Jabuuti: "Dad badan oo Yemen kasoo cararay ayaa kusoo qaxay dalkeenna"

Wasiirka Dhaqaalaha iyo Maaliyadda Jabuuti ayaa sheegay in, kaddib dagaallada u dhexeeya ciidamada dowladda Yemen iyo Xuutiyiinta Iran ay taageerto, ku dhowaad 1,400 qof ay Yemen uga soo qaxeen Jabuuti 24 saacadood gudahood.

Elias Moussa Dawale ayaa bartiisa X ku qoray in dadkaasi ay Jabuuti ku gaareen iyagoo ka gudbay marin-biyoodka Bab al-Mandab.

Safia Ibrahim, oo ah isku-duwaha arrimaha bani'aadantinimada ee Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM), ayaa sidoo kale wakaaladda wararka ee AFP u sheegtay in haween iyo carruur ay ka mid ahaayeen kooxaha nugul ee soo gaaray xeebaha Obock ee Jabuuti, isla markaana la filayo in dad intaas ka badan ay dalka soo gaaraan maalmaha soo socda.

Sida laga soo xigtay tirakoobka Qaramada Midoobay, ugu yaraan 76,000 qof ayaa gudaha Yemen ku barakacay tan iyo bishii July, halka tirada dadka barakacay ay afar jibbaarantay toddobaadkii la soo dhaafay sababo la xiriira dagaallada dib uga soo cusboonaaday.

Xuutiyiintu toddobaadkii hore waxay qaadeen weerar cusub oo ka dhan ah ciidamada dowladda Yemen ee uu taageero Sacuudigu, iyagoo bartilmaameedsaday deegaanno ku dhow marin-biyoodka Bab al-Mandab. Maalmihii u dambeeyay ayay xeebaha dhanka koonfureed u sii dhaqaaqeen, iyagoo Khamiistii qabsaday magaalada dekedda ah ee Mokha.

Tan iyo markaas, Xuutiyiintu waxay la wareegeen gacan-ku-haynta xeebaha Yemen iyo jasiiradaha ku yaalla Badda Cas, halka Jimcihii ay sii ballaariyeen gacan-ku-hayntooda marin-biyoodka Bab al-Mandab, oo ah marin muhiim u ah isu-socodka maraakiibta caalamiga ah ee ku wajahan Badda Cas iyo Kanaalka Suweys.

Bab al-Mandab ayaa noqday mid muhiimad dheeraad ah yeesha, gaar ahaan dhoofinta shidaalka Sacuudiga, kaddib markii Iran ay xirtay marin-biyoodka Hormuz.

Boqollaal askari oo ka tirsan labada dhinac ayaa lagu dilay dagaalladii u dambeeyay.

Jabuuti waxay martigelisaa tobannaan kun oo qaxooti iyo dad magangelyo-doon ah. Tirakoobka Hay'adda Qaxootiga Qaramada Midoobay (UNHCR) ee March 2026 ayaa muujinaya in dadka sida rasmiga ah loo diiwaangeliyay ay ka badan yihiin 36,000 qof, iyadoo intooda badan ay ka yimaadeen Soomaaliya, Itoobiya iyo Yemen.

Xuutiyiintu waxay Khamiistii qabsadeen magaalada dekedda ah ee Mokha ee ku taalla Badda Cas, tan iyo markaasna waxay la wareegeen xeebaha iyo jasiiradaha ku xeeran marin-biyoodka Bab al-Mandab.

Weerarkan degdegga ah ayaa kumannaan qoys ku qasbay inay guryahooda ka qaxaan, iyadoo la soo sheegayo in tuulooyin dhan laga qaxay, gaar ahaan degmooyinka Maqbanah, Jabal Habashi iyo Al-Maafer.

Horusocodka degdegga ah ee Xuutiyiintu ka sameeyeen dhulka koonfureed ee Tihamaah oo ah bannaan xeebeedka oomanaha ah ee Yemen, wuxuu u muuqdaa inuu lama filaan ku noqday inta badan dadka arrimahaas indha-indheeya.

Ilaa waqti dhow, isbahaysiga ka soo horjeeda Xuutiyiinta ee loo yaqaan "Iska-caabbinta Qaranka" ayaa gacanta ku hayay dhul ballaaran oo ku teedsan xeebta Badda Cas ee Yemen. Muddo kooban gudaheed, inta badan dhulkaas waxaa gacanta ku dhigay Xuutiyiinta.

Sida ay sheegayaan qiyaaso qaar, fallaagada ay Iiraan taageerto waxay qabsadeen ilaa 130 km oo ka mid ah xeebta istaraatiijiga ah ee muhiimka u ah dalka.

Tani waa guushii militari ee ugu cajiibka badnayd ee kooxdu gaarto dhowrkii sano ee la soo dhaafay, taas oo caddaynaysa in inkastoo dagaal sokeeye oo socday 12 sano, duqeymo cirka ah oo ba'an oo Sacuudigu qaaday iyo weerarro ay fuliyeen ciidamada Maraykanka, Israa'iil iyo Ingiriiska, Xuutiyiintu weli yihiin awood ay tahay in si dhab ah loo tixgeliyo.

Iyadoo kooxaha ka soo horjeeda ay argagaxeen oo niyad-jabeen, uma badna in Xuutiyiinta laga riixo dhulka ay qabsadeen waqti dhow.