Maxaa ka dhacay kulankii u dhexeeyay Aoun iyo Trump, muxuuse Maraykanku ka rabaa Lubnaan?

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa kulankiisii ugu horeeyay ee uu Aqalka Cad kula qaatay Joseph Aoun in uu diyaar u yahay in uu wadahadal la galo Xisbullah hadii uu madaxweynaha Lubnaan ka codsado.

Hadalka Donald Trump ayaa ku soo aaday xilli Joseph Aoun uu isku dayayay inuu soo jiito taageerada Mareykanka si loo dhameystiro ka bixitaanka ciidamada Israel ee koonfurta Lubnaan, loona xoojiyo awooda ciidamada Lubnaan, waxna looga qabto arrinta hubka Xisbullah.

Joseph Aoun ayaa ku booriyay dhiggiisa Mareykanka inuu sii wado taageerada uu siiyo ciidamada Lubnaan, isagoo ka digay in joojinta gargaarka ay horseedi karto inay dib ugu soo laabato xaaladdii qasneyd ee koonfurta Lubnaan ay goob joog ka ahayd 1970-meeyadii.

Kulankan ayaa ku soo beegmay xilli ay ciidamada Lubnaan ku soo wajahan yihiin goobihii ugu horreeyay ee ay ciidamada Israa'iil ka soo baxeen, waxaana tallaabadan lagu saleeyay heshiis dhex maray Lubnaan iyo Israa'iil oo uu dhexdhexaadin ka ahaa Maraykanka.

Maxaa ka dhacay kulankii u dhexeeyay Aoun iyo Trump?

Donald Trump ayaa Aoun ku soo dhaweeyay Xafiiska Oval-ka ee Aqalka Cad; tani waxay ahayd booqashadii ugu horreysay ee madaxweyne Lubnaani ah uu ku tago Aqalka Cad tan iyo markii madaxweynihii hore ee Lubnaan, Michel Suleiman, uu la kulmay Barack Obama sannadkii 2009-kii.

Mudane Trump ayaa sheegay in Lubnaan "si xun loola dhaqmay" wuxuuna ballanqaaday in dalku uu heli doono "ixtiraamka uu mudan yahay", ka hor inta uusan tilmaamin "dhibaato la xiriirta Xisbullah".

Markii wax laga weydiiyay suurtagalnimada xiriir lala yeesho Xisbullah, wuxuu yiri: "Haddii madaxweynaha Lubnaan uu iga codsado inaan la hadlo Xisbullah, waan sameyn doonaa," isagoon sharraxaad ka bixin nooca xiriirkaas ama in la qorsheynayo xiriirro mustaqbalka ah.

Mudane Aoun ayaa sidoo kale hadalkiisa ku xoojiyay baahida loo qabo in Mareykanku uu sii wado taageerada uu siiyo ciidamada Lubnaan, isagoo leh, "Waxa kaliya ee aan rabno waa taageero joogto ah oo loo fidiyo ciidamada qalabka sida ee Lubnaan," wuxuuna intaas ku daray inuu "kalsooni buuxda" ku qabo ciidanka iyo hoggaankooda.

Madaxweynaha Lubnaan ayaa ka digay in joojinta taageeradan ay horseedi karto inay sii xumaato xaaladda amniga iyo inay dib u soo noqoto qalalaasaha, isagoo leh: "Iyadoo aan la helin ciidamada qalabka sida ee Lubnaan, wax walba way burburayaan. Ma rabno taas, waxaana u maleynayaa in Madaxweyne Trump-na uusan rabin."

Ka hor kulanka, sarkaal u dhashay Lubnaan ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters in Aoun uu qorsheynayay inuu soo gudbiyo soo-jeedin qoran oo ku saabsan sida wax looga qaban lahaa hubka Xisbullah, iyo sidoo kale inuu ka codsado Washington inay cadaadis saarto Israa'iil si ay uga baxdo koonfurta Lubnaan, isla markaana ay ka caawiso dowladda Lubnaan inay ku dhaqangeliso madax-bannaanideeda dhulka oo dhan.

