آیا حوثی‌ها عربستان و امارات را دوباره به هم نزدیک کرده‌اند؟

شیخ منصور بن زاید آل نهیان، معاون رئیس امارات متحده عربی، که به دعوت عربستان سعودی در سفری «برادرانه» به این کشور رفته بود، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دیدار کرد.

به گزارش رسانه‌های دولتی عربستان، در این دیدار «روابط دو کشور برادر و تازه‌ترین تحولات منطقه بررسی شد.

در جریان این دیدار، شیخ منصور پیام و درودهای شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، را به محمد بن سلمان ابلاغ کرد و ولیعهد عربستان نیز متقابلا سلام و بهترین آرزوهای خود را برای رئیس امارات ابراز داشت.

شاهزاده خالد بن سلمان بن عبدالعزیز، وزیر دفاع عربستان، که معاون رئیس امارات به دعوت او به این کشور آمده است، نیز در این دیدار حضور داشت.

این دیدار، پس از افزایش تنش در روابط دو کشور طی سال گذشته، یکی از معدود تماس‌های سطح بالای میان دو طرف به شمار می‌رود و نشان‌دهنده تمایل ریاض و ابوظبی برای فعال‌تر کردن دوباره کانال‌های ارتباطی میان خود است.

این سفر از آن جهت نیز اهمیت ویژه‌ای دارد که به دعوت وزیر دفاع عربستان انجام شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد مسائل امنیتی و نظامی، به‌ویژه وضعیت یمن و امنیت دریایی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، جایگاه برجسته‌ای در دستور مذاکرات دارند.

این سفر در شرایطی انجام شده که تحولات میدانی در یمن با سرعت در حال تغییر است؛ تحولاتی که بار دیگر عربستان سعودی و امارات متحده عربی را با چالش هماهنگ کردن مواضع خود درباره آینده این درگیری و ترتیبات امنیتی در جنوب یمن روبه‌رو کرده است.

در همین حال، نبرد میان نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی و جنبش انصارالله (حوثی‌ها) نیز رو به تشدید است.

«ضرورت فعال کردن دوباره ائتلاف علیه حوثی‌ها»

به گفته دکتر آندریاس کریگ، کارشناس مسائل خاورمیانه، این نخستین دیدار رسمی خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، و شیخ منصور بن زاید، معاون رئیس امارات، پس از بروز تنش شدید در روابط عربستان و امارات در ماه دسامبر سال پیش است.

او در ایکس نوشت در هفته‌های اخیر تماس‌های متعددی در سطوح پایین‌تر میان دو کشور برقرار شده است، چون نیروهای مورد حمایت امارات در یمن آخرین مانع مؤثر در برابر حوثی‌ها تلقی می‌شوند. با این حال، بیشتر شبه‌نظامیان جنوبی که در گذشته از حمایت امارات برخوردار بوده‌اند، تمایلی به شرکت در نبرد علیه حوثی‌ها در شمال یمن ندارند.

دکتر کریگ می‌گوید ائتلاف مخالف حوثی‌ها نیازمند سازمان‌دهی و فعال‌سازی دوباره است. در همین حال، عربستان سعودی نیز در تلاش است با کمک ترکیه، بریتانیا، فرانسه و پاکستان، توان دفاعی خود را تقویت کند.

سال گذشته، عربستان سعودی و امارات متحده عربی که زمانی متحد بودند، به‌دلیل درگیری یمن به رقیب تبدیل شدند؛ جایی که دو کشور از طرف‌های مختلف در مناطق جنوبی حمایت کردند.

در شماری از مسائل سیاست خارجی، به‌ویژه درباره سودان و منطقه آفریقا، نیز اختلاف‌هایی پدید آمد؛ مناطقی که دو کشور در آن‌ها از نیروهای در حال جنگ با یکدیگر حمایت می‌کنند.

این اقدام عربستان در شرایطی صورت می‌گیرد که این کشور چند هفته است با حملات جنبش انصارالله در یمن روبه‌روست. این حملات با موشک و پهپاد، نفتکش‌ها، تأسیسات نفتی، فرودگاه‌ها و حتی پایتخت را هدف می‌گیرند؛ به‌ویژه پس از آنکه حوثی‌ها کنترل منطقه ساحلی دریای سرخ را از نیروهای دولتی یمنِ مورد حمایت عربستان گرفتند.

