Trump yageze mu Bushinwa aho yitezwe mu nama ikomeye na Xi Jinping
Trump na Xi, abakuru b’ibihugu bikomeye mu bukungu n’igisirikare kurusha ibindi ku isi, bagiye guhura mu gihe batavuga rumwe ku ngingo zitandukanye zirimo ubucuruzi hagati y'ibihugu byabo n'intambara Amerika yateyemo Iran.
Incamake
- Kagame yakiriye Gnassingbé umuhuza w'Ubumwe bwa Afurika ku kibazo cya Congo
- Trump yageze mu Bushinwa aho yitezwe mu nama ikomeye na Xi Jinping
- Umugore ukina filime yaba ari we mpamvu "y'urushyi" Brigitte yakubise Emmanuel Macron
- Amerika na Israel barimo gutegura igitero simusiga – Umudepite wa Iran
- Liban ivuga ko abafasha mu gutabara babiri bari mu bantu 13 bishwe n'ibitero vya Israel
- Donald Trump yasohoye ikarita ya Venezuela ayita "leta ya 51" ya Amerika
- Messi ni we mukinyi ahembwa amafaranga menshi mw'ihiganwa rya MLS
- Umujura wibye mu modoka indirimbo za Beyoncé zitarasohoka yakatiwe
- Emeline Imanizabayo yahaye u Rwanda umudali wa mbere wa zahabu muri African Athletics Championships
- Umunya-Ethiopia w'icyamamare mu gusiganwa yapfuye bitunguranye ku myaka 36
- South Africa: Urukiko rwategetse ko uwimwe ubuhungiro atazongera kubusaba, rushyiriza iherezo ku rubanza rwatangijwe n'Abarundi
- Mourinho mu biganiro vya nyuma kugira abe umumenyereza wa Real Madrid
- Ubwongereza bugiye gutanga indege, 'drones' n'ubwato vy'intambara mu gukingira umuhora wa Hormuz
- Imyaka 10 nyuma yaho, Trump asubiye mu Bushinwa bukomeye kandi bufite imbaraga kurushaho
Amakuru y'ikibiriraho
Chançard Abimana, Didier Bikorimana, Gisèle Berwa na Samba Cyuzuzo
Kagame yakiriye Faure Gnassingbé umuhuza w’Ubumwe bwa Afurika ku kibazo cya DR Congo

Ahavuye isanamu, Village Urugwiro
Insiguro y'isanamu, Perezida Gnassingbé na Perezida Kagame i Kigali ku wa gatatu Perezida Paul Kagame w’u Rwanda uyu munsi yakiriye i Kigali Perezida w’inama y’abaminisitiri ya Togo ari nawe ukora nk’umukuru w’iki gihugu akaba n’umuhuza mukuru wagenwe n’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika ku kibazo cy’intambara mu burasirazuba bwa RD Congo.
Ibiro bya perezida w’u Rwanda bivuga ko aba bategetsi bombi ibyo baganiriye byibanze ku mubano w’ibihugu byombi n’ibirebana “n’amahoro mu karere”.
Nyuma y’uko muri Mata(4) 2025 agenwe nk’umuhuza wasimbuye João Lourenço wa Angola, Gnassingbé yashyize umuhate ukomeye mu bikorwa byo guhuza Kigali na Kinshasa mu nama zitandukanye zirimo n’izabereye i Lomé muri Togo.
Ubwe kandi yagiye i Kinshasa n’i Kigali muri ibyo bikowa, ariko kugeza ubu yaba umuhate we cyangwa uwa Washington na Doha ntibiragera ku musaruro uboneka mu gukemura ikibazo cy’intambara mu burasirazuba bwa Congo.
Kinshasa ishinja Kigali guha intwaro n’ingabo umutwe wa M23 ubu wafashe ibice bitandukanye mu burasirazuba bwa Congo.
Kigali na yo ishinja Kinshasa gukorana n’umutwe wa FDLR urwanya ubutegetsi bw’u Rwanda.
Leta zombi zihakana ibyo zishinjanya nubwo byemezwa n’inzobere za ONU.
Faure Gnassingbé yagiye i Kigali nyuma y’uko kuwa kabiri yari i Nairobi mu nama ya Africa Forward aho yanatanze ikiganiro kigendanye n’amahoro n’umutekano.
Trump yageze mu Bushinwa aho yitezwe mu nama ikomeye na Xi Jinping

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Perezida Donald Trump akigera i Beijing yakiriwe na visi perezida Hang Perezida Donald Trump amaze kugera ku kibuga cy’indege cya Beijing mu ruzinduko rw’iminsi ibiri mu Bushinwa aho biteganyijwe ko azaganira na mugenzi we Xi Jinping.
