Maxay yihiin Remus 600 iyo Dive-LD, noocyada Drone-ka badda Maraykanka ee Iiraan ay sheegtay inay gacanta ku dhigtay

Ciidamada Badda ee Ilaalada Kacaanka Iiraan ayaa sheegay inay qabteen laba Drone oo ah nooca badda oo Mareykaku leeyahay muddo bil gudaheed ah.

Wakaaladda wararka Iiraan ee Tasnim, oo soo xiganaysa bayaan ka soo baxay Ciidanka Ilaalada Kacaanka, ayaa sheegtay in aaladdan dhawaan la qabtay ay tahay 'Rems 600'.

Waa markii labaad ee Iiraan ay qabato aalad is wadda oo Mareykanku leeyahay bishan Sebtembar. Horey, ayaa mas'uuliyiinta Iiraan waxay u sheegeen inay qabteen diyaarad aan duuliye lahayn oo nooca badda ah oo lagu magacaabo Dive-LD.

Qabashadii ugu horreysay ee Drone-ka waxaa xaqiijiyay Taliska Dhexe ee Mareykanka, iyagoo sheegay inay la kulantay "cilad farsamo".

Afhayeen u hadlay CENTCOM ayaa sheegay in diyaaradda aan duuliyaha lahayn ay ahayd "nooc duug ah oo aan ururin macluumaad xasaasi ah mana lahayn qalab radar ama dareemayaal qarsoon".

Si kastaba ha ahaatee, mas'uuliyiinta Iran ayaa sheegay in diyaaradda aan duuliyaha lahayn ay shaqaynaysay.

Iran ayaa sheegashadan samaysay xilli ay sii kordhayaan xiisadaha u dhexeeya Iran iyo Mareykanka ee ka jira marinka Hormuz iyo biyaha Gacanka.

Hadallada is khilaafsan ee Maraykanka iyo Iiraan

Markii ugu horreysay bishan Sebtembar 8deedii Ilaalada Kacaanka waxay sheegeen inay qabteen diyaarad nooca badda ah oo aan duuliye lahayn oo Mareykanka leeyahay, loona yaqaano 'Dive-LD' oo ku sugan Gacanka Hormuz. Diyaaradda 'Dive Large Displacement' waa diyaarad casri ah oo Mareykan ah oo biyaha hoostooda ka shaqaysa, taas oo gaaraysa masaafo dheer, kana weyn Remus 600.

Sebtembar 23, sarkaalka ugu sarreeya amniga Iiraan Mohsen Rezaei ayaa sheegay in khubarada Iiraan ay horey u bilaabeen habka 'injineernimada rogaal-celinta hore 'u qabteen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Mareykanka.

Injineernimada rogaal-celinta waa hab ku lug leh furitaanka hub, shay, software, ama mashiin iyo falanqaynta qaybihiisa si la iskugu dayo in la fahmo sida uu u shaqeeyo iyo sida loo naqshadeeyay.

Ilaalada Kacaanka ayaa ku andacoonaya in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn loo isticmaalay hawlo basaasnimo iyo in howlgalka lagu qabtay lagu fuliyay "iyada oo loo marayo dabagal sirdoon iyo dagaal elektaroonig ah."

Sida laga soo xigtay bayaanka, diyaaradda aan duuliyaha lahayn hadda waxaa gacanta ku haya khubaro Iiraaniyiin ah oo isku dayaya inay macluumaad iyo xog ka helaan.

Ciidamada Iiraan ayaa sidoo kale soo saaray muuqaal muujinaya diyaarad aan duuliye lahayn oo laga soo saaray biyaha. Si kastaba ha ahaatee, Iiraan ma aysan cayimin goorta howlgalka uu dhacay. Sheegashada iyo muuqaalka la sii daayay si madax-bannaan looma xaqiijin karo.

War-saxaafadeedkooda ayaa ilaalada Kacaanka waxay ku celiyeen mowqifka ah in Marinka Hormuz uu xiran yahay waxayna sheegeen inay tallaabo ka qaadayaan maraakiibta samaynaya "dhaqdhaqaaqyo khatar ah" iyo kuwa maraya "wadooyin aan la ogolayn."

Dhanka kale, Kabtan Tim Hawkins, oo ah afhayeenka Taliska Dhexe ee Mareykanka, ayaa hore u xaqiijiyay qabashada diyaaradda drone-ka wuxuuna sheegay in diyaaradda drone-ka Mareykanku ay la kulantay cillad farsamo intii ay socotay howlaha hawlgalka ee biyaha gobolka.

Waxay sheegeen inay ahayd nooc duug ah oo aan ururinayn macluumaad xasaasi ah mana lahayn dareemayaal qarsoon ama radar. Dhanka kale, Iiraan waxay ku adkaysatay in diyaaradda drone-ka ay ku jirtay xaalad firfircoon oo ay ku fulinaysay hawlgalladeeda.

Maxay tahay Drone-ta Dive LD Drone?

Dive-LD, ama Gaariga Badda Hoostiisa ee Iskiis u Shaqeeya ee Baaxadda Weyn (Large Displacement Unmanned Underwater Vehicle), waa diyaarad-badeed (drone) weyn oo iskiis u shaqeeya, taas oo ay soo saartay shirkadda Mareykanka ah ee tiknoolajiyadda difaaca ee Endural.

