شيخ المنشاوي: "د تلاوت شهزاده" چې راډیو ته له ورتګه یې انکار وکړ خو راډیو یې کور ته ورغله

"هغه لکه رڼا روښانه و او د داسې څه په څېر و چې له یوه لوی ستوري راغلی وي او انسان د هغه په اړه له دې پرته بل څه نه شي ویلای چې هغه د غوره ونو له غوره مېوو دی." په دغو تورو مصري قاري شیخ فتحي الملیجي خپل همکار شیخ محمد صديق المنشاوي ستایلی دی.

دا نرم او له شکستګۍ ډک غږ چې د عربي او اسلامي نړۍ په ګوټ ګوټ کې یې شهرت وموند، د "المنشاوي" د کورنۍ یوازینی ځانګړی استعداد نه و؛ بلکې شیخ محمد صديق د "د قرآن کریم د حاملانو" له نسله و، لکه څنګه چې هغه په یوه مرکه کې د مصر راډیو ته ویلي وو.

د هغه پلرنۍ کورنۍ ته "د قرآن کور" ویل کېده؛ ځکه چې د هغه نیکه شیخ (السید) او لوی نیکه (طیب) منشاوي دواړه د مصر د صعید (جنوب) له مشهور قاریانو وو، خو د ثبت (ریکارډونو) له دورې مخکې یې ژوند کاوه، همدارنګه د هغه کاکا (احمد السید) منشاوي هم له همدې قاریانو و.

روايات او ثبتونه موږ ته د هغه د پلار شیخ صدیق میراث هم راښيي، چې د صعید په سیمه کې د "د قرائتونو امین" په نوم مشهور و او پخپل وخت کې یې د بي بي سي له ادارې سره هم قرارداد درلود چې د عربي خپرونو د پیل لپاره تلاوت وکړي، لکه څنګه چې د فادیه محمد صديق المنشاوي په وینا، همدارنګه د شیخ محمد صديق خپل ثبتونه هم د بي بي سي په راډیو کې شته چې د نامتو قاریانو د تلاوتونو په وسیله یې خپرونې پیلېدې.

همدارنګه د هغه د کشر ورور شیخ محمود صديق المنشاوي ثبتونه هم شته، چې مشر ورور محمد یې تر هغه وخته پالنه کوله چې د قرآن تلاوت یې بشپړ زده کړ او هغه تر نن ورځې (۲۰۲۶) پورې ژوندی دی.

د المنشاوي لور فادیه خپله کورنۍ د یوې ونې په څېر تشبیه کړې، چې شیخ محمد صديق المنشاوي یې " په کې هسکه څانګه" وه او خپل پلار یې "د تلاوت نړۍ سپوږمۍ" او "د خشوع غر" بللی دی.

هغه راډیو ته له تګ انکار وکړ، نو هغوی پخپله ده ته ورغلل

شیخ محمد صدیق السید طیب المنشاوي د مصر د سوهاج ولایت په "المُنشاة" ښار کې د ۱۹۲۰ کال د جنورۍ پر ۲۰مه نېټه وزېږېد.

هغه به تل له خپل پلار سره مل و، لکه چې پخپله یې ویلي: "د سیوري په څېر ورسره مل او ملګری وم. " او د اوو کلونو په عمر کې یې د خپل کاکا قاري احمد السید المنشاوي په مرسته د قرآن څلورمه برخه حفظ کړه، چې یو کال یې په قاهره کې له هغه سره تېر کړ.

د قرآن قاریان د محمد صدیق المنشاوي یوازینۍ تعلیمي مدرسه وه؛ ځکه د خپل پلار او کاکا ترڅنګ، هغه له کوچنیوالي د شیخ محمد النمکي، شیخ محمد ابو العلا او شیخ رشوان ابو مسلم له لاسونو زدکړه وکړه.

هغه د شیخ محمد السعودي، چې په قاهره کې د قرائتونو عالم و، په شاګردۍ ډېر ویاړل، تر دې حده چې خپل زوی ته یې هم د هغه نوم غوره کړ.

د شیخ محمد صدیق المنشاوي د ځوانۍ لومړنی محفل د "أُبّارالمِلك" په کلي کې و، چې د إخمیم مرکز پورې تړاو لري او د المُنشاة ښار ته نږدې دی. هغه لومړنی استحقاق چې نوموړي په ۱۹۳۱ کال کې ترلاسه کړ ۱۰ مصري قروش وو، او دی هغه مهال یوازې ۱۱ کلن و.