Trump na Xi, abakuru b’ibihugu bikomeye mu bukungu n’igisirikare kurusha ibindi ku isi, bagiye guhura mu gihe batavuga rumwe ku ngingo zitandukanye zirimo ubucuruzi hagati y'ibihugu byabo n'intambara Amerika yateyemo Iran.
Ku kibuga cy’indege Trump yakiriwe na Visi Perezida Han Zheng, uyu akaba ari na we witabiriye irahira rya Trump umwaka ushize.
Amaze kururuka mu ndege ye ya Air-Force One byagaragaye ko mu bagendanye na we harimo umuhungu we Eric Trump n’umuherwe Elon Musk n’abandi bashoramari bakomeye nka Tim Cook wa Apple.
Mbere, Trump yavuze ko mu rugendo rwe mu Bushinwa “ikintu cya mbere” azasaba mugenzi we Xi ari “ugufungura Ubushinwa kugira ngo aba bantu b’abahanga bakore ubugenge bwabo”.
Hasanzwe hari umwuka mubi hagati y'Ubushinwa na Amerika kubera imisoro y’ibicuruzwa hagati y’ibihugu byombi yazamuwe.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Mu bagendanye na Trump baboneka ku ifoto inyuma ye harimo umuhungu we Eric ndetse n'umuherwe wa mbere ku isi Elon Musk Umugore ukina filime yaba ari we mpamvu “y’urushyi” Brigitte yakubise Emmanuel Macron

Ahavuye isanamu, AFP
Insiguro y'isanamu, Abari hafi ya Perezida Macron batangaje ko Brigitte atajya agenzura telephone y'umugabo we Hashize umwaka habonetse amashusho yatangaje benshi ubwo Brigitte Macron yajwiburaga umugabo we barimo gusohoka mu ndege mu ruzinduko i Hanoï muri Vietnam.
Ubu umunyamakuru Florian Tardif w’ikinyamakuru Paris Match yatangaje mu gitabo yasohoye uyu munsi kitwa «Un couple (presque) parfait» ko Brigitte yari arakajwe n’umugabo we.
Uyu munyamakuru avuga ko Perezida Macron w'imyaka 48 yari amaze amezi menshi afitanye “umubano udasanzwe” n’umukinnyi wa filimi ukomoka muri Iran witwa Golshifteh Farahani.
Ku gitangazamakuru RTL uyu munyamakuru yagize ati: “Ni ibyo nabwiwe kandi nasubiriwemo n’abari hafi yabo”.
Ko ubutumwa bahanahanye “bwageze kure” ku bw’amasoko ye y’amakuru, nko kumubwira ati: “Mbona uri mwiza cyane”.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Golshifteh Farahani azwi muri filimi nka Extraction na Pirates of the Caribbean Uyu munyamakuru avuga ko Brigitte w'imyaka 73 yaba yarabonye ubutumwa Macron yandikiranye n’uwo munyamakuru, bikaba ari yo ntandaro y’umujinya wa Brigitte no kujwibura umugabo we arimo gusohoka mu ndege.
Uyu munsi uruhande rwa Perezida Macron rwahakaniye ikinyamakuru Le Parisien ko ibyabaye hari aho bihuriye n’uriya mukinnyi wa filimi kandi ko Brigitte atajya agenzura telephone y’umugabo we.
Golshifteh Farahani nta cyo aravuga kuri ibi birimo kuvugwa n’ibinyamakuru byo mu Bufaransa.
Izindi nkuru wasoma:
Amerika na Israel barimo gutegura igitero simusiga – Umudepite wa Iran

Ahavuye isanamu, IRNA
Insiguro y'isanamu, Kamran Ghazanfari Avuga ku bikorwa byo gutwara intwaro n’ingabo birimo kuba ziva muri Amerika zigana mu burasirazuba bwo hagati umudepite mu nteko ishinga amategeko ya Iran yavuze ko “Amerika na Israel barimo gutegura igitero kinini cyane” kuri Iran.
Kamran Ghazanfari yabwiye ikinyamakuru Khabar Online ko ibyo bihugu byombi “bishobora kuba bigamije gufata bimwe mu birwa byacu mu majyepfo”, nk’uko bivugwa na BBC ishami ry’Igiperse.
Naho avuga ku busabe bwa Amerika ko Iran ihagarika gutunganya ubutare bwa Uranium, uyu mudepite yagize ati: “Repubulika ya Kisilamu ntabwo izunamira ubwo busabe”.
Yongeraho ati: “Turi hagati mu ntambara kandi turimo kurwana n’umwanzi. M cyumweru cya nyuma gusa, bakoze ibitero bibiri kuri twe banatera bimwe mu bigo byacu barashisha amato”.
