شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
بلندتر، سریعتر، مسنتر؛ بدن فوتبالیستهای نخبه در نیم قرن چه تغییری کرده است؟
- نویسنده, فرناندو دوآرته
- شغل, بیبیسی
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
دو گل تاریخی در جام جهانی، داستان تحولی بنیادین را در فوتبال و همچنین در فیزیک بدنی بازیکنان نخبه آن روایت میکنند. طی ۳۰ ثانیه نفسگیر و تماشایی در سال ۱۹۷۰، بازیکنان برزیل توپ را بین هشت نفر چرخاندند تا اینکه کارلوس آلبرتو، مدافع راست تیم، با ضربهای پرقدرت کار را تمام کرد.
بسیاری از کارشناسان، گل چهارم این تیم به ایتالیا را در فینال جام جهانی به عنوان یکی از باشکوهترین لحظات تاریخ این مسابقات میستایند. حالا پنج دهه به جلو بروید؛ آرژانتین در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ با کار تیمی مشابهای و تنها با هفت پاس، دروازه فرانسه را باز کرد که آنخل دیماریا، گوش هجومی تیم، دروازه حریف را باز کرد؛ این حمله فقط ۱۲ ثانیه طول کشید. دکتر اورلاندو لایتانو، استاد دانشگاه فلوریدا و متخصص برجسته فیزیولوژی ورزشی میگوید آن گل سال ۱۹۷۰«در فوتبال امروز دیگر نمیتواند رخ دهد.»
اگر آن تیم برزیل میتوانست در زمان سفر کند، رقیبان مدرن احتمالا حرکت آنها را در نطفه خفه میکردند. آقای لایتانو میگوید: «بزرگترین شکاف میان آنها، نه بحث استعداد که موضوع فیزیولوژی بود.»
«نبردی برای تکتک سانتیمترها»
اورلاندو لایتانو که در جام جهانی ۲۰۱۴ با تیم ملی برزیل همکاری میکرد، میگوید فوتبالیستهای مدرن از نظر بیولوژیکی بازیکنانی کاملا متفاوت نسبت به پیشینیان خود شدهاند.
او اعتقاد دارد که پیشرفت در علوم ورزشی و پزشکی و تغییر در شیوه بازی، فوتبال حرفهای را نبردی برای تصاحب تکتک سانتیمترهای فضای زمین کرده است و «در نتیجه، بازیکنان امروزی باید سریعتر و قویتر شوند.»
بر اساس یافتههای پژوهشگران دانشگاه ولورهمپتون بریتانیا، دادههای پنج دهه گذشته نشان میدهند که بازیکنان برتر هم بلندقدتر و هم ترکهایتر شدهاند.
آنها اطلاعات مربوط به هزاران بازیکن شاغل در بالاترین سطح فوتبال انگلستان را از دهه ۱۹۷۰ تا دهه ۲۰۲۰ مقایسه کردهاند؛ یعنی دسته اول فوتبال انگلیس تا سال ۱۹۹۲ و پس از آن لیگ برتر که اکنون ستارههای نخبه سراسر جهان حضور پررنگی در آن دارند.
میانگین قد بازیکنان بین سالهای ۱۹۷۳ تا ۲۰۱۳ بیش از ۴ سانتیمتر افزایش یافت. این روند در دهه بعد نیز برای دروازهبانها و مدافعان ادامه پیدا کرد، هرچند میانگین قد مهاجمان و هافبکها کمی کاهش یافت. پژوهشگران همچنین نتیجه گرفتند که بازیکنان حاضر در لیگ برتر «بیشتر به سمت فیزیک بدنی زاویهدار و لاغراندام (اکتومورف) حرکت میکنند.»
این یعنی بدن آنها به طور فزایندهای به سمت فرمهای بلندقد، ترکهای، ظریف و کشیده متمایل میشود. این موضوع را افزایش شاخصی به نام «شاخص کشیدگی اندام»(RPI) نشان میدهد که نسبت قد به وزن را با تمرکز بر لاغری میسنجد.
