چه کسی تاسیسات انرژی سوریه را هدف گرفته است؟

رسانه‌ها و تحلیلگران سوری پس از سلسله حملات و انفجارها در خطوط لوله گاز و زیرساخت‌های انرژی، درباره عاملان و اهداف این حوادث گمانه‌زنی‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند.

در حالی که برخی انگشت اتهام را به سوی داعش، اسرائیل یا نیروهای نزدیک به ایران نشانه رفته‌اند، بسیاری تاکید دارند هنوز شواهد کافی برای انتساب این حملات به یک بازیگر مشخص وجود ندارد.

رسانه‌های سوریه عمدتا حملات اخیر به زیرساخت‌های انرژی را به تلاش‌های گسترده‌تر برای تضعیف روند بهبود اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری مرتبط دانستند. این گزارش‌ها بر پیامدهای این حملات برای برق، خدمات عمومی و سرمایه‌گذاری، و همچنین دشواری حفاظت از زیرساخت گسترده انرژی سوریه تاکید داشتند.

وب‌سایت «عنب بلدی» مستقر در دمشق، گزارشی مفصل درباره این حوادث منتشر کرد.

این رسانه استدلال کرد که حوادث اخیر دیگر صرفاً حملات پراکنده یا نقص‌های فنی نیستند. این گزارش به انفجارهایی در خط لوله گاز تامین‌کننده نیروگاه تشرین در نزدیکی دمشق، خط لوله دیگری میان الشوله و دیرالزور و همچنین حمله به اتوبوسی حامل مهندسان و کارگران در نزدیکی مصیاف اشاره کرد.

تحلیلگرانی که عنب بلدی با آنها گفت‌وگو کرده، معتقدند هدف این حملات، تضعیف بهبود اقتصادی سوریه و نشان دادن آسیب‌پذیری زیرساخت انرژی این کشور بوده است.

یکی از پژوهشگران گفت این حوادث به نظر می‌رسد بیانگر هدف قرار دادن نظام‌مند اقتصاد سوریه باشد. او افزود انتخاب اهداف و زمان‌بندی حملات نشان‌دهنده سطحی از هماهنگی اطلاعاتی، لجستیکی و مالی است که فراتر از سوءاستفاده صرف از خلأهای امنیتی است.

او اسرائیل را یکی از بازیگران خارجی احتمالی دانست، اما در عین حال گفت ایران و حزب‌الله نیز ممکن است از ایجاد بی‌ثباتی سود ببرند.او همچنین احتمال استفاده از هسته‌های داعش برای اجرای این حملات را مطرح کرد.

تحلیلگر دیگری نیز گفت چندین بازیگر از تضعیف مشروعیت دولت و روند بهبود اقتصادی سوریه سود می‌برند. به گفته او، این حملات می‌تواند فشار بر سطح معیشت مردم را افزایش دهد، سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و برنامه‌های تبدیل سوریه به مسیر منطقه‌ای انتقال انرژی را تضعیف کند.

دیگر رسانه‌ها نیز درباره نقش عوامل خارجی بحث کردند. وب‌سایت «العین سوریه» رویکردی مشابه اتخاذ کرد. این رسانه از قول یک پژوهشگر نوشت که یک بازیگر غربی یا اسرائیلی مستقیماً پشت این حملات قرار دارد، هرچند تأکید کرد اثبات چنین ادعایی مستلزم شواهد امنیتی و اطلاعاتی است.

او همچنین احتمال سوءاستفاده هسته‌های داعش و گروه‌های مسلح محلی از ضعف‌های امنیتی را مطرح کرد، اما هشدار داد که نباید صرفاً بر اساس اینکه چند بازیگر از بی‌ثباتی سود می‌برند، نتیجه گرفت که آنها با یکدیگر هماهنگ عمل می‌کنند.

تلویزیون سوریه نیز برنامه‌ای مفصل را به این حوادث اختصاص داد. یکی از تحلیلگران گفت حمله به زیرساخت‌های انرژی ممکن است با هدف تشدید کمبود برق، تضعیف رابطه میان دولت و مردم و کاهش سرمایه‌گذاری خارجی انجام شده باشد.

او گفت سوءظن می‌تواند متوجه هسته‌های داعش یا دیگر گروه‌های خارج از کنترل دولت باشد، اما بارها تأکید کرد تحقیقات هنوز مسئولیت این حملات را مشخص نکرده است.

او افزود هم اسرائیل و هم ایران ممکن است از اختلال در پروژه‌های انرژی سوریه سود ببرند.

یک کارشناس انرژی نیز این حوادث را آزمونی برای «امنیت انرژی» سوریه توصیف کرد. او گفت این آسیب‌ها علاوه بر هزینه‌های مستقیم تعمیرات و زیان ناشی از توقف تولید برق، هزینه‌های اقتصادی گسترده‌تری نیز به دنبال داشته، چون کارخانه‌ها و کارگاه‌ها ناچار به توقف فعالیت شده‌اند.

این رسانه افزود سوریه به مسیرهای جایگزین برای خطوط لوله و منابع متنوع‌تر انرژی نیاز دارد و حفاظت از شبکه گسترده خطوط لوله بیش از هر چیز به فعالیت‌های اطلاعاتی و اقدامات پیشگیرانه وابسته خواهد بود.

شبکه خبری شام رویکرد محتاطانه‌تری در پیش گرفت و نوشت تکرار این حوادث و گزارش‌هایی درباره تهدید مدیران میادین نفتی این پرسش را مطرح کرده که آیا بخش انرژی به طور عمدی هدف قرار گرفته است یا نه.

با این حال، این رسانه تأکید کرد شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره مسئولیت یک عامل واحد یا ارتباط داشتن این حوادث با یکدیگر وجود ندارد و تعیین مسئولیت به نتایج تحقیقات بستگی خواهد داشت.

روزنامه فرامنطقه‌ای «العربی الجدید» نیز نوشت هیچ مدرکی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن مسئولیت را به بازیگر خاصی نسبت داد.

یکی از تحلیلگران به این روزنامه گفت هسته‌های داعش، بقایای حکومت پیشین اسد که با ایران و حزب‌الله مرتبط هستند، و همچنین اسرائیل، از جمله بازیگرانی هستند که ممکن است در بی‌ثبات کردن این بخش ذی‌نفع باشند.

او این موضوع را به تلاش‌های سوریه برای گسترش خط لوله گاز عربی و همچنین بحث‌ها درباره احتمال تبدیل شدن این کشور به یک گذرگاه جایگزین انرژی در منطقه، همزمان با اختلال‌های ایجادشده پیرامون تنگه هرمز، مرتبط دانست.