Iran yakomeje kuvuga ko itazemera ubusabe bwa Amerika cyangwa igitutu cyayo, ndetse ikavuga ko yatsinze intambara yatawemo na Amerika na Israel.
Perezida Donald Trump wa Amerika nawe yagiye kenshi asubiramo ko batsinze ku buryo bugaragara Iran kandi bashenye ibikorwa byayo by’ingufu za nikleyeri n’igisirikare.
Ubu impande zombi zumvikanye ku gahenge, agahenge Trump aherutse kuvuga ko “kari ku byuma bifasha guhumeka” mu gusobanura ko kadakomeye.
Liban ivuga ko abafasha mu gutabara babiri bari mu bantu 13 bishwe n’ibitero vya Israel

Ahavuye isanamu, EPA
Ibitero vy’indege vya Israel vyahitanye nimiburiburi abantu 13 mu bumanuko bwa Liban, nk’uko ibinyamakuru vya Leta bibivuga.
Ivyo bitero bibaye mu gihe agahengwe k’intambara katashoboye guhagarika intambara hagati ya Israel n’umuhari witwaje ibirwanisho wa Hezbollah ukorera muri Liban.
Mw’ijoro ryo ku musi wa mbere rishira uwa kabiri, abantu batandatu barishwe abandi indwi barakomereka inyuma y’uko inzu yo mu gisagara ca Kfar Dounine itewe ibombe, nk’uko vyatangajwe n’ikinyamakuru ca Leta ca Liban, NNA.
Ku mugoroba wo ku wa kabiri, ubushikiranganji bw’amagara y’abantu bwa Libani bwavuze ko abafasha mu butabazi babiri bo mu rwego rwa Leta rushinzwe ubutabazi rwa Lebanese Civil Defense bishwe, uwundi umwe arakomereka, mu gitero ca Israel cabereye i Nabatieh, igihe bariko barakora igikorwa co gutabara inyuma y’ikindi gitero cari cahitanye umuntu umwe.
Igisirikare ca Isirayeli cavuze ko kiriko kiratohoza ayo makuru.
Perezida Joseph Aoun wa Liban, yagaragaje “umubabaro n’agahinda” yatewe n’urupfu rw’abakozi babiri b’ubutabazi i Nabatieh — abo na bo bakaba bitwa Hussein Jaber na Ahmad Noura — maze ashimika ko “ukwama Israel igaba ibitero bibangamira utwigoro two gusubiza amahoro mu gihugu”.
Ubushikiranganji bw’amagara y’abantu bwagirije ingabo za Isirayeli ko zateye nkana abo bafasha mu butabazi.
Bwavuze buti: “Ico gitero ni ikindi kimenyamenya c’uko umwansi ariwe Israeli uriko urarenga ku mategeko mpuzamakungu agenga ibijanye n’ubutabazi mu ntambara, kandi ko utubahiriza na gato amategeko mpuzamakungu.”
Ubwo bushikiranganji bwavuze kandi ko kuva intambara itanguye, abakozi 108 bo mu rwego rw’ubuvuzi n’ubutabazi bamaze kwicirwa muri Liban, kandi ko habaye ibitero birenga 140 vyagabwe ku modoka za rusehabaniha(ambulances) no ku bitaro.
Donald Trump yasohoye ikarita ya Venezuela ayita "leta ya 51" ya Amerika

Ahavuye isanamu, Truth social
Perezida Donald Trump, uri mu rugendo rugana mu China guhura na Xi Jinping, yashyize ku rubuga rwe rwa Truth Social ku wa Kabiri nijoro ikarita ya Venezuela iriho ibendera rya Amerika, hejuru yayo handitseho amagambo agira ati "Leta ya 51”.
Ku wa Mbere tariki ya 11 Gicurasi, umunyamakuru wa Fox News yavuze ko Trump yamubwiye kuri telefone ko ari “gutekereza” ku komeka Venezuela kuri Leta zunze ubumwe za Amerika nk’intara yayo ya 51.
Mbere yaho, Canada na Greenland na byo byari byaravuzweho amagambo nk’ayo n'uyu mutegetsi wa Amerika, ibintu byateje imyigaragambyo ikomeye ndetse no kwamaganwa n’inzego za leta n’abaturage b’ibyo bihugu.
Mu kwezi kwa mbere uyu mwaka Amerika yavanyeho uwari perezida wa Venezuela Nicolás Maduro ubwo yagabaga igitero cya komando kikamufatira mu rugo rwe i Caracas we n'umugore we bakajya gufungirwa muri Amerika.
Uwari visi perezida we, Delcy Rodríguez ubu ni we utegeka iki gihugu kiri mu bikungahaye ku bitoro byinshi ku isi, bamwe banenga ko yaba agendera ku mabwiriza n'igitutu cya Washington.