د هغه د راډیو سفر پیل د درېیمې لسیزې په عمر کې وشو، د یوه ملګري له لارې چې د مصر د راډیو د پخواني مشر امین حماد سره یې د هغه یادونه وکړه. حماد هغه قاهرې ته راتګ ته وهڅاوه، خو ځوان قاري دا بلنه رد کړه، ځکه چې هغه د روژې په میاشت کې له صعید (جنوب) بهر سفر نه غوښت.

په هغه وخت کې یې د رمضان میاشت د اقصر ولایت په اسنا ښار کې تېره کړه، نو د مصر راډیو پرېکړه وکړه چې یوه کاري ډله د هغه ځای ته واستوي. دې کاري ډلې شاوخوا ۷۰۰ کیلومتره اوږده لار ووهله، چې په عادي ډول یې شاوخوا ۱۰ ساعته وخت نیوه او د ثبت وسایل یې د مخرج سعید أبو السعد تر څار لاندې له ځان سره یووړل.

وروسته دې ډلې د هغه تلاوت د یوې ځانګړې کمېټې مخې ته وړاندې کړ او هغه په ۱۹۵۳ کال کې د راډیو رسمي قاري وټاکل شو، د هغې ممتازې درجې په ډله کې چې د ماښام اته بجې یې تلاوت کاوه. له همدې وروسته محمد صدیق المنشاوي د "چهارشنبې ملګری" په نوم مشهور شو او د هغه غږ د نړۍ په هر ګوټ کې خپور شو.

"اقصى جومات د هغه ژوند و"

قاري ته له سوهاج قاهرې ته د تګ راتګ لپاره د پرلپسې راډیويي ثبتونو په ترسره کولو کې ستونزه پېښه شوه، ځکه چې عربي اورېدونکي د هغه له غږ سره عادت شوي وو چې هره چهارشنبه ماښام اورېدل کېده، نو هغه پرېکړه وکړه چې په قاهره کې مېشت شي.

شیخ المنشاوي د مصر په زاړه ښار د القلعة په سیمه کې د قاهرې د ژوند په پیل کې ځان ته استوګنځای وموند. د هغه کورنۍ بي بي سي ته ویلي چې هغه به له القلعة تر مسجد الإمام الحسین پورې پلی تګ خوښاوه. او که به کله په موټر کې سپور و، نو چلوونکي ته به یې ویل چې هغه له جومات نه ډېر مخکې ښکته کړي، چې تر جومات پورې پاتې لاره په پښو ووهي.

وروسته هغه د حدائق القبة سیمې ته کډه وکړه، چېرې چې یې د حفني ناصف کوڅې په یوه ویلا کې ژوند وکړ، بیا یې هماغه سیمه کې په یوه بل کور کې استوګنه غوره کړه چې د مصر اوالسودان په کوڅه کې یې جوړ کړی و. لاندې یې یو کوچنی جومات هم جوړ کړ، چې دا کار یې د یوه مسیحي دوست په سپارښتنه کړی و، لکه چې په یوه مرکه کې یې ویلي وو او هغه جومات یې د خپل پلار شیخ صدیق المنشاوي په نوم ونوماوه.

قاهره د هغه د نړۍ د سفرونو د پیل مرکز وګرځېد او له همدې ځایه یې په ۱۹۵۵ کال کې خپل لومړنی سفر اندونیزیا ته پیل کړ. سوریه په ۱۹۵۶ کال کې لومړی عربي هېواد و چې د راډیو په بلنه یې د هغه هرکلی وکړ او وروسته یې سفرونه عراق، اردن، سعودي عربستان، لیبیا او الجزایر ته هم وغځېدل.

د مصر راډیو په یوه نادر ثبت کې، چې د هغه له مړینې نږدې دوه کاله مخکې شوی و، راغلي چې هغه د اسلام په درېیو سپېڅلو جوماتونو کې تلاوت کړی و؛ یعنې مسجد الحرام په مکه مکرمه کې، مسجد نبوي په مدینه منوره کې او مسجد الأقصى په قدس کې.

د هغه لور فادیه بي بي سي ته ویلي چې هغه مسجد الأقصى ته پر خپلو سفرونو ډېر ویاړل، ځکه هغه [اقصی جومات] یې څو ځله لیدلی و او "له هغه سره یې ډېره ژوره مینه لرله."

هغې زیاته کړې چې پلار یې د مسجد الأقصى له معمارۍ او روحاني فضا ډېر متاثر و او هر ځل چې به یې د قدس د سفر لپاره تیاری نیوه، "ډېر به خوشاله و." دا حالت د هغه په تلاوت کې هم څرګند و، چې د مسجد الأقصى دننه یې تلاوت "ډېره جلالي او هیبتناکه" بڼه لرله او له نورو ځایونو یې توپیر درلود.

