کارآفرین هندی به ریاست واتس‌اپ انتخاب شد؛ کونال‌ شاه کیست؟

کونال شاه تا همین اواخر نامش عمدتاً در میان محافل استارتاپی (کسب‌وکارهای نوپا) و سرمایه‌گذاری هند شناخته‌شده بود.

بنیان‌گذار شرکت فناوری مالی «کرد» (Cred) به‌تدریج فراتر از کسب‌وکارهایی که ایجاد کرده بود، دنبال‌کننده‌هایی را هم پیدا کرد.

او با حضور در پادکست‌ها اغلب به موضوعاتی مانند اعتماد، انگیزه‌ها، ایجاد ثروت و رفتار انسان می‌پرداخت.

پست‌های او در شبکه‌های اجتماعی موضوعاتی مانند هوش مصنوعی تا فلسفه را در بر می‌گرفت.

اکنون، با انتصاب او توسط شرکت متا برای رهبری واتساپ، کونال‌شاه در کانون توجه جهانی قرار گرفته است.

این انتصاب در پی سرمایه‌گذاری ۹۰۰ میلیون دالری متا در «کرد» صورت گرفته و درست در زمانی انجام می‌شود که واتس‌اپ به دنبال گسترش دامنه فعالیت‌ خود فراتر از پیام‌رسانی به حوزه‌هایی مانند پرداخت‌ها، خدمات کسب‌وکار و محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی است.

در حالی که مدیران دارای تبارهندی رهبری برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان را بر عهده داشته‌اند، ولی کمتر پیش آمده است که یک بنیان‌گذار که مسیر حرفه‌ای خود را در فضای استارتاپی هند طی کرده، کنترل یک پلتفرم با مصرفی جهانی در این مقیاس را در دست بگیرد.

اپلیکشن پیام‌رسان واتساپ در سراسر جهان بیش از سه میلیارد کاربر دارد.

مدت‌ها پیش از آن‌که متا با او تماس بگیرد، شاه به چهره‌ای شناخته‌شده در فضای استارتاپی هند تبدیل شده بود.

نخستین موفقیت بزرگ او با «فری‌چارج» رقم خورد؛ پلتفرم چارج موبایلی که در سال ۲۰۱۰ هم‌بنیان گذاشت، زمانی که اقتصاد اینترنتی هند تازه در حال شکل‌گرفتن بود.

این شرکت به‌سرعت رشد کرد و در سال ۲۰۱۵ توسط شرکت تجارت الکترونیک اسنپ‌دیل خریداری شد؛ معامله‌ای که در آن زمان یکی از بزرگ‌ترین خریدهای استارتاپی (کسب‌وکارهای نوپا) در این کشور بود.

اما شهرت کونال شاه در نهایت فراتر از شرکت‌هایی رفت که ساخته بود.

پس از ترک فری‌چارج، چندین سال را صرف سرمایه‌گذاری در شرکت‌های فناوری نوپا و مشاوره به بنیان‌گذاران کرد.

او همچنین به عنوان مشاور با شتاب‌دهنده استارتاپی وای‌کامبینیتور و شرکت سکویا کپیتال همکاری کرد؛ نقش‌هایی که از طریق آن‌ها به‌طور نزدیک با نسل جدیدی از بنیان‌گذاران، به‌ویژه در حوزه فناوری، هم‌زمان با رشد سریع فضای استارتاپی هند، همراه شد.

آقای شاه بزرگ شده بمبئی است، در دانشگاه فلسفه خوانده و مسیر معمولی را که بسیاری از بنیان‌گذاران مشهور فناوری هند که از مؤسسات انجنیری یا مدیریتی برتر می‌گذرد، دنبال نکرده است.

سانجیو بیکچاندانی، کارآفرین و سرمایه‌گذار هندی در پستی در شبکه ایکس، نوشته بود که شاه به او گفته است، دلیل انتخاب فلسفه این بود که برنامه کلاس‌های صبحگاهی این رشته به او اجازه می‌داد پس از مواجه شدن کسب‌وکار خانوادگی با مشکل مالی، به‌طور تمام‌وقت کار کند.

آقای شاه در مصاحبه‌ها و حضور در پادکست‌ها طی سال‌ها همچنین گفته است که هنگام تحصیل، شغل‌های موقت مختلفی را تجربه کرده است.

به گفته خودش، آن تجربه‌های اولیه در نهایت به راه‌اندازی «فری‌چارج» انجامید؛ شرکتی که برای نخستین بار توجه ملی را به او جلب کرد.

استارت‌آپ «کرد» که در سال ۲۰۱۸ تأسیس و وارد بازار شد همراه با یک مدل کسب‌وکار ساده مبتنی بر پاداش دادن به افراد برای پرداخت به‌موقع بدهی کارت اعتباری بود.

آقای شاه در سخنرانی‌های عمومی اغلب ریشه این شرکت را به پرسش‌هایی درباره اعتماد و انگیزه‌ها مرتبط دانسته است.

این شرکت بعداً به حوزه‌هایی مانند وام‌دهی، بیمه، تجارت و مدیریت سرمایه نیز گسترش یافت.

طبق گزارش رویترز، جدیدترین سرمایه‌گذاری متا ارزش «کرد» را حدود ۴/۵ میلیارد دالر برآورد می‌کند؛ رقمی بالاتر از دور قبلی تأمین مالی اما پایین‌تر از اوج ارزش‌گذاری در سال ۲۰۲۲ میلادی.

«کرد» همچنین به یک برند شناخته‌شده فناوری مالی تبدیل شد، به‌ویژه به‌دلیل کمپین‌های تبلیغاتی‌اش که اغلب بر طنز، نوستالژی و حضورهای غیرمنتظره چهره‌های مشهور تکیه داشتند.