نویسندگان این پژوهش دلیل تغییر در شکل بدن بازیکنان را بهبود کیفیت زمینهای چمن و افزایش حجم کاری مورد نیاز بازیکنان امروزی میدانند.
آلان نویل، استاد بازنشسته و یکی از نویسندگان این مقاله میگوید که در دهه ۱۹۷۰، زمینهای چمن در اواسط زمستان بسیار گلآلود میشدند «و بازیکنان برای داشتن عملکرد خوب نیازمند هیکلهای عضلانی و تنومند بودند» اما اکنون با وجود زمینهای باکیفیتتر، «شاهد حضور بازیکنانی سبکتر و لاغرتر هستیم که میتوانند برای مدت طولانیتری انرژی بالایی در زمین مصرف کنند.»
کارشناسان معتقدند که بخش زیادی از این انرژی صرف سرعت میشود.
استارتهای سریع (بسیار بیشتر) برای پیروزی
طبق برآوردهای چندین پژوهش بازیکنان در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ بهندرت مرز سرعت ۳۰ کیلومتر در ساعت را میشکستند اما در جام جهانی ۲۰۲۲، دستکم ۱۰ بازیکن با سرعتی بیش از ۳۵ کیلومتر در ساعت دویدند. نکته کلیدی این است که بازیکنان باید بارها در طول یک مسابقه به بالاترین سرعت خود برسند.
ینس بنگسبو، استاد فیزیولوژی ورزشی در دانشگاه کپنهاگ، میگوید: «اگر به مهاجمان قرن گذشته نگاه کنید، آنها میتوانستند در بیشتر زمان بازی در زمین راه بروند، اما ناگهان در چند حرکت انفجاری ظاهر شوند و شاید گلی بزنند. چنین چیزی دیگر در فوتبال امروز وجود ندارد
بر اساس اعلام یوفا، نهاد حاکم بر فوتبال اروپا، در آخرین دوره مسابقات جام ملتهای اروپا که سال ۲۰۲۴ در آلمان برگزار شد، بازیکنان در هر مسابقه حدود ۱۲ بار با سرعت ۲۵ کیلومتر در ساعت یا بیشتر استارت زدند.
البته تعداد این استارتهای سریع به پست بازیکنان بستگی داشت؛ مدافعان میانی و هافبکهای وسط به طور میانگین ۸ بار در هر بازی تمام توان خود را به کار گرفتند، در حالی که این رقم برای مهاجمان ۱۲ بار و برای مدافعان کناری ۱۴ بار بود.
ینس بنگسبو اعتقاد دارد که یک بار سریع دویدن یک بحث است اما مهمترین مسئله توانایی تکرار مداوم آن است. او که خودش فوتبالیست حرفهای پیشین و یکی از متخصصان برجسته جهان در زمینه آمادگی جسمانی و فیزیولوژی فوتبال است، میگوید: «در واقع، فوتبال امروزه به موضوع ریکاوری مربوط میشود؛ یعنی توانایی بازسازی قوای بدنی در سریعترین زمان ممکن.»
این افزایش سرعت در بازی، بهویژه در دهه گذشته، تا حد زیادی به دلیل استفاده فزاینده از تاکتیکهای پرس شدید (فشار از بالا) شکل گرفته است؛ یعنی تلاشهای سریع و هماهنگ برای گرفتن توپ از مدافعان تیم حریف، پیش از آن که بتوانند توپ را به خطوط جلوتر منتقل کنند.
با این حال، نکته جالب اینجاست که مسافت طیشده توسط بازیکنان افزایش چشمگیری نداشته است. پژوهشها نشان میدهند که در دهه ۱۹۷۰، بازیکنان به طور میانگین ۸/۷ کیلومتر در هر مسابقه راه میرفتند، نرم میدویدند یا سرعت میگرفتند.
این رقم در دهه ۱۹۹۰ به اوج خود یعنی ۱۱/۴ کیلومتر رسید، ولی از آن زمان کاهش یافته است. بر اساس آمار فیفا، بازیکنان در جام جهانی ۲۰۲۲ میانگین مسافت ۱۰/۶ کیلومتر را در هر مسابقه ثبت کردند، هرچند این میزان در پستهای مختلف متفاوت بود.
