KAI TSAYE, Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sassan duniya na ranar 01/10/ 2026

Rahoto kai-tsaye

Usman MINJIBIR

1. Sa'a 1 da ta wuceƳan Najeriya ba su gani a ƙasa ba - Atiku

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Ɗan takarar shugaban ƙasa na jam’iyyar ADC, Atiku Abubakar, ya yi alƙawarin rage tsadar rayuwa idan aka zaɓe shi shugaban ƙasa a shekarar 2027, yana mai cewa har yanzu ‘yan Najeriya da dama na cikin ƙunci duk da ikirarin Shugaba Bola Tinubu cewa ƙasar ta shiga zamanin wadata.

   Atiku ya bayyana hakan ne a jawabinsa na “Yanayin da ƙasa ke ciki" da ya gabatar ranar Alhamis domin bikin cikar Najeriya shekaru 66 da samun ‘yancin kai.

   Ya ce duk wani cigaban tattalin arziki ba shi da wani amfani idan iyalai ba za su iya biyan buƙatun rayuwa na yau da kullum ba.

   Ya ce raguwar hauhawar farashi kaɗai ba za ta mayar wa ‘yan Najeriya ƙarfin sayen kayayyakin da suka rasa ba, musamman ganin yadda farashin muhimman kayayyaki da ayyuka ke ci gaba da tashi.

   Domin nuna irin matsin tattalin arzikin da ma’aikata ke fuskanta, tsohon mataimakin shugaban ƙasar ya kwatanta ƙarfin sayen albashin mafi ƙaranci kafin da bayan sauye-sauyen tattalin arzikin da aka yi.

   A cewarsa, albashin mafi ƙaranci na yanzu, wato naira 70,000, na iya sayen kusan lita 50 na man fetur ne kawai, yayin da tsohon albashin naira 30,000 zai iya sayen lita 118 a watan Afrilun 2023.

   Ya kuma yi nuni da tashin farashin burodi da ƙwai, yana mai cewa tsadar kayan masarufi na yau da kullum na ci gaba da yi wa gidaje nauyi.

   A wani ɓangare na shirinsa na rage farashin man fetur, Atiku ya gabatar da shawarar bayar da tallafin gwamnati ga man fetur da aka tace a Najeriya kaɗai, yayin da za a cire man da aka shigo da shi daga ƙasashen waje daga shirin.

   Ɗan takarar na ADC ya kuma yi tambaya kan kuɗaɗen tallafin kai tsaye da gwamnati ta ce tana bai wa marasa galihu, inda ya nemi a bayyana yadda aka gano mutum miliyan 10 da aka ce an bai wa kowannensu naira 75,000.

   “Idan har za ku iya gano mutum miliyan 10 da za ku biya kuɗi, to ya kamata ku iya yin bayanin yadda aka biya su.”

   Har ila yau, ya yi kira da a wallafa bayanan lamuni da kwangilolin gwamnati, yayin da ya nuna damuwa kan yawaitar kasafin kuɗi iri ɗaya da kuma rashin biyan wasu ‘yan kwangila haƙƙoƙinsu.

   Atiku ya ce ya kamata a auna nasarar gwamnati ta yadda ‘yan Najeriya za su iya biyan buƙatun rayuwarsu da kuma rayuwa cikin tsaro, ba wai kawai ta hanyar alkaluman tattalin arziki da gwamnati ke fitarwa ba.

   Dangane da zaɓen shekarar 2027, ya yi alƙawarin mutunta ‘yancin kan hukumomin zaɓe tare da goyon bayan fitar da sakamakon zaɓe daga kowace rumfar kaɗa ƙuri’a cikin gaggawa.

2. Sa'a 1 da ta wuceIran ta musanta cewa Amurka ta kori tawagarta daga New York

   Iran ta musanta rahoton Amurka da ke cewa an nemi tawagarta ta gaggauta ficewa daga New York

   Jakadancin Iran a Majalisar Ɗinkin Duniya ya ce tawagar ƙasar ta bar birnin New York tun ranar Litinin kamar yadda aka tsara tun da farko.

   Tun da farko, shafin labarai na Axios ya ruwaito cewa Sakataren Harkokin Wajen Amurka, Marco Rubio, ya buƙaci tawagar Iran da ta gaggauta barin ƙasar Amurka bayan tattaunawar da ake yi ta shiga tsaka mai wuya.

   Rahoton na Axios ya ce ya samo bayanansa ne daga wani jami'in Amurka da kuma wani mutum na biyu da ke da masaniya kan lamarin.

   Sai dai jakadancin Iran a Majalisar Ɗinkin Duniya ya ƙaryata rahoton a wani saƙo da ya wallafa a dandalin sada zumunta na X.

   "Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka, wadda ta kasa cimma wata nasara, ta koma yada labaran ƙarya marasa tushe kuma marasa amfani," a cewar jakadancin.

3. Sa'o'i 2 da suka wuceMuhimman abubuwa 10 da ke cikin jawabin Tinubu na ranar ƴancin kai

   

   Asalin hoton, Presidency

   Shugaban Najeriya, Bola Tinubu, ya yi ikirarin cewa ƙasar ta kai wani muhimmin mataki a tafiyar farfaɗo da tattalin arzikinta, yayin da yake jawabi ga al'umma a ranar bikin cikar Najeriya shekaru 66 da samun 'yancin kai.

   Tinubu ya ce yanzu an wuce matakin ɗaukar matakan gaggawa, inda ya ce matakan gaggawa na gyaran tattalin arziki sun yi tasiri, kuma an kafa tubalin farfaɗowar tattalin arziki.

