شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
روز جهانی مالاریا؛ سالانه هزاران نفر در افغانستان مبتلا میشوند
به گفته سازمان صحت جهانی، ملاریا هر سال جان صدها هزار انسان را در سطح جهان به ويژه افریقا، میگیرد و میلیونها نفر دیگر را بهشدت بیمار میکند.
افغانستان نیز از کشورهایی است که همچنان با این بیماری دستوپنجه نرم میکند، بخصوص در بحبوحه اخراج میلیونها مهاجر از کشورهای همسایه بهشدت آسیبپذیر شده است.
۲۵ اپریل روز جهانی مبارزه با بیماری مالاریا نامگذاری شده است. شعار جهانی روز مالاریا امسال این است که «به مالاریا پایان دهیم؛ اکنون میتوانیم، اکنون باید».
باوجود پیشرفت در کنترل این بیماری با معرفی واکسین در افریقا، کاهش کمکهای جهانی و تغییرات اقلیمی، مبارزه با مالایار را پیچیدهتر کرده است.
در هر دقیقه، در گوشهای از جهان، یک کودک بهدلیل ابتلا مالاریا جان خود را از دست میدهد.
بیماری قدیمی اما مرگبار، که از طریق نیش پشهای به نام آنوفیل منتقل میشود و اگر بهموقع تشخیص و درمان نشود، میتواند باعث ضعف شدید، کمخونی و حتی به مرگ بیمار بینجامد.
گزارش این سازمان که در دسمبر ۲۰۲۵ نشر شده گفته است که باوجود ابتلای هزاران نفر به این بیماری در افغانستان، «هیچ مرگ مرتبط با مالاریا از ابتدای سال ۲۰۲۵ گزارش نشده است.»
ولایات شیوع مالاریا در افغانستان
در افغانستان، مالاریا همچنان یک تهدید جدی صحت عامه بهشمار میرود. هر سال هزاران خانواده در کشور با این بیماری مواجه میشوند.
بر اساس آمارهای سازمان صحت جهانی، پس از کاهش موارد ابتلا بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱، روند بیماری دوباره افزایش یافت و اوج آن در سال ۲۰۲۴ بود که در طول سال ۲۰۲۵ نیز در سطح بالایی باقی ماند.
با این وجود جغرافیای مورد علاقه پشه مالاریا هم در سطح افغانستان متفاوت است
تحقیقات اپیدمیولوژیک سازمان صحت جهانی نشان میدهد که مالاریا بیشتر در ماههای جون تا نوامبر - از شروع فصل بهار تا خزان - شیوع دارد و بیشترین موارد آن در ولایتهای شرق و جنوبشرق کشور، از جمله ننگرهار، لغمان، کنر و نورستان ثبت شده است.
در این مناطق، بارندگیهای شدید، افزایش دمای هوا و تابستانهای گرم شرایط مناسب را برای تکثیر پشههای ناقل مالاریا فراهم میکند.
وزارت صحت عامه حکومت طالبان میگوید که تلاش میکند با اقدامات پیشگیرانه، از شیوع این بیماری در کشور بکاهد.
داکتر شرافت زمان امیرخیل، سخنگوی این وزارت، به بیبیسی گفت که سال گذشته حدود دو میلیون پشهخانه در ولایتهای شرقی و مناطقی که این بیماری شایع است، توزیع شد.
آقای امرخیل افزود که تلاشها برای مقابله با مالاریا در سالجاری نیز ادامه دارد:
«برنامه ما این است که امسال هم برنامه توزیع خانه به خانه پشهخانه را در زون شرق ادامه دهیم. همچنین در نظر است به مهاجرانی که کشور بازمیگردند هم پشهخانه توزیع شود تا از ابتلا به مالاریا و دیگر بیماریهای ساری جلوگیری شود.»
بنا به گزارش سازمان صحت جهانی، در سال ۲۰۲۴، مالاریا حدود ۲۸۲ میلیون مورد ابتلا و سبب ۶۱۰ هزار مرگ در سراسر جهان شده است.
بیشتر مرگومیرها در میان کودکان خردسال در افریقا رخ میدهد.
علائم اولیه مالاریا شامل تب، سردرد و لرز شدید دورهای است. علائم شدید آن ازجمله خستگی مفرط، تشنج، اختلال هوشیاری، ادرار تیره، زردی چشم و پوست است.
سازمان صحت جهانی توصیه میکند در صورت تجربه هر یک از این موارد، فوری باید به اورژانس مراجعه کنید.
اگرچه از آغاز قرن بیستم پیشرفتهایی در کاهش مرگومیر جهانی حاصل شده است، اما این پیشرفت در سالهای اخیر متوقف شده است.
در حالی که ۴۷ کشور به عنوان عاری از مالاریا تأیید شدهاند، برخی دیگر از جمله اتیوپی، ماداگاسکار، افغانستان و یمن شاهد افزایش موارد ابتلا هستند.
