آیین‌ها و دعاها؛ هواداران جام جهانی که در جستجوی کمک معنوی هستند

دالیا واکر معتقد است که چیزی ماورای طبیعی در قهرمانی کشورش در جام جهانی قبلی فیفا نقش داشته است.

این زن ۴۱ ساله اهل بوئنوس آیرس می‌گوید: «فکر می‌کنم جادو به قهرمانی آرجانتین کمک کرد.»

دالیا از اعضای گروه بزرگی از جادوگران خودخوانده بود که به نام لیونل مسی و دیگر بازیکنان تیم ملی آرجانتین طلسم اجرا کرده و آیین‌های مختلفی برگزار می‌کردند.

این زنان خود را «لا بروجینتا» می‌نامیدند؛ نامی برگرفته از ترکیب «بروخا» به معنای جادوگر و «لا اسکالونتا»، لقب تیم ملی آرجانتین در دوران مربیگری لیونل اسکالونی.

دالیا می‌گوید اعضای لا بروجینتا با استفاده از جادوی عصر نو، شمع، دعا و تعویذ، آیین‌های خود را اجرا می‌کردند.

آنها از طریق گروه‌های واتساپ و شبکه‌های اجتماعی با یکدیگر در ارتباط بودند و درباره اینکه کدام بخش از عملکرد تیم بیشتر به حمایت نیاز دارد، تبادل نظر می‌کردند.

برخی از محبوب‌ترین این آیین‌ها با هدف «خنثی کردن» یا «بی‌اثر کردن» توانایی بازیکنان مشخصی از تیم حریف انجام می‌شد، کاری که دالیا می‌گوید با آن موافق نبود.

او در عوض آیین‌هایی را ترجیح می‌داد که از نظرش جنبه مثبت‌تری داشتند، مثل روشن کردن شمع و فرستادن «انرژی مثبت».

وقتی آرجانتین در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر پیروز شد، اعضای «لا بروجینتا» آن را مهر تأییدی بر تلاش‌های خود دانستند.

دالیا می‌گوید: «برای من، آن واقعا جام جهانی جادوگران بود.»

او قصد دارد این بار نیز همان آیین‌ها را انجام دهد و در محراب خود، شمع‌هایی به رنگ‌های آبی و سفید تیم ملی آرجانتین روشن کند.

او می‌گوید: «در آرجانتین، اگر چیزی نتیجه بدهد، طبق باورهای خرافی باید دفعه بعد هم دقیقا همان کار را به همان شکل تکرار کنید.»

اما هواداران «لا اسکالونتا» تنها هوادارانی نیستند که به نیروهای ماورایی متوسل می‌شوند. گروهی از شمن‌های پرو نیز در لیما، پایتخت این کشور آیینی را برای کمک به صعود تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ برگزار کردند. با این حال، پرو در ضربات پنالتی با نتیجه ۵ بر ۴ مقابل استرالیا شکست خورد.

در سراسر افریقا نیز معنویت و باورهای روحانی با زندگی روزمره مردم، از جمله فوتبال، پیوندی عمیق دارد.

آیین‌ها و تعویذها

برای برخی، این باورها با سنت‌های بومی و رهبران معنوی گره خورده است. کنفدراسیون فوتبال آفریقا (کاف) در سال ۲۰۰۲ حضور «مشاوران تیم» یا همان درمانگران و رهبران معنوی سنتی را در جام ملت‌های افریقا ممنوع کرد.

با این‌حال، هنوز هم هواداران دوآتشه‌ای هستند که به این سنت‌ها پایبندند. ماهر مزاحی، روزنامه‌نگار فوتبال از الجزایر می‌گوید برخی از آنها در ورزشگاه‌ها هنگام رقص و تشویق تیم‌هایشان، تعویذ و طلسم به همراه دارند و حتی در مواردی آتش از دهان بیرون می‌دهند.

در نوامبر سال گذشته نیز، زمانی که نایجریا از مسابقات مقدماتی جام جهانی حذف شد، اریک شل، سرمربی این تیم، رقیب خود، جمهوری دموکراتیک کانگو را به استفاده از جادوی وودو متهم کرد. اما فلوران ایبنگه، سرمربی پیشین کانگو، این ادعا را «مزخرف» خواند و رد کرد.

شاید همین پیوند با آنچه «جادوی سیاه» خوانده می‌شود، باعث شده باشد که بسیاری از افراد تمایلی به اعتراف آشکار به شرکت در این آیین‌ها و سنت‌ها نداشته باشند.