   Tinubun ya ce abin da gwamnatinsaza ta mayar da hankali daga gyare-gyaren tattalin arziki zuwa tabbatar da cewa 'yan Najeriya sun amfana da ci gaban.

   Wannan shi ne karo na huɗu da Bola Tinubu ke gabatar da jawabin ranar ƴancin kan Najeriya tun bayan da ya zama shugaban ƙasa a ranar 29 ga Mayun 2023.

   Ga wasu muhimman abubuwa 10 da ya bayyana a jawabin nasa na ranar Alhamis 1 ga watan Oktoban 2026.

4. Sa'o'i 2 da suka wuceBenjamin Netanyahu ya yaba wa matuƙin jirgin FlyDubai

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugabannin Isra’ila da Indiya sun jinjinawa matukin jirgin saman ɗan kasar Indiya, da ya taka muhimmiyar rawa wajen hana wani yunƙurin haddasa hatsarin jirgin saman Flydubai da ke kan hanyarsa ta zuwa Tel Aviv.

   Firaministan Indiya, Narendra Modi, ya ce Kyaftin Smit Machchhar ya nuna matuƙar jarumta, kuma ya taimaka wajen ceto rayukan ɗaruruwan fasinjoji.

   Fasinjojin Isra’ila da ke cikin jirgin sun ce duk da raunin da ya samu bayan da mataimakin matukin jirgin ya daɓa masa wuka, Kyaftin Machchhar ya samu damar buɗe ƙofar shiga wajen da matuka jirgin suke.

   Hakan ya ba su damar kai ɗauki cikin wajen. Daga nan ne jirgin ya yi saukar gaggawa a ƙasar Saudiyya.

   Da yake zantawa da kafafen yaɗa labarai na Amurka, Firaministan Isra’ila Benjamin Netanyahu ya ce matukin jirgin FlyDubai ɗan ƙasar Indiya, tare da fasinjojin Isra’ila da ke cikin jirgin, sun yi nasarar hana aukuwar mummunan hatsari da ya yi kama da harin 11 gawatan Satumba (9/11)

   

5. Sa'o'i 2 da suka wuceAbubuwa biyar da suka faru a ranakun tunawa da ƴancin kan Najeriya

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Daren ranar 30 ga watan Satumban 1960, wayewar garin 1 ga watan Oktoban shekarar rana ce da Najeriya ba za ta manta da ita ba a tarihi.

   Duk da cewa tarihin ya samo asali ne tun daga shekaru gabanin wannan ranar, amma dai ranar da aka ayyana ƴancin kan ta musamman ce.

   An ƙawata dandanlin Tafawa Balewa wanda a nan ne aka gudanar da wannan biki na bayar da ƴancin kai.

   Dubban ƴan Najeriya ne suka taru a wajen bikin, kama daga ma'aikatan gwamnati, yara ƴan makaranta, ƴan kasuwa, mata da maza sannan kuma aka gudanar da raye-raye da al'adu daga ƙabilun Najeriya daban-daban.

   Gimbiyar Alexandra ta Kent ce ta wakilici Sarauniya Elizabeth II a yayin bikin, kuma ta isa Legas ne tun ranar 26 da watan Satumban shekarar.

   Ku shiga nan domin karanta cikakken labarin

6. Sa'o'i 3 da suka wuceShugaba Tinubu ya lissafa nasarorin da ya samu a ƙasa da shekaru huɗu

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Najeriya Bola Tinubu ya lissafo abubuwan da ya bayyana a matsayin nasarorin tattalin arzikin Najeriya tun lokacin da ya karɓi ragamar mulki shekaru uku da rabi da suka gabata.

   A jawabin da ya yi na ranar cikar Najeriya shekaru 66 da samun ‘yancin kai, shugaban ya ce ƙasar ta fara ganin alamun ingantuwa a fannin tattalin arziki.

   Ya ce tattalin arzikin ƙasar ya bunƙasa da sama da kashi huɗu cikin ɗari a shekarar 2026, tare da gudunmawar da bangaren man fetur da kuma waɗanda ba na man fetur ba suka bayar.

   Haka kuma ya ce an rage satar danyen mai, yayin da hauhawar farashi ta ragu sosai daga kololuwar matsayin da ta kai a baya.

   Bugu da ƙari, Tinubu ya bayyana cewa an sake gina asusun ajiyar kuɗaɗen ƙasar na waje, kasuwar musayar kuɗaɗen ƙetare ta samu daidaito, sannan Najeriya ta samu sama da dala biliyan shida daga fitar da kayayyakin da ba na man fetur ba a shekarar 2025, wanda ya bayyana a matsayin mafi girma da ƙasar ta taɓa samu a tarihinta.

   Abubuwa biyar da suka faru a ranakun tunawa da ƴancin kan Najeriya

   “Wadannan ba maganganu marasa tushe ba ne,” in ji Tinubu, yana mai jaddada cewa masu sa ido na kasa da kasa, ‘yan jarida, kungiyoyi masu zaman kansu da cibiyoyin kasa da kasa masu bayar da tallafi da lamuni sun amince cewa an samu ci gaba wajen tabbatar da daidaito da kuma karfin tattalin arzikin Najeriya wajen jurewa kalubale.

7. Sa'o'i 3 da suka wuceBuɗewa

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Masu bibiyarmu barka da safiya. Da fatan mun wayi gari lafiya. Yau Alhamis 1 ga watan Oktoban 2026. Muna taya ɗaukacin al'ummar Najeriya murnar cikar ƙasar tasu shekara 66 da samun ƴancin kai. Da fatan Allah ya maimamata mana.

   Kamar kullum mun dawo da shafinmu na kai tsaye da ke kawo muku irin wainar da ake toyawa a Najeriyar da sauran sassan duniya. Da fatan za ku kasance da mu.