سازمان صحی جهانی، تجدید حیات این بیماری را تا حدی به تغییرات اقلیمی نسبت داده است که شرایط گرم و مرطوبی را ایجاد کرده است که در آن پشهها رشد میکنند و حشرات ناقل بیماری را به مناطقی که قبلاً تحت تأثیر قرار نگرفته بودند، سوق داده است.
این نهاد میگوید افزایش مقاومت در برابر داروهای رایج مورد استفاده برای درمان مالاریا و کشتن انگل و همچنین کاهش جهانی بودجه نیز از عوامل این امر هستند.
با گسترش مالاریا به مناطق جدید، کارشناسان هشدار میدهند که این امر میتواند جمعیتهای بزرگتری را که ایمنی لازم را در برابر مالاریا ندارند، در برابر اشکال شدیدتر این بیماری آسیبپذیر کند.
تلاشهای جهانی برای ریشهکن ساختن مالاریا سالها ادامه دارد.
در دهه ۱۹۶۰ میلادی، جهان در آستانه ریشهکنسازی این بیماری قرار داشت.
اما به گفته سازمان صحی جهانی در سال ۱۹۶۹ این تلاشها به دلایل مختلف از جمله سیاسی و کمبود بودجه آن، متوقف شد، توقفی که میلیونها قربانی برجا گذاشته است.
سه دهه طول کشید تا نبرد جهانی علیه مالاریا دوباره آغاز شود.
امروز، سازمان صحت جهانی میگوید با برنامههای گسترده، بهگونه جدی به مبارزه با این بیماری ادامه میدهد، با هدف پایان دادن به شیوع مالاریا در جهان تا سال ۲۰۳۰، بهویژه در قاره افریقا، جایی که این بیماری هر سال بیشترین قربانیان را میگیرد.
شیوع و درمان مالاریا
مالاریا بیماری خطرناک، اما قابل پیشگیری و درمان است.
در افغانستان، درمان مالاریا عمدتاً از طریق مراکز صحی اولیه، کلینیکها، شفاخانههای ولسوالی، ولایتی و دولتی انجام میشود.
این مراکز خدمات تشخیص و داروهای ضد مالاریا را ارائه میکنند.
داکتران میگویند استفاده از پشهبند، تشخیص سریع و دسترسی به داروهای مؤثر میتواند جان هزاران انسان را نجات دهد.
داکتر بیژن صدیقی، متخصص بیماریهای انتانی در کابل، میگوید که از بین بردن آبهای ایستاده، استفاده از پشهخانه و دواپاشی روشهای مؤثر جلوگیری از ابتلا به مالاریا هستند.
داکتر صدیقی به بیبیسی گفت: «اشخاصی که بیشتر در معرض خطر قرار دارند، عبارتند از اطفال زیر پنج سال، خانمهای حامله، مسافرین و مهاجرین، افراد ساکن در مناطق اندیمیک مالاریا، اشخاص با سیستم ایمنی پایین و کسانی که به مناطق شیوع مالاریا سفر میکنند
وزارت صحت عامه افغانستان در گذشته گفته است که به کمک سازمان صحت جهانی داروهای کافی برای درمان مالاریا در اختیار دارد.
با اینحال، در برخی مناطق دوردست، مسیر دسترسی به این مراکز طولانی و گاهی ناامن است، موضوعی که درمان بهموقع را دشوار میکند.
چالش دیگر، کاهش کمکهای جهانی، بهویژه از سوی امریکا، به برنامههای پیشگیری از مالاریا در جهان است.
امریکا پیش از این سالانه حدود یک میلیارد دالر برای مبارزه با مالاریا اختصاص میداد.
بر اساس گزارشها، کاهش این کمکها باعث بستهشدن مراکز درمان مالاریا در بخشهایی از افریقا، از جمله نیاجریا و جمهوری دموکراتیک کانگو شده است.
هنوز مشخص نیست این کاهش کمکها چه تأثیری بر برنامههای مبارزه با مالاریا در افغانستان داشته است.
اما سازمان صحت جهانی هشدار داده که این وضعیت میتواند منجر به میلیونها مورد جدید ابتلا و دهها هزار مرگ بیشتر ناشی از این بیماری در جهان شود.
متخصصان صحی تأکید میکنند که تحقق این شعار تنها به سرمایهگذاری جهانی وابسته نیست، بلکه این یک مسئولیت همگانی است.
هر خانواده، هر فرد و هر قریه میتواند سهم خود را در این مبارزه ادا کند از پاک نگهداشتن میحط و استفاده از پشهبند گرفته تا مراجعه بهموقع به مراکز صحی، هرکسی میتوانند گامهای واقعی برای ریشهکن کردن ملاریا بردارد.