اما رشد آن با نظارت و انتقادهایی همراه بود.

برای سال‌ها، این شرکت به‌خاطر برند و رشدش تحسین می‌شد، اما همزمان درباره مسیر سوددهی آن پرسش‌هایی مطرح بود.

برای منتقدان این سئوال مطرح بود که اشتیاق سرمایه‌گذاران و ارزش‌گذاری‌های بالا با عملکرد مالی شرکت توجیه‌پذیر است، در حالی که حامیان استدلال می‌کردند بسیاری از شرکت‌های موفق فناوری نیز دوره‌های طولانی زیان‌دهی را پشت سر گذاششته‌اند.

این بحث سال گذشته زمانی دوباره مطرح شد که یک پست در شبکه‌های اجتماعی پرسید چرا کارآفرینان به‌رغم نداشتن سودآوری پایدار، همچنان مورد تحسین قرار می‌گیرند.

آقای شاه در پاسخ گفت که کسب‌وکارهای سودآور شایسته تقدیر هستند، اما کارآفرینی هم باید تشویق شود، زیرا اشتغال ایجاد می‌کند و شامل پذیرش ریسک است.

برای حامیانش، آقای شاه نماینده نسلی از کارآفرینان است که به شکل‌گیری اقتصاد مدرن انترنتی هند کمک کردند؛ ابتدا از طریق پرداخت‌های دیجیتال و سپس از راه فناوری مالی.

شوتا راجپال کُهلی، مدیرعامل انجمن سیاست‌گذاری استارتاپ‌ها که سال‌ها با شاه همکاری داشته، او را فردی با «توانایی کم‌نظیر در پیوند دادن نگاه محصول‌محور به پیچیدگی‌های مقرراتی و نگاه مقرراتی به طراحی محصول» توصیف کرده است.

او به بی‌بی‌سی گفت: «خلاقیت و غریزه حل مسئله او همیشه چشمگیر بوده است.»

آقای شاه برای منتقدان، نمادی از فرهنگی استارتاپی است که گاهی ارزش‌گذاری، جذب سرمایه و رشد سریع را بر مدل‌های پایدار کسب‌وکار ترجیح داده است.

این انتصاب جدید همچنین نشان‌دهنده مسیر حرفه‌ای است که شاه پیموده است.

واتساپ به‌طور فزاینده‌ای به حوزه‌هایی فراتر از پیام‌رسانی مانند پرداخت، تجارت و خدمات کسب‌وکار در حال گسترش است؛ حوزه‌هایی که آقای شاه در دهه گذشته بخش زیادی از وقت خود را صرف ساخت محصول، سرمایه‌گذاری و مشاوره در آن‌ها کرده است.

هند که بزرگ‌ترین بازار واتساپ است، در عین حال مرکز بخش بزرگی از فعالیت کارآفرینی آقای شاه هم است.

با این انتصاب، کونال شاه قرار است به نخستین فرد هندی تبدیل شود که رهبری واتساپ را بر عهده می‌گیرد.

اما برخی ناظران هشدار می‌دهند که نباید این انتصاب را صرفاً از زاویه فناوری مالی یا پرداخت‌ها دید.

نیکیل پاهوا، بنیان‌گذار و سردبیر وب‌سایت خبری فناوری «مدیانا‌ما»، به بی‌بی‌سی گفت: «تمایلی وجود دارد که تصور شود آقای شاه به‌دلیل پیشینه‌اش در فناوری مالی و پرداخت‌ها انتخاب شده؛ این دیدگاه بیش از حد محدود است.»

او افزود: «آقای شاه کسی است که سال‌ها درباره محصول، رفتار مصرف‌کننده، انگیزه‌ها و رشد فکر کرده است... این بیشتر شبیه انتخاب یک بنیان‌گذار با تجربه در مقیاس‌ کسب‌وکارهای مصرفی است تا صرفاً یک انتصاب در حوزه پرداخت.»

نیکیل پاهوا گفت: « در کسب‌وکارهای او، پرداخت‌ها به‌عنوان سازوکاری برای جذب مشتری عمل کرده‌اند،‌ تا بتوان محصولات را برای آن‌ها بازاریابی کرد. این بیشتر شبیه یک انتصاب در حوزه پرداخت نیست، بلکه شبیه به این است که متا بنیان‌گذاری را انتخاب کرده که در مقیاس‌دهی بخش تجاری یک کسب‌وکار مصرف‌محور تجربه دارد.»

متا به‌صورت علنی توضیح نداده که چرا آقای شاه را برای این نقش انتخاب کرده است، اما مارک زاکربرگ از «ذهنیت سازنده» و «دیدگاه جهانی» او تمجید کرده است.

این ویژگی‌ها احتمالاً در زمانی که واتساپ تلاش می‌کند حضور خود را در حوزه پرداخت‌ها، ابزارهای کسب‌وکار و محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی برای میلیاردها استفاده کننده‌اش گسترش دهد، استفاده می‌شود.

چالش پیش روی آقای شاه نیز کاملاً متفاوت از هر آن چیزی است که پیش‌تر تجربه کرده است..

در «کرد»، او برای کاربرانی با فعالیت مالی طراحی محصول می‌کرد و مخاطبانش بیشتر شامل بنیان‌گذاران، سرمایه‌گذاران و علاقه‌مندان فناوری بودند.

اما در واتساپ، اکنون مسئول سرویسی خواهد بود که توسط افرادی بسیار فراتر از این حلقه‌ها استفاده می‌شود.