ماهر مزاحی می‌گوید: « فوتبال تا حد زیادی اروپامحور است. بزرگ‌ترین باشگاه‌ها در اروپا قرار دارند و بزرگ‌ترین بازیکنان نیز در آنجا بازی می‌کنند. به همین دلیل، هر چیزی که برای اروپا ناآشنا یا متفاوت باشد، گاهی با تردید و سوءظن به آن نگریسته می‌شود..»

اما او معتقد است که این موضوع چیزی نیست که افریقایی‌ها از آن شرمنده باشند: «این بخشی از چیزهایی است که در زندگی روزمره خود انجام می‌دهیم.»

به گفته او، پذیرفتن این تصور که «باورهای معنوی و سنتی افریقایی» عقب‌مانده، بدوی یا متعلق به جهان سوم هستند، در واقع این ذهنیت را تقویت می‌کند که هرچه از غرب می‌آید، بهتر است.

با این‌حال، برخی می‌گویند بین تلاش برای تأثیر گذاشتن بر نتیجه مسابقه از طریق آیین‌ها و طلسم‌ها و دعا کردن برای موفقیت و برکت تیم، تفاوت زیادی وجود دارد.

«خدا محور اصلی است»

به گفته مزاحی، هواداران و تیم‌های فوتبال در افریقا در پذیرش ادیان ابراهیمی مانند مسیحیت و اسلام بسیار بازتر هستند.

یکی از شعارهای رایج هواداران الجزایر، درخواست از خداوند برای حفاظت و کمک به تیم ملی این کشور است. مزاحی می‌گوید: «اگر به تیم‌های غرب افریقا، به‌ویژه غنا و نایجریا توجه کنید، می‌بینید که در هر مسابقه موسیقی مذهبی مسیحی پخش می‌کنند.»

کوفی ایدی آدامز، وزیر ورزش غنا نیز در یکی از مراسم‌های اخیر کلیسایی از حاضران خواست برای تیم ملی این کشور که به «ستاره‌های سیاه» شناخته می‌شوند، دعا کنند.

فدراسیون فوتبال غنا همچنین از دو گروه مذهبی بزرگ این کشور، مسیحیان و مسلمانان خواسته برای تیم ملی دعا کنند. در آکرا، پایتخت غنا نیز مراسمی ملی با حضور مسیحیان برگزار شد و در آن برای «ستاره‌های سیاه» دعا کردند، آن هم پیش از حضور این تیم در آنچه فدراسیون فوتبال غنا آن را «بزرگ‌ترین صحنه فوتبال جهان» توصیف کرده است.

فدراسیون فوتبال غنا همچنین پیش از آغاز این رقابت‌ها، همراه با امام ملی این کشور در مراسم نماز اسلامی شرکت کرد. به گفته فدراسیون، این روحانی برای تیم ملی «هدایت و برکت الهی» طلب کرد.

ناتان لاریا، روزنامه‌نگار مستقر در آکرا می‌گوید: «ما معتقدیم خدا در مرکز هر کاری است که انجام می‌دهیم.»

او با اشاره به جایگاه مهم دین و ایمان در فرهنگ غنا افزود: «بله، تلاش‌های انسانی مهم هستند، اما این همان عامل ویژه و برکتی است که می‌تواند کار را کامل کند.»

او می‌گوید: «به همین دلیل دعا کردن و درخواست حفاظت و هدایت الهی اهمیت دارد.»

به گفته ماهر مزاحی، شاید تنها جایی که ایمان و فوتبال به اندازه افریقا در هم تنیده‌اند، برازیل باشد.

او می‌گوید: «یکی از آشکارترین نمونه‌های پیوند دین و فوتبال که در کودکی دیدم، قهرمانی برازیل در جام جهانی ۲۰۰۲ بود.»

«بازیکنی به نام کاکا پیراهنش را درآورد و زیر آن پیراهنی به تن داشت که رویش نوشته شده بود: "من متعلق به عیسی هستم." با خودم گفتم: چه جالب. تا آن زمان هرگز به این فکر نکرده بودم که کسی چنین پیامی را روی پیراهن زیرلباسش داشته باشد.»

مزاحی می‌گوید این «پیامی برای جهان» بود.

به گفته او، بدرقه تیم ملی برازیل به جام جهانی امسال نیز پیامی مشابه داشت. پیش از پرواز این تیم، طیاره در حالیکه روی باند فرودگاه قرار داشت، با استفاده از موترهای آتش‌نشانی «غسل تعمید» داده شد.

در سنت هوانوردی، این مراسم نمادین معمولا پیش از نخستین پرواز یک طیاره یا سفرهای مهم برگزار می‌شود.

این بار، هواداران برازیل امیدوارند این مراسم بتواند به تیمشان کمک کند تا ششمین قهرمانی جام جهانی را به پنج عنوان قبلی خود اضافه کند.