Abantu benshi, cyane cyane abo muri Venezuela, bamaganye bikomeye iyi foto yatangajwe na Trump.
Izindi nkuru wasoma:
Messi ni we mukinyi ahembwa amafaranga menshi mw'ihiganwa rya MLS

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Lionel Messi na mugenzi we Rodrigo de Paul bari mu bakinyi batatu ba mbere bahembwa menshi muri MLS Lionel Messi abandanya ari we mukinyi ahembwa amafaranga menshi muri shampiyona ya Major League Soccer (MLS) yo muri Amerika, aho ahembwa umushahara w’imiliyoni 25 z’amadolari ya amerika ku mwaka. Uwo mushahara uruta incuro zibiri uw’uwundi mukinyi ahembwa menshi amukurikira muri iyo shampiyona.
Ibiharuro vyasohowe n'ishirahamwe ry'abakinyi ba MLS vyerekana ko Messi, azokwiza imyaka 39 mu kwezi kuza, yongerewe amasezerano na Inter Miami mu kwezi kwa cumi.
Umushahara shingiro w'uwo mukinyi w'imbere wa Argentine wiyongereye incuro zibiri, mu gihe muri rusangi ayo masezerano angana n'imiliyoni 28.3 z'amadolari.
Son Heung-min wa LAFC ni we aza ku mwanya wa kabiri mu bahembwa menshi, aho afise umushahara wa miliyoni 10,4 z’amadolari , hamwe n’amafaranga yizewe ashika kuri miliyoni 11,2 z’amadolari.
Uwo yahora akinira Tottenham w’imyaka 33 ahembwa amafaranga make aruta gato aya Rodrigo de Paul wa Inter Miami hamwe na Hirving Lozano wa San Diego FC.
Iyo mishahara ntirimwo amafaranga abakinyi baronka mu masezerano y’ubudandaji, kandi ntirimwo n’agateka Messi afise ko kugura imigabane muri Inter Miami, umurwi asangiye na David Beckham.
Messi yinjiye muri Inter Miami mu 2023, kandi amaze gutsinda ibitsindo 59 mu nkino 64 ya MLS, afasha uwo murwi gutwara igikombe ca MLS Cup mu mwaka wa 2025.
Mu mwaka uheze ni we yari yatsinze ibitsindo vyinshi muri shampiyona n’ibitsindo 29, kandi amaze gutorwa nk’umukinyi mwiza wa shampiyona (MVP) muri buri mwaka wose amaze akinira MLS, ari yo 2024 na 2025.
Izindi nkuru wosoma:
Umujura wibye mu modoka indirimbo za Beyoncé zitarasohoka yakatiwe

Ahavuye isanamu, EPA
Umugabo winjiye ku ngufu mu modoka akiba ibikoresho by'ikoranabuhanga (hard drives) byari bibitseho indirimbo za Beyoncé zitarasohoka, yakatiwe gufungwa imyaka ibiri.
Kelvin Evans, w’imyaka 41, yemeye icyaha ku birego birimo kwinjira mu modoka no kwinjira ahabujijwe mu mwaka ushize mu mujyi wa Atlanta, umurwa mukuru wa leta ya Georgia, muri Amerika. Umucamanza yamukatiye kandi indi myaka itatu azamara agenzurwa narangiza icyo gifungo.
Mu buryo uko bigaragara bwari butunguranye, Evans yinjiye ku ngufu mu modoka yo mu bwoko bwa Jeep Wagoneer yari yakodeshejwe n’umuhanga mu gutunganya imbyino ndetse akaba n’umubyinnyi wa Beyoncé, ku itariki ya 8 Nyakanga (ukwa 7) mu 2025, mu gihe urugendo rw’ibitaramo rwa Cowboy Carter rwari rugiye kugera i Atlanta.
Abo bombi bagarutse basanga ikirahure cy’inyuma cy’imodoka cyamenwe kandi imizigo yabo yibwe. Abashinzwe iperereza ntibarabona izo 'hard drives' cyangwa ibindi bintu byibwe.
Evans yemeye amasezerano mu rukiko ku wa Kabiri mbere y’uko urubanza rutangira muri iki cyumweru, nk’uko ibiro by’umushinjacyaha w’akarere Fulton byabibwiye BBC.
Umunyamategeko we yabwiye umucamanza ko umukiriya we “yizeye kuzagira ejo hazaza aho azagira amafaranga mu buryo bwemewe kandi akabaho nka twe twese muri sosiyete.”
