آینده جنگ‌‌ها در جهان؛ نبرد ربات‌ها علیه ربات‌ها

یک شرکت تولیدکننده تسلیحات بریتانیایی-اوکراینی به بی‌بی‌سی گفت که ممکن است روزی در میدان نبرد اوکراین، تعداد ربات‌ها از نیروهای انسانی بیشتر شود.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، ماه گذشته گفت بخشی از خاک این کشور برای نخستین بار تنها با استفاده از ربات‌ها و پهپادها از نیروهای روسیه پس گرفته شده است.

هر دو طرف در طول جنگ به طور گسترده‌ای از سامانه‌های هوایی و زمینی بدون سرنشین استفاده کرده‌اند و تحلیلگران می‌گویند این جنگ روند توسعه فناوری‌های نظامی را به شکل چشمگیری سرعت بخشیده است.

اما این تحولات همزمان بحث‌هایی را درباره آینده جنگ و پیامدهای آن برای سربازان برانگیخته است.

ولودیمیر زلنسکی در ویدیویی که در ماه آوریل برای معرفی سلاح‌های رباتیک جدید ساخت اوکراین منتشر شد، گفت یکی از مواضع دشمن «منحصرا با استفاده از تجهیزات بدون سرنشین، یعنی ربات‌های زمینی و پهپادها» تصرف شده است.

ارتش اوکراین از ارائه جزئیات این عملیات خودداری کرده است.

اما این ادعا به دنبال اظهارات دیگری مطرح می‌شود که در ماه فوریه منتشر شده بود، مبنی بر اینکه یک ربات زمینی به تنهایی توانسته به مدت ۴۵ روز جلو پیشروی نیروهای روسیه را بگیرد.

گفته می‌شود بخشی از این جنگ‌افزارها ساخته یک استارتاپ نظامی اوکراینی-بریتانیایی به نام «یوفورس» است.

این شرکت به سرعت گسترش یافته و اخیرا به جایگاه «یونیکورن» رسیده است؛ عنوانی که به شرکت‌هایی با ارزش بیش از یک میلیارد دلار داده می‌شود.

بی‌بی‌سی از دفتر یوفورس در لندن بازدید کرده است؛ ساختمانی بی‌نام‌ونشان و دور از توجه که این شرکت می‌گوید برای محافظت در برابر خرابکاری احتمالی روسیه به این شکل طراحی شده است.

نماینده شرکت حاضر نشد درباره نبرد رباتیک توصیف‌شده در ویدیوی ولودیمیر زلنسکی اظهار نظر کند، اما گفت پهپادهای هوایی، زمینی و دریایی یوفورس هم‌اکنون در عملیات‌های رزمی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ریانون پدلی، مدیر شراکت‌های راهبردی یوفورس در بریتانیا، گفت: «نمی‌توانم وارد جزئیات عملیات یا نقش یوفورس در آن شوم، اما از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲، بیش از ۱۵۰ هزار ماموریت رزمی موفق انجام داده‌ایم.»

خانم ریانون افزود که پدیده جنگ ربات‌ها با ربات‌ها احتمالا به تدریج رایج‌تر خواهد شد و حتی ممکن است سامانه‌های بدون سرنشین از نظر تعداد از نیروهای انسانی پیشی بگیرند.

روسیه نیز در حال استفاده از ربات‌هایی است که برای انتقال مواد منفجره به مواضع اوکراین طراحی شده‌اند و تحلیلگران می‌گویند پیشرفت در این فناوری احتمالا شیوه جنگ‌های آینده را تغییر خواهد داد.

ملانی سیسون، پژوهشگر ارشد موسسه بروکینگز، می‌گوید: «من واقعا اوکراین را الگویی مهم برای آینده دفاع ملی و تسلیحات می‌دانم. این کشور نمونه‌ای تحسین‌برانگیز از این واقعیت است که چگونه نیاز، عامل نوآوری می‌شود.»

شرکت یوفورس بخشی از گروه رو‌به‌رشد شرکت‌های دفاعی موسوم به «نئو-پرایم» است؛ شرکت‌هایی که رقبای تازه‌ای برای غول‌های سنتی صنعت دفاعی مانند بی‌ای‌ئی سیستمز، بوئینگ و لاکهید مارتین به شمار می‌روند.

یکی دیگر از این شرکت‌ها «اندوریل» است؛ شرکت فناوری دفاعی آمریکایی که در ماه فوریه نخستین آزمایش پرواز جنگنده بدون خلبان خود را انجام داد.

هرچند بیشتر پهپادها همچنان از راه دور و به دست انسان هدایت می‌شوند، اما شرکت‌هایی مانند اندوریل بیش از پیش هوش مصنوعی را وارد سامانه‌های تسلیحاتی می‌کنند.

ربات‌های زمینی یوفورس از نرم‌افزاری استفاده می‌کنند که برای کمک به هدف‌گیری طراحی شده است، در حالی که اندوریل می‌گوید برخی سامانه‌هایش قادرند مرحله نهایی حمله را به طور خودکار به انجام برسانند.

دولت آمریکا به طور علنی ارتش این کشور را به استفاده گسترده از هوش مصنوعی تشویق کرده است.

پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در ماه ژانویه گفت این کشور باید به «نیرویی جنگی با محوریت هوش مصنوعی» تبدیل شود.

بر اساس ارزیابی وزارت دفاع آمریکا که سال گذشته منتشر شد، چین نیز استفاده از سامانه‌های نظامی مجهز به هوش مصنوعی را افزایش داده است.

تحلیلگران می‌گویند آینده‌ای که در آن ربات‌ها مستقیما با یکدیگر در میدان نبرد درگیر شوند، احتمالا اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

جیکوب پاراکیلاس از اندیشکده رند اروپا می‌گوید: «پهپادهای اوکراینی و روسی همین حالا هم با یکدیگر می‌جنگند. اینکه این وضعیت به جنگ زمینی و دریایی گسترش پیدا کند، بسیار محتمل و شاید اجتناب‌ناپذیر باشد.»

با این حال، گروه‌های حقوق بشری هشدار می‌دهند که افزایش استقلال سامانه‌های تسلیحاتی نگرانی‌های جدی درباره مسئولیت‌پذیری در جریان جنگ ایجاد می‌کند.

پاتریک ویلکن از سازمان عفو بین‌الملل می‌گوید: «ارتش‌ها از هوش مصنوعی برای سرعت دادن به فرایندهایی مانند شناسایی اهداف استفاده می‌کنند. اما سپردن تصمیم‌های مرگ و زندگی به ماشین‌ها، خطرات عمیق اخلاقی و حقوق بشری به همراه دارد.»

شرکت‌های تسلیحاتی در مقابل می‌گویند حفظ «انسان در حلقه تصمیم‌گیری» به این نگرانی‌ها پاسخ می‌دهد و تاکید می‌کنند که تصمیم نهایی برای استفاده از نیروی مرگبار همچنان در اختیار نیروهای نظامی باقی می‌ماند.

دکتر ریچ دریک، مدیر شرکت اندوریل در بریتانیا، می‌گوید: «انسان‌ها به استراحت و غذا نیاز دارند و در شرایط جنگی همیشه این نیازها تامین نمی‌شود. استفاده از سامانه‌های رایانشی به ما کمک می‌کند خطاها را در آنچه زنجیره کشتار می‌نامیم، کاهش دهیم.»