فادیه څرګنده کړه چې د هغه د مینې شدت دومره و چې ویل یې: "مسجد الأقصى د هغه ژوند و." تر دې چې هغه وروسته د ۱۹۶۷م کال له جګړې (چې د شپږ ورځنۍ جګړې یا نکسې په نوم یادیږي او ختیځ بیت المقدس په کې اشغال شو) هلته تلاوت بند کړ.

"مطلوب، کمال، بشپړتیا"

شیخ محمد صدیق المنشاوي د خپلې خشوع او خوږ غږ له امله مشهور و، تر دې چې هغه ته د "ژړېدونکي قاري" لقب ورکړل شو. ډاکټر نبيل حنفي، چې د موسیقۍ تاریخپوه او هنري نقاد و، هغه ته د "تلاوت د دولت شهزاده" نوم ورکړ او د هغه غږ یې داسې توصیف کړ: "یو ښکلی غږ چې د نازک غم یوه نرمه نغمه لري، چې غوږ هېڅکه نه غلطوي."

حنفي په یوه مقاله کې چې "القاهرة" ورځپاڼه کې خپره شوې وه ویلي چې د هغه په غږ کې "د ځواک، خوږوالي او احساس عناصر په بشپړ توازن یوځای شوي وو، چې د مصر او اسلامي نړۍ د قرآن کریم د قرائت په تاریخ کې یې غږ ډېر کمساری و".

د قرآن کریم د راډیو مدیر اسماعیل دویدار بي بي سي ته ویلي چې شیخ محمد صدیق المنشاوي د ټوا قرآن ثبت په ۱۹۶۵ کال کې بشپړ کړ، یعنې یوازې د هغه له مړینې څلور کاله مخکې او له دې نږدې ۱۰ کاله وروسته چې په راډیو کې یې رسمي اجازه ترلاسه کړې وه.

مصحف د هغه په غږ کې پر ۸۲ ټیپونو ثبت شو او د اورېدلو کمېټې یې ستاینه وکړه، چې په کې ډاکټر محمد عبدالله ماضي (د الازهر مرستیال)، شیخ عامر عثمان (د مصر د قرائتونو عمومي شیخ)، شیخ محمود برانق (د قرائتونو استاد) او شیخ ابراهیم شحاته (چې له لویو قاریانو او د قرائتونو له علماوو و) او نور شامل وو.

سره له دې ستاینې، شیخ محمد صدیق المنشاوي غوښتنه وکړه چې د دیني او کلتوري خپرونو له عمومي څارونکي وغواړي چې د هغه د بشپړ ثبت وروسته ۳۲ ټیپونه بیا ثبت کړي، ځکه هغه باور درلود چې کولای شي تر دې یې هم په ښه غږ کې وړاندې کړي، که څه هم موجود ثبتونه بې له کومې تېروتنې خپرېدل او تر نن ورځې اورېدل کېږي.

د المنشاوي په غوښتنلیک کې، هغسې چې دویدار نقل کړی، راغلي:

"ما د خپل غږ په ثبت شوې ختمه (د حفص په روایت) واورېده او احساس مې وکړ چې د هغه بشپړتیا لپاره چې د دې ثبت هدف و، غوره ده چې زه یاد شوي ټیپونه بیا ثبت کړم، په دې سره هغه کمال ته ورسېږم چې زه یې غواړم."

شیخ المنشاوي زیاته کړه: "دا بیا ثبتول به له کومې اجورې پرته وي."

نو کمېټې د هغه غوښتنه ومنله، د "کمال ته د رسېدو هڅې" په پام کې نیولو سره، لکه چې د قرآن کریم د راډیو مدیر ویلي، قاري په ۱۹۶۶ کال کې هغه ۳۲ فیتې بیا ثبتې کړې. وروسته کمېټې دا ثبتونه واورېدل، ویې ستایل او په ۱۹۶۷ کال کې یې رسمي اجازه ورکړه.

خو دا اصلاح شوي ثبتونه د اورېدونکو تر غوږونو پورې نږدې ۶۰ کاله وروسته ورسېدل، ځکه چې پخواني ثبتونه بې عیبونو وو او خلکو ډېر خوښول، تر دې چې دویدار پرېکړه وکړه دا "خزانه" د هغه له وفات له نیمې پېړۍ وروسته خپره کړي.

د شیخ محمد صدیق المنشاوي د اولادې په وینا، لا هم د هغه ځینې نور قرآني ثبتونه شته چې تر اوسه نه دي خپاره شوي؛ له هغې ډلې یو د "له ابي عمرو البصري د الدوري" په روایت په ۱۹۶۳ کال کې، بل د "له نافع نه د ورش" په روایت په ۱۹۶۵ کال کې، او درېیم د "له عاصم نه د شعبة" په روایت ثبت دی.