عربستان در هفته‌های اخیر تلاش کرده است برای مقابله با وضعیت یمن از متحدان بین‌المللی خود کمک بگیرد.

به نوشته روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز، ولیعهد عربستان بار دیگر با ترامپ تماس گرفته و برای مقابله با پیشروی حوثی‌ها درخواست کمک کرده است اما وب‌سایت آکسیوس گزارش داد که ترامپ یک هفته پیش از آن، درخواست مشابهی را رد کرده بود.

در همین حال، فرماندهان نظامی عربستان، ترکیه و پاکستان در شرایطی که حوثی‌ها عملیات خود علیه بزرگ‌ترین صادرکننده نفت خام جهان را تشدید کرده‌اند، درباره راه‌های کمک به ریاض گفتگو کردند.

روابطی مستحکم در سایه اختلاف‌نظرها

در دسامبر گذشته، اختلافات میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی آشکارتر شد؛ زمانی که ریاض، ابوظبی را متهم کرد با حمایت از جدایی‌طلبان جنوب یمن، امنیت ملی عربستان را به خطر انداخته است. به گفته مقام‌های سعودی، این گروه‌ها در حال برنامه‌ریزی برای انجام یک حمله غافلگیرانه بودند.

دو کشور همسایه خلیج فارس در قبال جنگ یمن و همچنین ایران نیز دیدگاه‌های یکسانی ندارند. امارات متحده عربی موضعی سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کرده و در مورد هر توافق احتمالی، خواسته‌های سخت‌تری مطرح کرده است. در مقابل، عربستان سعودی از تلاش‌های میانجی‌گرانه پاکستان حمایت کرد؛ تلاش‌هایی که در نهایت به امضای یک یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران در ماه ژوئن انجامید.

از آنجا که عربستان سعودی و امارات متحده عربی دو اقتصاد بزرگ شورای همکاری خلیج فارس و همچنین دو کشور پرجمعیت این شورا به شمار می‌روند، وجود نوعی رقابت میان آن‌ها نیز امری طبیعی است؛ به‌ویژه پس از ظهور نسل جدیدی از رهبران در هر دو کشور که اهداف، جاه‌طلبی‌ها و چشم‌اندازهایشان در برخی موارد با همتایان خود در کشور دیگر تفاوت داشته است.

با وجود رقابت فزاینده برای جذب سرمایه‌گذاری جهانی و شرکت‌های بزرگ، روابط اقتصادی دو کشور همچنان از روابط عمده در منطقه به شمار می‌رود و هر یک شریک تجاری مهم دیگری است.

با وجود تنش‌ها، در ماه ژوئیه گذشته پیام‌های علنی حسن‌نیت میان دو کشور ردوبدل شد؛ زمانی که مقام‌ها و وزیران در شبکه‌های اجتماعی تصاویر و اظهارنظرهایی با پیام‌های دوستی و همبستگی منتشر کردند.

برجسته‌ترین آن‌ها تصویری بود که ترکی آل‌الشیخ، رئیس سازمان عمومی سرگرمی عربستان، منتشر کرد و در آن خالد بن سلمان و منصور بن زاید کنار هم دیده می‌شدند. او گفت این عکس چند روز پیش گرفته شده و همراه آن نوشت: «عربستان سعودی و امارات متحده عربی از روابطی برادرانه و شراکتی مستحکم برخوردارند.»

این تحول در شرایطی رخ داد که چهره‌ها و جریان‌های نزدیک به دو طرف ماه‌ها در فضای مجازی درگیر بحث‌ها و مجادله‌های تند بودند. هم‌زمان، عربستان سعودی نیز متهم شده بود که یک کارزار رسانه‌ای علیه کشور همسایه خود به راه انداخته است.

اگرچه دستور کار این سفر به طور رسمی منتشر نشده است، اما زمان‌بندی آن در سایه تنش‌های منطقه‌ای و اختلافات پیشین میان دو کشور، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این دیدار به‌عنوان آزمونی برای سنجش میزان توانایی ریاض و ابوظبی در مدیریت اختلافات و بازسازی زمینه‌ای مشترک برای همکاری درباره مسائل منطقه‌ای تلقی می‌شود.