta.
Warbixintan ayaa soo baxday xilli dhaqaalaha Britain uu
horeyba u wajahayo koboc xaddidan.
Xafiiska Tirakoobka Qaranka ee UK ayaa la filayaa inuu
dhowaan ku dhawaaqo in wax-soo-saarka guud ee dalka (GDP) uusan wax koboc ah
samayn bishii Juun.
Colaadda Bariga Dhexe iyo dagaalka Iiraan ayaa sababay
kororka qiimaha tamarta, iyadoo isla markaana ay jiraan carqalado waaweyn oo ku
yimid isu-socodka maraakiibta ee marinka Hormuz.
Sawirrada dad daawanaya qorrax-madoobaadka maanta ka dhacay qeybo kamid ah dunida
Qoraalka sawirka, magaalada Burgos ee dalka Spain ayaa noqotay goobta si buuxda ay qoraxdu u madoobaatay
Xigashada Sawirka, Tolga Akmen / EPA
Xigashada Sawirka, Jordan Pettitt / PA Wire
Xigashada Sawirka, Owen Humphreys / PA Wire
Qoraalka sawirka, Rakaabkii saarnaa markabka dalxiiska ee xeebaha Greenland ayaa fursad u helay inay si cad u daawadaan qorrax-madoobaadka.
Xigashada Sawirka, Christian Hartmann / Reuters
Qoraalka sawirka, Dadka xiiseeya cilmiga xiddigiska oo meel sare ka doortay inay ka daawadaan dhacdadan cajiibka ah, magaalada Arcos de las Salinas ee dalka Spain.
Iiraan oo shaacisay in nadiifinayo qayb ka mid ah wasakhowga saliidda ee xeebta Qeshm
Waxaan hore u soo sheegnay in saliid ku daadatay badda ay gashay kaymaha mangrove-ka ee Jasiiradda Qeshm, oo ku taalla koonfurta Iiraan.
Hadda, mas’uul ka tirsan dowladda Iiraan ayaa sheegay in hawlgallo lagu nadiifinayo wasakhowga saliidda ay ka socdaan qaybo ka mid ah xeebaha koonfureed ee Qeshm iyo Jasiiradda Hengam, balse ma cadda in hawlgalladu ay sidoo kale gaareen kaymaha mangrove-ka.
Omid Seddighi oo ah Agaasimaha Guud ee Xafiiska Wasakhowga Badda ee Hay’adda Ilaalinta Deegaanka Iiraan ayaa wakaaladda wararka ISNA u sheegay in “maalmahan, qaybo ka mid ah xeebaha Souza, Shib Daraz iyo Nakhasheh, iyo qayb xaddidan oo ka mid ah xeebaha Jasiiradda Hengam, ay saameeyeen wasakhowga saliidda.”
Sida lagu sheegay warbixintan kooxo takhasus leh oo ka tirsan Waaxda Ilaalinta Deegaanka ee Hormozgan ayaa qiimeeyay goobaha ay wasakhdu gaartay.
Seddighi waxa uu tilmaamay, qiyaastii 950 mitir oo xeebta ah oo ku taalla deegaanka Souza ayaa gacanta lagu nadiifiyay, iyadoo la adeegsanayo qalabka hadda jira.
War deg deg ah, Safiir xaruunta safaaradda ku fara xumeyay haween badan oo tallaabo laga qaaday
Xigashada Sawirka, Getty Images
Ilo ka tirsan
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Faransiiska ayaa BBC-da u xaqiijiyay in
Faransiisku uu bilaabay tallaabooyin anshax-marineed oo ka dhan ah safiirkiisa
u fadhiya Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika, Bruno Foucher.
Safiirka ayaa
lagu eedeeyay inuu dhowr haween ah ku casuumay hoyga rasmiga ah ee ee
safaaradda ee magaalada Bangui, isla markaana uu qaar ka mid ah haweenkaas
galmo la sameeyay.
Warbaahinta
Faransiiska ayaa sheegtay in dhacdooyinka la tuhunsan yahay ay dhaceen intii u
dhexeysay Janaayo 2024 iyo Maarso 2026.
Safiirka oo 65
jir ah ayaa sidoo kale lagu eedeeyay inuu muddadaas gurigiisa ku casuumay ku
dhowaad 30 haween ah, kuwaas oo qaar ka mid ah ay habeenkii halkaas ku hoydeen.
Diblomaasi
Faransiis ah ayaa BBC-da u sheegay in baaritaanka ay amartay Wasaaradda
Arrimaha Dibadda ee Faransiiska.
Waxay sheegtay
in kadib markii la helay natiijooyinka baaritaanka, wasiirka arrimaha dibadda
ee Faransiiska uu wasaaradda faray inay bilowdo tallaabooyin anshax-marineed oo
ka dhan ah safiirka.
Weli ma cadda
nooca tallaabada anshax-marineed ee laga qaadi karo safiirka ama inta uu qaadan
doono baaritaanku.
Foucher wuxuu
ahaa safiirka Faransiiska u fadhiya Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika tan iyo
2023.
War deg deg ah, Dadkii caalamka oo ku tartamaya daawashada qorrax-madoobaadka
Boqolaal qof
ayaa isugu soo baxay Calton Hill ee Edinburgh, Scotland, eedalka UK, si ay u
daawadaan qorrax-madoobaadka.
Calton Hill
waxay qiyaastii 100 mitir ka sarreysaa heerka badda, waxayna leedahay muuqaal
furan, gaar ahaan dhinaca galbeed. Haddii daruuruhu aysan soo dhowaan, dadka
halkaas jooga waxay heli doonaan fursad ay ku daawadaan qorrax-madoobaadka.
Waxaa goobta
ka dhacay dad badan oo isugu soo yaacay, kaddib markii shaqaalaha Astronomical
Society of Edinburgh ay qaybiyeen 500 oo ah muraayadaha qorrax-madoobaadka lagu daawado.
Dad badan ayaa
nasiib u yeelan waayay inay helaan muraayadaha, balse weli goobta ayay joogaan,
iyagoo weydiinaya haddii muraayado dheeraad ah la heli karo. Qaar waxay
rajaynayaan in dadka helay muraayadaha ay la wadaagaan dhowr daqiiqo, si
iyaguna ay fursad ugu helaan inay si caadi ah u daawadaan qorrax-madoobaadka.