Sida ay sheegtay shirkaddu, diyaarad-badeedkan waxaa loogu talagalay hawlgallo dhanka difaaca iyo ganacsiga ah; waxayna leedahay awood lagu beddeli karo qalabka ay siddo, awood ay ku shaqeyn karto muddo 10 maalmood ah, iyo awood ay ku gaari karto qoto dhan ilaa 6,000 oo mitir.

Sida ay sheegtay Endural, diyaarad-badeedkan waxay awood u leedahay inay ku shaqeyso qoto dhan ilaa 6,000 oo mitir, iyadoo u dhow gunta badda.

Shirkaddu waxay sheegtay in tiknoolajiyaddan loo isticmaali karo hawlgallo kala duwan, oo ay ku jiraan ururinta xogta sirdoonka, kormeerka iyo sahaminta, iyadoo sidoo kale loo isticmaali karo dhanka sahaminta ganacsiga.

Waxaa lagu soo bandhigay xafladdii furitaanka xarunta wax-soo-saarka ee 'Ghost Shark' taariikhdu markay ahayd 31-kii Oktoobar, 2025. Waqtigaas, Ciidanka Badda ee Australia (Royal Australian Navy) ayaa shirkadda la galay heshiis ku kacaya 1.7 bilyan oo doolarka Australia ah.

Waa maxay Rems 600?

Remus 600 waa diyaarad-biyood yar oo casri ah oo si madax-bannaan u shaqeysa (autonomous underwater drone), waxaana loo isticmaali karaa baaritaanka badda, kormeerka, sahaminta, helitaanka miinooyinka, iyo hawlgallada milateri. Waxaa soo saartay shirkadda difaaca ee Mareykanka ah ee HII.

Sida ay sheegtay shirkaddu, diyaaraddan biyaha hoostooda ku shaqeysa waxaa loo sameeyay iyadoo la tixgelinayo baahiyaha Ciidanka Badda ee Mareykanka. Waxaa loogu talagalay hawlgallo muddo dheer socda, awood ay ku qaadi karto qalab iyo dareemayaal (sensors) badan, iyo inay ku shaqeyso meelo aad u qoto dheer.

Sida ay shirkaddu sheegtay, waxay isticmaashaa isla barnaamijyada iyo nidaamyada elektaroonigga ah ee la xaqiijiyay ee laga isticmaalo nooca Remus 100, laakiin awooddeeda qotada dheer iyo tan hawlgelinta ayaa aad uga sarreeya.

Remus 600, sida magaceeda ka muuqata, waxay ku shaqeyn kartaa qoto dhan ilaa 600 oo mitir, waxaana lagu qalabeyn karaa noocyo kala duwan oo dareemayaal ah. Noocan waxaa sidoo kale loo isticmaalaa ujeedooyin difaac sida baaritaanka badda iyo helitaanka iyo ka saarista miinooyinka.

Sida ay shirkaddu sheegtay, diyaaraddan biyaha hoostooda ku shaqeysa waxay fulin kartaa hawlgallo joogto ah oo soconaya ilaa 70 saacadood, iyadoo xawaaraheedu gaari karo shan "knot" (qiyaastii sagaal kiiloomitir saacaddii). Waxay awood u leedahay inay ku shaqeyso qoto dhan 600 oo mitir, waxayna leedahay masaafo hawlgal oo gaari karta ilaa 286 mayl-badeed.

Sida ay shirkaddu sheegtay, uma baahna qalab aad u adag si loo isticmaalo, balse waxaa lagu shaqeyn karaa iyadoo la adeegsanayo kombuyuutar (laptop) iyo qalab yar oo taageero ah.

Waxay leedahay nidaamyo horumarsan oo sonar iyo sawir-qaadis ah.

Ujeedadan awgeed, Remus 600 waxaa lagu qalabeyn karaa 'synthetic aperture sonar', kaas oo awood u leh inuu helo sawirro aad u cad oo tayo sare leh oo ku saabsan gunta badda.

Sidoo kale, diyaaraddan badda waxaa lagu qalabeeyay baalal gaar ah oo xakameeya dhaqdhaqaaqa saddex jiho (roll, pitch, yaw), kuwaas oo ka caawiya inay ku socoto waddo aad u saxan biyaha hoostooda oo ay hesho sawirro wanaagsan.

Waxaa sidoo kale lagu qalabeyn karaa qalabka birlabta cabira (magnetometer) ee nooca 'laser scalar gradiometer' (LSG), kamarad elektaroonig ah oo sawirro qaada, iyo sonar-ka dhinaca-sawira (side-scan sonar) oo leh laba hir (dual-frequency) iyo masaafo gaaban.

Dareemayaashan ayaa u suurtageliya inay si toos ah u baarto meelo ballaaran oo badda ah, aqoonsato bartilmaameedyada laga shakiyo, ogaato miinooyinka biyaha hoostooda, isla markaana dib u aqoonsato oo kala soocdo bartilmaameedyada la helay.