انتقاد منوچهر بختیاری از عملکرد رضا پهلوی در مبارزه علیه حکومت ایران

منوچهر بختیاری فعال سیاسی زندانی و پدر پویا بختیاری، از جان‌باختگان اعتراضات آبان ۹۸ اخیرا در پیامی از زندان هرمزگان از عملکرد شاهزاده رضا پهلوی انتقاد کرده است. این پیام واکنش‌های زیادی به‌دنبال داشت.

آقای بختیاری یکی از فعالان شناخته شده جریان پادشاهی‌خواهی در داخل ایران است که خود و تعدادی از افراد خانواده‌اش بارها به زندان افتاده‌اند.

در پیام انتقادی منوچهر بختیاری خطاب به شاهزاده رضا پهلوی آمده است: «در میان مدعیان پادشاهی‌خواهی، این شما هستید که بیش از همه به آنچه سوگند خوردید و به نهاد شاهنشاهی پشت کرده‌اید.»

آقای بختیاری در ادامه با اشاره به مسیر مبارزاتی خود از آقای پهلوی به دلیل آنچه «خاموش کردن صدای منتقدان به اتهام نفوذی بودن» خوانده، انتقاد کرده و آن را «ادامه روند سرکوب جمهوری اسلامی» دانسته است.

این فعال سیاسی همچنین با انتقاد از اطرافیان رضا پهلوی آنها را متهم کرده که «به دنبال سهم خواهی هستند» و برای «سرنگونی رژیم» ایران برنامه ندارند: «وعده دادید که در تدارک آمدن به ایران هستید. رهبر یا وعده نمی‌دهد، یا اگر بدهد، عمل می‌کند».

منوچهر بختیاری با بیان این‌که «حکومت ایران ضعیف شده» و الان «بهترین زمان برای سرنگونی» آن است، تاکید کرده است: «برای آزادی نمی‌شود روی بیگانه حساب باز کرد، بیگانه‌ای که یک روز تمدن این مردم را تهدید به نابودی می‌کند و روز دیگر با قاتلان همان مردم پشت میز مذاکره می‌نشیند.»

در همین زمینه، الهیار کنگرلو، تحلیلگر و فعال پادشاهی‌خواه در گفت‌و‌گو با برنامه شصت دقیقه بی‌بی‌سی فارسی با رد این انتقادات از کارنامه شاهزاده رضا پهلوی و اطرافیانش دفاع کرد و گفت: «با اینکه برای آقای بختیاری که از خانواده داغداران است احترام قائل هستم اما درک او از آرمان‌های آقای پهلوی نادرست است.» او در ادامه برنامه با رد انتقاد آقای بختیاری از پشت کردن آقای پهلوی به آرمان‌هایش گفت: «رضا پهلوی لحظه‌ای ازآرمان‌هایش کوتاه نیامده است.»

این تحلیلگر سیاسی پادشاهی‌خواه، هم چنین با رد دعوت رضا پهلوی از دخالت خارجی با نام «مداخله بشردوستانه» گفت: «او تنها به یک عامل اتکا دارد و آن هم دست پرتوان ملت ایران است. او احتیاجی به کمک خارجی ندارد و اگر هم داشت به آن اتکا نمی‌کرد.»

رضا تقی زاده فعال سیاسی مشروطه‌خواه نیز در گفت‌و‌گو با برنامه شصت دقیقه بی‌بی‌سی فارسی با اشاره به اینکه پیش از این فاطمه سپهری، زندانی شناخته شده هم انتقاداتی را متوجه اطرافیان رضا پهلوی کرده بود، گفت: «کسانی که دی‌ماه در خیابان‌ها فریاد کشیدند 'رضا شاه روحت شاه' یا خواهان بازگشت رضا پهلوی به خانه شدند، آیا به دنبال کارنامه شخصی اطرافیان شاهزاده رضا پهلوی بودند یا به دنبال تجدید دوران پیش از انقلاب؟»

این تحلیلگر سیاسی در ادامه این برنامه گفت: «مردم می‌خواهند در یک جامعه آزاد اظهار نظر کنند اما در داخل کشور به خیابان می‌روند و از آن‌ها با گلوله استقبال می‌شود. در خارج کشورهم اگر کسی خواستار این باشد که شاهزاده نباید رهبر دوران گذار باشد و در نقش طبیعی خودش به عنوان وارث پادشاهی ظاهر شود، مورد هتاکی قرار می‌گیرد و طرد می‌شود. آغوش بازی برای استقبال از شاخه‌های مختلف پادشاهی خواهی، مشروطه‌خواهی و ملی‌گرایی وجود ندارد.»

به گفته آقای تقی‌زاده: «انتقادات در دو سه سال اخیر متوجه اطرافیان شاهزاده است که برای او تعیین تکلیف می‌کنند و دستور کار ارائه می‌دهند. کنفرانس می‌گذارند یا دفترچه دوران گذار را تهیه می‌کنند و باید پاسخگوی انتقادات باشند اما متاسفانه نه تنها پاسخگو نیستند که با بدترین شیوه ممکن زبان منتقدان را می‌بندند.»