زوی لکه ورو او ورور لکه زوی

شیخ محمد صدیق المنشاوي دوه ځله واده کړی و. لومړی ځل یې د خپل تره له لور اغلې "بهیه" سره واده وکړ، کله چې هغه شاوخوا ۱۶ کلن و او دا د هغه وخت د خلکو عام دود و، په ځانګړي ډول د مصر په جنوبي سیمو کې، چې هلته د تنکیو ځوانو ودولو دود و.

د دویم واده پر وخت د هغه عمر نږدې د هغه د مشر زوی له عمر سره ډېر نږدې و، تر دې حده هغسې چې د شیخ لور فادیه ویلي، هغه زوی یې د ده ترڅنګ "د ورور په څېر ښکارېده" په همدې حال کې د هغه او د هغه د کشر ورور شیخ محمود ترمنځ د عمر توپیر ۲۳ کاله و.

له اغلې بهیه یې د ژوند په پیل کې درې اولادونه لرل: یو زوی او دوه لوڼې. وروسته یې له اغلې "نعیمه" سره واده وکړ، چې له هغې یې ۹ نور اولادونه (هلکان او نجونې) لرل، نو په ټوله کې یې ۱۲ بچیان شول: ۶ زامن او ۶ لوڼه.

که څه هم شیخ محمد صدیق المنشاوي په رسمي ښوونځي کې زدکړې نه وې کړې، خو د خپلو ټولو بچیانو رزونې ته یې ډېره پاملرنه او د هغوی د زدکړو ملاتړ یې کاوه او د قرآنکریم حفظ ته یې د ځانګړو هڅو او انعامونو له لارې هڅول.

سره له دې، د هغه له اولادونو هېڅ یو هم د خپل پلار په څېر د قرآنکریم د تلاوت مسلک غوره نه کړ. لور یې فادیه په تعجب ویلي: "څوک له شیخ محمد سره سیالي کولای شي؟!"

"د کورونو پر بامونو د ښځو چیغې"

شیخ محمد صدیق المنشاوي د خپل ژوند په وروستیو کې د مرۍ د رګونو له ناروغۍ سره مخ شو. ډاکټرانو هغه ته سپارښتنه وکړه چې په تلاوت کې ځان ستړی نه کړي او پر خپله مرۍ ډېر زور ورنه ولي، خو هغه تر وفاته یوازې دوه میاشتې مخکې، وروسته له هغه چې "وینه یې بهېدله"، د قرآن له تلاوته ونه درېده.

د شیخ محمد صدیق المنشاوي روح د ۱۹۶۹ کال د جون پر ۲۰مه، د جمعې پر ورځ، د قاهرې په المعادي روغتون کې خپل رب ته وسپاره، هغه مهال یې عمر ۴۹ کاله و. هغه په خپل کلي "المُنشاة" کې خاورو ته وسپارل شو، په داسې حال کې چې د هغه پلار شیخ صدیق لا ژوندی و او د خپلو لمسیانو سرپرستي یې پر غاړه اخیستې وه.

ډاکټر نبيل حنفي وايي، هغه د مصر د صعید په قوص ښار کې خپل کور کې و، خلک حیران شول چې د شیخ محمد صدیق تلاوت د شنبې پر ماښام اته بجې خپور شو.

خلکو معمولاً د شنبې پر ماښام د شیخ عبدالباسط عبدالصمد د تلاوت انتظار کاوه، خو په هغه شپه داسې حالت و چې خلک د راډیو له لارې د شیخ المنشاوي غږ ته په تمه وو، تر دې چې د تلاوت وروسته ناڅاپه د هغه د وفات خبر واورېدل شو.

حنفي زیاتوي: "زه به هېڅکله هغه شپه هېره نه کړم، کله چې ښځو د کورونو پر بامونو چیغې وهلې او ژړل یې، چې د چهارشنبې ملګری له نړۍ تللی، هغه څوک چې خلکو ته یې د خپلو تلاوتونو له لارې خوښي ورکړې وه."

تر نن ورځې د شیخ محمد صدیق المنشاوي تلاوتونه د نړۍ په بېلابېلو ځایونو کې خپرېږي او نسلونه یې اوري او هغه د تلاوت په نړۍ کې یو ځانګړی الهام ګڼل کېږي. د هغه یو مینه‌وال ویلي: "هغه داسې مسافر و چې د خاورې له دروندوالي د پرښتو لوړو مقامونو ته تللی و؛ هغه له داسې سوزه ډک غږ و چې تا ته وایي: کښېنه، دلته داسې زړه خبرې کوي چې قرآن یې ژبه ده."