Gutoranya abagize inteko iburanisha byatangiye ku wa mbere, maze ubushinjacyaha bwerekana amashusho ya 'camera' z’umutekano agaragaza imodoka itukura yo mu bwoko bwa Hyundai yari itwawe na Evans ihagarara iruhande rw’imodoka yakodeshejwe muri parikingi (parking) yo ku igaraje.
Andi mashusho yerekanye iyo Hyundai itukura igeze ku nyubako y’amacumbi, Evans agaragara afata amavalisi bikekwa ko yari ay’utegura imbyino wa Beyoncé, Christopher Grant, ndetse n’umubyinnyi Diandre Blue.
Grant na Blue babwiye polisi ko ibintu byibwe muri iyo modoka harimo mudasobwa ebyiri za MacBook, écouteurs za Apple, imyenda n’ibindi bikoresho by’agaciro, ndetse na hard drives zari zibitseho ibihangano bya Beyoncé bitarasohoka, nk’uko abashinzwe iperereza babivuze.
Grant yavuze kandi ko yari afite “amakuru bwite kandi y’ibanga” ya Beyoncé.
Ubushinjacyaha bwavuze ko mudasobwa zibwe zari zifite uburyo bwo kuzikurikirana, bwagaragaje ko zari ziri ahantu hagaragara muri ayo mashusho ya kabiri.
Mu rwego rw’igihano cye, Evans yategetswe kutegera abahohotewe ndetse n’aho imodoka yibwe yari ihagaze.
Yafunzwe kuva muri Kanama (8) mu mwaka ushize.
Uku kwinjira mu modoka kwabaye mbere gato y’uko Beyoncé atangiza ibitaramo bine bya Cowboy Carter Tour ku kibuga cyitwa Mercedes-Benz Stadium.
Izindi nkuru wasoma:
Emeline Imanizabayo yahaye u Rwanda umudali wa mbere wa zahabu muri African Athletics Championships

Ahavuye isanamu, @RwandaAthletics
Insiguro y'isanamu, Imanizabayo afashe ibendera ry'u Rwanda na Samia Hassan wa Djibouti waje inyuma ye ku mwanya wa kabiri Impuzamashyirahamwe y’imikino ngoraramubiri yatangaje ko Emeline Imanizayo yegukanye umudali wa zahabu mu gusiganwa 5,000m “mu buryo butunguranye” ku munsi wa mbere w’imikino ngororamubiri Nyafurika irimo kubera i Accra muri Ghana.
Imanizabayo yegukanye umwe mu midali itatu ya zahabu yatanzwe kuri uwo munsi wa mbere w’isiganwa African Senior Athletics Championships ku wa kabiri nijoro.
Imanizabayo yasize bagenzi be afata umwanya wa mbere akoresheje 23:25.92 asiga ibice by’amasegonda Samia Hassan wa Djibouti waje inyuma ye akoresheje 23:26.34 naho uwa gatatu aba Zeyen Ayelegn wa Ethiopia Imanizabayo yasizeho iminota itanu.
Iri siganwa ryaranzwe n’ibihe by’ubushyuhe byagoye aba bakinnyi, kugeza ubwo Imanizabayo na Ayelegn baje imbere y’abandi ubwo isiganwa ryaganaga ku musozo.
Mu gihe hari hasigaye metero zigera kuri 250, Ayelegn yashyizemo imbaraga arasatira cyane, ariko aza kugorwa no gukomeza uwo muvuduko Imanizabayo na Samia bamucaho.
Imanizabayo na Samia bakomeje gushyidika bari imbere bonyine maze hasigaye metero nke cyane uyu munyarwandakazi yongera umuvuduko aca kuri mugenzi Samia amusigaho intera ntoya cyane.
Umudali wa zahabu Imanizabayo yegukanye i Accra wahize uba uwa mbere wa zahabu u Rwanda rwegukanye mu mikino ya African Championships mu mateka yayo.
Wongereye ibigwi kuri Imanizabayo w’imyaka 30 nyuma y’uko aherutse gutwara zahabu muri shampiyona yo mu Buholandi mu gusiganwa iriya ntera n’ubundi.
Ikinyamakuru Olympics gisubiramo Imanizabayo agira ati: “Ndishimye cyane, amarangamutima yandenze.
“Mbere y’iri siganwa, nari nibwiye nti ngo ngomba kuritsinda, ndashima abatoza banjye batumye ngera ku nzozi zanjye”.
Umunya-Ethiopia w'icyamamare mu gusiganwa yapfuye bitunguranye ku myaka 36

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Yebrgual Melese ubwo yatsindaga muri Marathon yabereye Shanghai mu Bushinwa 2018 Umukinnyi wa Ethiopia usiganwa intera ndende, Yebrgual Melese, yapfuye ku myaka 36 nyuma yo gufatwa n'indwara itunguranye ubwo yari mu myitozo isanzwe ku wa kabiri, nk’uko byatangajwe n’ishyirahamwe ry’imikino ngororamubiri rya Ethiopia.