Isagoo la hadlaya Mudane Trump, Joseph Aoun ayaa sheegay in gaarista yoolkan ay qayb ka noqon karto dhaxalkiisa siyaasadeed, wuxuuna intaas ku daray: "Annagoo wadajirna ayaan awoodi doonnaa inaan gaarno. Waxaa la gaaray waqtigii Lubnaan iyo gobolka oo dhan ay ku raaxaysan lahaayeen xasillooni iyo amni."

Daabulista ciidamada Lubnaan iyo rasaastii ay rideen ciidamada Israa'iil

Saacado ka hor kulanka, ciidamada Lubnaan waxay ku dhawaaqeen inay bilaabeen inay ciidamadooda geeyaan aaggaas, ka dib markii ay ciidammada Israa'iil ka baxeen duleedka magaalada Zutar al-Gharbiya ee gobolka Nabatiyeh, taasoo noqonaysa tijaabadii ugu horreysay ee lagu sameeyo heshiiska la saxeexay 26-kii June.

Sida ku cad heshiiskan, ciidanka Lubnaan waxaa la geyn doonaa "goobaha tijaabada" ee ay ciidamada Israa'iil ka bixi doonaan, waxayna la wareegi doonaan mas'uuliyadda hub ka dhigista Xisbullah iyo ka hortagga joogitaan kasta oo hubaysan oo ka baxsan nidaamka madaxbannaanida dawladda; tillaabadan oo horudhac u noqon doonta in Israa'iil ay si tartiib tartiib ah uga baxdo degaannada kale.

Si kastaba ha ahaatee, ciidamada Lubnaan ayaa markii dambe ku dhawaaqay in ciidamada Israa'iil ay rasaas ku fureen meel u dhow ciidamo ka tirsan ciidamada intii ay ku guda jireen howl galka daabulidda, iyagoo ka digay in dhacdooyinkan oo kale ay caqabad ku noqon karaan fulinta heshiiska.

Maxay Maraykanku ka rabaan Lubnaan?

Ka dib kulankii dhex maray Aoun iyo Rubio, waxaa la arkay is-waafaqsanaan cad oo u dhexeysa hadalladii Lubnaan iyo Mareykanka ee ku saabsanaa mudnaanta.

Bayaanka Lubnaan wuxuu diiradda saaray baahida loo qabo in Israa'iil ay bilowdo ka bixitaankeeda, laakiin Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa ku dhawaaqday in Marco Rubio uu ammaanay dadaallada dowladda Joseph Aoun ee ah "soo celinta madaxbannaanida Lubnaan, hubka ka dhigista Xisbullah, burburinta qaab-dhismeedkeeda argagixisada, iyo u dhaqaaqidda nabadda."

Rubio wuxuu sidoo kale ku nuuxnuuxsaday sida Washington uga go'an tahay hirgelinta qaab-dhismeedka iskaashiga saddex-geesoodka ah iyo taageeridda dowladda Lubnaan si loo gaaro nabad iyo soo kabasho dhaqaale, laakiin hadalkiisii ​, ma uusan xusin waqtiga ay Israa'iil ka baxayso ama cadaadis la saarayo dalka; arrin ay Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka sidoo kale xaqiijisay.

La'aanta xuska arrinta ka bixitaanka macnaheedu maahan in Washington ay ka soo horjeedo, maadaama ka bixitaanka Israa'iil ay qayb ka tahay isla qaab-dhismeedka uu Mareykanku taageeray hirgelintiisa.

Si kastaba ha ahaatee, waxay muujineysaa in farriinta Mareykanku baahiyay ay hub ka dhigista Xisbullah iyo soo celinta awoodda dowladda aysan siinin mudnaanta koowaad, halka Lubnaan ay ku adkeysaneyso in geeddi-socodkan uu la socdo ka bixitaan cad oo Israa'iil ah.

Xisbullah waxay ka soo horjeeddaa dhigista hubkeeda waxayna sidoo kale ka soo horjeeddaa wadahadallo toos ah oo lala yeesho Israa'iil.

Kooxdu waxay aaminsan tahay in cadaadiska saaran Israa'iil uu yahay habka lagu soo afjarayo dagaalka iyo qabsashada. Taas bedelkeeda, Aoun wuxuu ku adkeysanayaa in dowladdu ay kaligeed ku haysato hubka iyo inay iska ilaaliso iska hor imaad gudaha ah.