بی‌بی‌سی فارسی برای دریافت واکنش شاهزاده رضا پهلوی به انتقاد منوچهر بختیاری یا معرفی فردی جهت شرکت در برنامه «۶۰ دقیقه» با دفتر او تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.

پیام منوچهر بختیاری با واکنش‌های زیادی در شبکه‌های اجتماعی همراه شد. همچنین گمانه‌زنی‌هایی مطرح شد که ممکن است این سخنان تحت فشار بیان شده باشد. با این حال، خانواده منوچهر بختیاری در بیانیه‌ای این ادعا را «قاطعانه» رد کرده و تأکید کرده‌اند که این اظهارات «صدای واقعی» او و بازتاب دیدگاه‌هایش است. آن‌ها همچنین با دفاع از حق طرح پرسش و نقد، گفته‌اند که کنشگران سیاسی باید در برابر انتقادات پاسخگو باشند و «بایکوت، حذف و برچسب‌زنی» را مغایر با این رویکرد دانسته‌اند.

منوچهر بختیاری کیست؟

از زمان کشته شدن پویا بختیاری در روز ۲۵ آبان ماه ۱۳۹۸ در کرج، مادر و پدر او، ناهید شیرپیشه و منوچهر بختیاری، طی گفت‌وگوهای مکرر با رسانه‌های خارج از ایران به کشته شدن او اعتراض کرده‌اند.

در آن زمان پدر و مادر پویا بختیاری با انتشار فراخوانی از مردم خواسته بودند تا ۵ دی ۹۸ در مراسم چهلمین روز کشته‌شدن فرزندشان شرکت کنند.

با نزدیک شدن به چهلمین روز درگذشت پویا بختیاری، وزارت اطلاعات روز ۳۰ آذر، پدر و مادر پویا بختیاری را احضار کرد و از آن‌ها خواست تا از برگزاری این مراسم صرف نظر کنند اما خانواده‌ پویا بختیاری اعلام کردند مراسم در زمان مقرر برگزار خواهد شد.

منوچهر بختیاری گفته بود وزارت اطلاعات از او خواسته بود که مراسم چهلم پسرش را به دلیل «نبود امنیت لازم» در آرامستان بی‌بی‌سکینه کرج برگزار نکند.

او پس از کشته شدن پسرش در صفحه اینستاگرام خود از تماس تلفنی رضا پهلوی، ولیعهد پیشین و ابراز همدردی او تشکر کرده بود.

از آن زمان منوچهر بختیاری به فعالیت‌های اعتراضی روی آورد و به‌تدریج به یکی از چهره‌های شناخته‌شده در میان دادخواهان و منتقدان حکومت تبدیل شد. او در سال ۱۳۹۹ در قالب کارزاری، پرچم «شیر و خورشید» را به‌عنوان پرچم اصلی ایران تبلیغ کرد.

او بعدها از پادشاهی پهلوی حمایت کرد و در پیامی با تاکید بر «خواست ملت ایران»، از «احیای پادشاهی پهلوی» و آنچه «بازگشت به هویت تاریخی» خواند، سخن گفت و شعارهایی در حمایت از این دیدگاه مطرح کرد.

او بارها بازداشت شده و دوره‌های مختلف حبس و تبعید را گذرانده است. این فعال سیاسی پادشاهی خواه درباره گرایش سیاسی پسرش گفته بود: «پویا به همه ادیان و باورها احترام می‌گذاشت اما به هیچ گروه و حزبی وابستگی نداشت.»

پویا بختیاری کیست؟

پویا بختیاری از نخستین کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ که در واکنش به افزایش قیمت بنزین بود.

پویا بختیاری ۲۷ ساله روز شنبه ۲۵ آبان در جریان این اعتراض‌ها در مهرشهر کرج با اصابت گلوله به سرش کشته شد.

ناهید شیرپیشه که در آن روز همراه پسرش در تجمع اعتراضی شرکت کرده بوده، گفته بود که بعد از شلیک گاز اشک‌آور برای متفرق کردن جمعیت، از او جدا شد.

او درباره مرگ پسرش گفته بود: «بعد از چند دقیقه دیدم جمعیتی دارد می‌آید که پسر من را روی دست می‌برد و شعار می‌دهد 'می‌کشم می‌کشم آنکه برادرم کشت'. ناگهان من صورت پویا رو دیدم. برای اطمینان همین طور که داشتم به سمت پایین خیابان می‌رفتم دوباره نگاه کردم و کفش‌های پویا رو هم دیدم. دیگر یقین حاصل کردم که پسری که تیر خورده و دارند می‌برند پسر من است.»

انتشار ویدیویی از پویا بختیاری که خود او در روز شنبه ۲۵ آبان و پیش از کشته شدنش ضبط کرده بود، نام او را به عنوان یکی از نمادهای اعتراضات آبان در رسانه‌های بین‌المللی و شبکه‌های اجتماعی مطرح کرد.

به گفته سازمان عفو بین‌الملل، دست‌کم ۳۰۴ نفر و به گزارش رویترز، حدود ۱۵۰۰ نفر در این اعتراضات کشته شدند. هزاران نفر بازداشت و تعدادی از معترضان در روزهای بعد اعدام شدند.