Melese, wegukanye amasiganwa ya marathon yabereye i Houston, Prague na Shanghai, yari ari kwitegura isiganwa ryagombaga kubera i Ottawa muri Canada ku wa 24 Gicurasi(5).
Ibinyamakuru muri icyo gihugu bivuga ko yagize uburwayi butunguranye mu aho yari ari kwitoreza mu murwa mukuru wa Ethiopia, Addis Ababa.
Yahise ajyanwa kwa muganga ariko aza gupfa nubwo abaganga bari bakoze ibishoboka byose kugira ngo bamutabare.
Nta yandi makuru arambuye aratangazwa ku cyateye urupfu rwe.
Ishyirahamwe ry’imikino ngororamubiri rya Ethiopia ryagize riti: “Turababajwe cyane n’urupfu rutunguranye rw’uyu mukinnyi w’intwari kandi twihanganishije umuryango we, inshuti ze ndetse n’abafana be.”
Isiganwa rya nyuma Melese yari aherutse kwitabira ryabereye i Beijing umwaka ushize muri Gicurasi(5), ariko ntiyarirangije.
Icyo yagezeho cyiza muri rimwe mu marushanwa arindwi akomeye ya World Marathon Majors ni mu 2015, umwaka yanatsinzemo amasiganwa yabereye i Houston na Prague ari nabwo yabaga uwa kabiri muri Chicago Marathon.
Izindi nkuru wasoma:
South Africa: Urukiko rwategetse ko uwimwe ubuhungiro atazongera kubusaba, rushyira iherezo ku rubanza rwatangijwe n'Abarundi

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
Insiguro y'isanamu, Abarundi babiri batangije urubanza bari babwiye urukiko ko ubusabe bushya bwabo bukwiye kwemerwa kuko u Burundi bwibasiwe n’urugomo mu matora ya perezida yo mu 2015 Urukiko rurusha ububasha izindi zose zo muri Afurika y’Epfo rwanzuye ko abanyamahanga badashobora kongera gusaba ubuhungiro igihe cyose baba barigeze kubwimwa.
Urukiko rurinda iremezo ry’itegekonshinga rwavuze ko kwemera ubusabe abo bantu kongera gusaba ubuhungiro mu buryo butagira iherezo kandi nta tegeko riboneye rihari, bishobora guteza “uruhererekane rutagira iherezo”, bikabuza ko habaho kwirukana abantu mu gihugu ndetse bigateza akajagari mu butegetsi.
Leon Schreiber, Minisitiri w’ubutegetsi bw’igihugu muri leta y’Afurika y’Epfo igizwe n’urugaga rw’amashyaka anyuranye, yashimye icyo cyemezo cy’urukiko, avuga ko ari “intsinzi ikomeye” ku “ikoreshwa nabi” ry’uburyo bwo gutanga ubuhungiro muri icyo gihugu.
Icyo cyemezo gishyize iherezo ku rubanza rwari rumaze igihe kirekire, rwatangijwe n’Abarundi babiri, bongeye gusaba ubuhungiro mu 2018 nyuma yuko ubusabe bwabo bwa mbere bwanzwe mu 2014.
Bombi bari babwiye urukiko ko ubusabe bushya bwabo bukwiye kwemerwa kuko u Burundi bwari bwaribasiwe n’urugomo rushingiye kuri politike mu gihe cy’amatora ya perezida yo mu 2015.
Abantu nibura 70 biciwe mu mvururu nyuma yuko uwari Perezida Pierre Nkurunziza afashe icyemezo cyateje impaka cyo kwiyamamariza manda ya gatatu.
Abo Barundi batsinze urubanza mu rukiko rw’ikirenga rw’ubujurire, ariko, mu cyemezo cyafashwe ku bwiganze bw’abacamanza, urukiko rurinda iremezo ry’itegekonshinga rwaburijemo icyo cyemezo. Ni rwo rukiko rwa nyuma rw’ubujurire.
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku mpunzi rivuga ko mu mwaka wa 2025 Afurika y’Epfo yari irimo impunzi n’abasaba ubuhungiro bose hamwe barenga 167,000, ahanini bakomoka mu Burundi, u Rwanda, Repubulika ya Demokarasi ya Congo, Somalia, Sudani y’Epfo na Zimbabwe.
Afurika y’Epfo ibamo abimukira bagera kuri miliyoni hafi 2.4, batageze kuri 4% by’abaturage bose b’icyo gihugu, nkuko imibare ya leta ibigaragaza, nubwo byibazwa ko abandi benshi baba muri icyo gihugu mu buryo butazwi n’ubutegetsi.