آیا فوتبالیستها بیش از حد بازی میکنند؟
علاوه بر این، دادهها نشان میدهند که برخی از فوتبالیستهای سطح بالا بیشتر از گذشته بازی میکنند. پژوهشها مشخص کردهاند که تعداد بازیهای بیشتر باشگاهها در سراسر جهان در عدد ۴۲ ثابت مانده است.
با این حال، این فشار بدنی میتواند برای بازیکنان نخبه بسیار سنگینتر باشد. به عنوان نمونه، بر اساس دادههای منتشرشده «فایفپرو» (اتحادیه بینالمللی فوتبالیستهای حرفهای)، ویرجیل فندایک، مدافع لیورپول و تیم ملی هلند، در این فصل و پیش از آغاز جام جهانی، در ۶۵ بازی شرکت کرده که ده مورد آن برای تیم ملی کشورش بوده است.
فایفپرو میگوید که فشار روی بازیکنان «هرگز تا این حد نبوده است» و خواستار افزایش اقدامات حفاظتی برای زمان استراحت و ریکاوری آنها شد. بنگسبو میگوید: «تعداد بازیهای انجامشده قطعا مسئلهای است که با خطر مصدومیت ارتباط مستقیم دارد.»
پژوهشی که به سفارش یوفا انجام و در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، نشان داد که میزان مصدومیت عضلات پشت ران در طول هشت فصل قبل از آن، افزایش «نگرانکنندهای» داشته است. در شش مورد از هر ۱۰ مورد، بازیکنان هنگام دویدن یا استارت زدن دچار آسیبدیدگی شده بودند.
این پژوهش علت دقیق را ارزیابی نکرده است ولی نویسندگان حدس زدهاند که افزایش شدت فوتبال حرفهای و تقویم فشرده مسابقات میتواند از عوامل آن باشد. لایتانو میگوید: «بازیکنان امروزی با تمام توان و در مرز محدودیتهای خود کار میکنند. بدون زمان مناسب برای ریکاوری، بدن آنها کم میآورد.»
افزایش حضور کهنهکارها
در زمین اما اخبار خوبی هم وجود دارد. پیشرفت در علوم ورزشی، از برنامههای تمرینی گرفته تا تغذیه و ریکاوری، این امکان را برای فوتبالیستها فراهم کرده است تا برای مدت طولانیتری در سطح اول فوتبال بازی کنند.
میانگین سنی تیمها در لیگ قهرمانان اروپا که مهمترین تورنمنت باشگاهی جهان است، از ۲۴/۹ سال در سال ۱۹۹۲ به ۲۶/۵ سال در سال ۲۰۱۸ افزایش یافت به گفته فیفا، سه جام جهانی اخیر «مسنترین» دورهها در تاریخ بودهاند؛ به طوری که جام جهانی ۲۰۱۸ بالاترین میانگین سنی بازیکنان را با ۲۷/۹ سال در تاریخ این مسابقات ثبت کرد.
بر اساس دادههایی که دکتر جاشوا سی فجتسول، کارشناس داده و اقتصاددان در دانشگاه اسلو، گردآوری کرده است در جام جهانی ۱۹۹۰ تنها هفت بازیکن ۳۵ سال یا بیشتر شرکت داشتند، در حالی که در جام ۲۰۲۲ این تعداد به ۴۱ بازیکن رسید.
امسال، فهرستهای رسمی تیمهای فیفا حضور ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال را نشان میدهند. هشت بازیکن ۴۰ سال یا بیشتر دارند که این تعداد از مجموع تمام جامهای جهانی گذشته بیشتر است. لایتانو میگوید: «بازیکنانی که مراقب خود هستند و برنامههای تمرینی و اصول ریکاوری درست را رعایت میکنند، نسبت به گذشته شانس بسیار بیشتری برای بازی در سطح بالا برای مدتزمانی طولانیتر دارند.»