Nk’igihugu cya mbere muri Afurika giteye imbere cyane mu rwego rw’inganda, abantu bavuye imihanda yose kuri uyu mugabane berekeza muri Afurika y’Epfo gushakayo imirimo.
Izindi nkuru wasoma:
Mourinho mu biganiro vya nyuma kugira abe umumenyereza wa Real Madrid

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Benfica ya José Mourinho iri ku kibanza ca gatatu ku rutonde rwa shampiyona ya Portugal, Primeira Liga. José Mourinho ari mu biganiro vya nyuma kugira abe umumenyereza mukuru mushasha wa Real Madrid, inyuma y’imyaka 13 avuye kuyimenyereza ubwa mbere.
Mourinho w’imyaka 63 ni we ariko aza imbere cane, kandi ni we wenyene ari mubiganiro na Real Madrid kuri ico kibanza.
Azosubirira umumenyereza Alvaro Arbeloa, umumenyereza asanzwe yatanguye kumenyereza uwo murwi kuva muri Nzero(1), inyuma y’ukugenda kwa Xabi Alonso.
Perezida wa Real Madrid, Florentino Perez, yatanguye kwiyumvira kugarukana Mourinho haciye iminsi ibiri gusa Xabi Alonso avuye muri iyo kipe, mu biganiro vya mbere yagiranye n’abaserukira Mourinho.
Mourinho ubu amenyereza Benfica yo muri Portugal, igihugu ciwe c’amavuko, aho yagiye muri Nyakanga(9) umwaka uheze ku masezerano y’imyaka ibiri. Ejo gusa ni ho yabwiye abamenyeshamakuruu ko atarashaka kuvuga kuri kazoza kiwe .
Yagize ati: “Hari urukino dufitaniye na Estoril, hanyuma kuva ku wa mbere nzoshobora kwishura ibibazo vyerekeye kazoza kanje nk’umumenyereza hamwe na kazoza ka Benfica.”
Urukino Benfica ifitaniye na Estoril Praia ku wa gatandatu ni rwo rwa nyuma muri shampiyona y’uyu mwaka.
Kuva ku wa mungu, Real Madrid izoba ifise akaryo ko kugura Mourinho ku mahera make.
Mu masezerano yiwe harimwo ingingo imwemerera kuva muri Benfica atanze imiliyoni 3 z’ama-euro mu gihe c’iminsi 10 inyuma y’umukino wa nyuma wa Benfica muri shampiyona.
Mourinho yarigeze kumenyereza Real Madrid hagati ya 2010 na 2013, aho yatwaye igikombe ca shampiyona ya Espagne La Liga, Copa del Rey hamwe na Super Coupe ya Espagne.
Izindi nkuru wosoma:
Ubwongereza bugiye gutanga indege, 'drones' n'ubwato vy'intambara mu gukingira umuhora wa Hormuz

Ahavuye isanamu, PA Media
Insiguro y'isanamu, Ubwato bw’igisirikare co mu mazi c'Ubwongereza HMS Dragon buzoba buri mu Buseruko bwo Hagati bwiteguye gukora ico ari co cose busabwe, nk’uko ubushikiranganji bw’ukwivuna abansi bwabivuze Ubwongereza bwatangaje ko buzotanga 'drones', indege z’intambara hamwe n’ubwato bw’intambara mu gikorwa c’ibihugu vyinshi kigamije gukingira ubwato buca mu muhora wa Hormuz.
Umushikiranganji wo kwivuna abansi w'Ubwongereza, John Healey, yabimenyesheje ku wa kabiri mu nama yabaye hakoreshejwe uburyo bw'iyakure bwa internet, ihuza abashikiranganji b’ukwivuna abansi.
Uwo mugambi urimwo uburyo bwa none bwo kurondera no gukuraho ibibombe vyo mu mazi, ubwato butagira abadereva hamwe n’indege zo mu bwoko bwa Typhoon zizoguma zigenzura ikirere.
Ibihugu birenga 40 ni vyo biri muri ico gikorwa, kandi Healey yavuze ko kizotangura igihe ibintu bizoba vyifashe neza.
Haraciye amezi Iran igenzura umuhora wa Hormuz — imwe mu nzira zikoreshwa cane kw’isi mu gucamwo ubwato butwara ibitoro — nk’ukwihora ku bitero vyagabwe na Amerika hamwe na Israel.
Ku ruhande rwa Amerika, yo yarazibiye ibivuko vya Iran kugira ihatire Tehran kwemera ivyo isaba, ivyo bikaba vyarashavuje cane Iran.
Hafi ibice 20 kw’ijana vy’ibitoro hamwe na gaz bikoreshwa kw’isi bicishwa muri iyo nzira y'ingenzi cane yo mu mazi, kandi kwugarwa kwayo kwaratumye ibiciro vy’ibitoro biduga cane kw’isi.
Naho kuva muri Ndamukiza (4) hariho agahengwe hagati ya Amerika na Iran, Perezida Donald Trump yavuze ko ako gahengwe “kari hafi gusenyuka.”
Impande zompi zagumye zagirizanya kugaba ibitero muri uwo muhora wa Hormuz.
Izindi nkuru wosoma:
Imyaka 10 nyuma yaho, Trump asubiye mu Bushinwa bukomeye kandi bufite imbaraga kurushaho

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Perezida Trump yaherukaga i Beijing mu mwaka wa 2017 Ubwo Perezida w’Ubushinwa Xi Jinping aza kuba yakiriye mugenzi we w’Amerika i Beijing muri iki cyumweru, Donald Trump araza kwibutswa uruzinduko yaherukaga kuhagirira mu mwaka wa 2017 – icyo gihe habayeho kumureshya cyane, yakirwa ku meza ku ifunguro rya nimugoroba mu ngoro yitwa Forbidden City i Beijing, icyubahiro kitari cyarigeze na rimwe gihabwa undi perezida w’Amerika.
Ukwakirwa kwe muri iki cyumweru na ko kuratanga icyizere ko kuza kuba ari ikirenga, harimo no mu rugo rwitwa Zhongnanhai, ahantu h’imbonekarimwe abategetsi bo hejuru b’Ubushinwa batuye ndetse banakorera.
Kuri gahunda haraza kuba na bwo harimo imbogamizi, mu gihe Iran yahindutse isoko nshya y’ubushyamirane hagati y’ibihugu byombi, hamwe n’ubucuruzi, ikoranabuhanga na Taiwan.
Ariko byinshi byarahindutse, ubu Trump asubiye mu Bushinwa bukomeye kurushaho kandi bufite imbaraga kurushaho. Ubu, Xi, ufite intego nyinshi, uri muri manda ya gatatu ku butegetsi itari yarigeze ibaho mbere, arimo gushingura cyane hamwe na gahunda zigamije kugera ku “mbaraga nshya z’umusaruro”, ashora imari nyinshi mu ngufu zisubira, ikoranabuhanga ry’ama ‘robots’ hamwe n’ubwenge buhangano.
Mu 2017, Ubushinwa bwari burimo kugerageza kugaragaza ko bunganya imbaraga n’Amerika, nkuko bivugwa na Ali Wyne, umushakashatsi mukuru n’umujyanama ku mubano w’Amerika n’Ubushinwa mu kigo cy’ubushakashatsi ku makimbirane, International Crisis Group.
Yagize ati: “Ntekereza ko intumwa z’Ubushinwa mu buryo bwumvikana zakoresheje umuhate mwinshi cyane muri dipolomasi mu kugerageza kugaragaza ko Perezida Xi anganya imbaraga za Perezida Trump mu by’ububanyi n’amahanga. Icyo nsanga cyigaragaza cyane kuri iyi nshuro ni ukuntu icyo gitekerezo ubu atari ngombwa cyane ko kiri ku ruhande rw’Ubushinwa.”
Wyne avuga ko ubu Washington yemera ko Ubushinwa buri “hafi kungana” na yo, akavuga ko Beijing ubu “birashoboka cyane ko ari yo mucyeba wa mbere ukomeye cyane Leta Zunze Ubumwe [z’Amerika] zigeze zigira mu mateka yazo”.
Nta gushidikanya ko uguhangana hagati y’ibihugu byombi kuzagena gahunda y’ibiganirwaho. Ubushinwa bumaze igihe bukora uko bushoboye kose kugira ngo ntiburambirize (ntibushingire) kuri Amerika nk’igihugu cy’ingenzi bucuruzanya na cyo.
Ibicuruzwa Ubushinwa bwohereza muri Amerika byaragabanutse bigera kuri 20% mu myaka micye ishize, ndetse ubu Amerika ni iya gatatu mu bacuruzanya cyane na bwo, inyuma y’Aziya y’amajyepfo ashyira uburasirazuba hamwe n'umuryango w'Ubumwe bw’Uburayi.
Ukwakirwa kwa Trump mu buryo bw’agatangaza mu ruzinduko yaherukaga kugirirayo ntibyabujije Amerika gushyiraho imisoro myinshi cyane ku bicuruzwa by’Ubushinwa byinjira muri Amerika kandi Beijing yahigiye isomo.
Izindi nkuru wasoma:
Mwaramutse neza!
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.
